Илъэс зэфэхьысыжь

Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм зимычэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ и­Iагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат министрэхэм я Кабинет 2025-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэр къыщызэфихьысыжьыгъ. Iофтхьабзэр зэрищагъ АР-м и Парламент и Тхьаматэу Вла­димир Нарожнэм.

Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьосанэкъо Мурат, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, общественнэ ыкIи лъэпкъ-культурнэ объединениехэм ялIыкIохэр, дзэкIолIхэр, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранхэр, гуфакIохэр.

Адыгеим и ЛIышъхьэ 2025-рэ илъэсым къэгъэлъэгъонэу зынэсыгъэхэр шъолъы­рым теубытагъэ хэлъэу хэхъоныгъэ зэришIырэм ишыхьатэу зэрэщытхэр пстэумэ апэу къыхигъэ­щыгъ. Илъэсэу тызхэтым икъихьагъум УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ащ осэ ин къызэрэфишIырэр КъумпIыл Мурат Iоф­шIэгъу зэIукIэгъоу дыриIагъэм къыщи­Iуагъ.Мэкъу-мэщыр, бюджетыр2025-рэ илъэсымкIэ ВРП-р проценти 109,8-рэ хъугъэ, инвестициеу сомэ миллиард 80,4-рэ мылъку шъхьаIэм къыхалъхьагъ. 2025-рэ илъэсым Адыгеим ичIыгулэжьхэм коцэу къырахыжьыгъэмкIэ (гурытымкIэ лъытагъэу зы гектарым центнер 61,3-рэ) рекорд агъэуцугъ, хэгъэгур зэрэщытэу пштэмэ, ар къэгъэлъэгъон анахь ин.

Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пстэумкIи сомэ миллион 850-рэ блэкIыгъэ илъэсым пэIуагъэ­хьагъ. Мы лъэныкъом тапэкIэ хахъо езыгъэшIыщтхэр инвестицие проектышхохэр ары. Ащ фэдэу проект 20 шъо­лъырым щыпхыращы, инвестициеу ахэм къакIэкIощтыр пстэумкIи сомэ миллиарди 101-рэ мэхъу.Промышленнэ чIыпIэшхоу «Инэмым» компани 8 къыдэуцуагъ, сомэ миллиарди 8 пстэумкIи ахэм къыхалъхьагъ.

Илъэсым унэ квадрат метрэ мин 601-рэ республикэм щашIи щатIупщыгъ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым игъэ­кIэжьыни республикэм ынаIэ лъэшэу тет.Автомобиль гъогу Iахь 38-рэ, ар зэхэубытагъэу километрэ 79-рэ мэхъу, лъэмыджи 5-рэ агъэцэкIэжьыгъ. Мые­къуапэ къэзыухьэрэ гъогум ишIын лъагъэкIуатэ.ЗекIоным епхыгъэ инфраструктурэм зырагъэушъомбгъу. Шъолъырым зыщызыгъэпсэфынэу къихьэрэм ипчъагъэ, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, процент 17-кIэ нахьыбэ хъугъэ.Социальнэ лъэныкъорРеспубликэ бюджетыр зыпкъ ит, социальнэ Iофхэр нахь къыхэгъэщыгъэх, 2025-рэ илъэсым ащ процент 66-рэ пэIуагъэхьагъ. ЦIыфхэр социальнэу къэу­хъумэгъэнхэм исистемэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным республикэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиарди 6,3-рэ фагъэкIуагъ. Псауныгъэм икъэухъумэн епхыгъэ Iофхэм апае сомэ миллиард 13,5-рэ атIупщыгъ, мыгъэ а пчъагъэр сомэ миллард 14,8-м нагъэсыгъ.

ЦIыфхэм гъашIэу яIэр илъэс 76-м нэсыгъ. Ар Урысыем зэрэщытэу щагъэ­нэфагъэм нахьыб, республикэмкIэ рекорд хъугъэ. Демографием ылъэныкъокIэ зэшIуахыхэрэм шIуагъэ къызэратырэм ишыхьат сабыибэ зыпIурэ унагъохэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр.Анахь шъхьаIэхэм ащыщ фэгъэкIотэнхэр зиIэ цIыф купхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр. Аужырэ илъэситфым бюджетым къыхэхыгъэу ащ пэIухьэрэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъугъэ. БлэкIыгъэ илъэсым ащ сомэ миллион 775-рэ пэIуа­гъэхьагъ. Мы тызхэтымкIэ сомэ миллион 785,3-рэ ащ пае атIупщыгъ. Ащ нэмыкIэу, фэгъэкIотэнхэр зиIэхэм Iэзэгъу уцхэмкIэ щыкIагъэу яIэ хъугъэр дагъэзыжьыным пае джыри сомэ миллиони 100 республикэ бюджетым къыхагъэ­кIынэу рахъухьагъ.ГъэсэныгъэрАдыгеим и ЛIышъхьэ кIэлэегъэджэ сэнэхьатым уасэу иIэр къэIэтыгъэным фытегъэпсыхьагъэу УФ-м и Президент «Единэ Россием» изэфэс къыщыхигъэщыгъэхэм мэхьанэшхо зэряIэм къыкIигъэтхъыгъ. Владимир Путиныр ащ фэгъэхьыгъэ унашъом джырэблагъэ кIэтхагъ.

Ащ фэшI АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэуцугъэхэм ащыщ кIэлэегъаджэхэм IэпыIэгъу ятыгъэныр. Ахэм ялэжьапкIэ зэхъокIыныгъэхэр фашIынхэу унашъо аштагъ. Iоныгъом и 1-м къыщыублагъэу кIэлэегъаджэм иокладэу сыхьат 18-м телъытагъэр лэжьэпкIэ анахь макIэм фэдизын фае. Ащ пае ахъщэ тедзэ республикэ бюджетым къыхагъэ­кIыщт. НахьыпэкIэ КъумпIыл Мурат кIэ­лэегъаджэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным муниципалитетхэми анаIэ тетынэу пшъэрылъ афишIыгъ.Шъолъырым гъэсэныгъэмкIэ исистемэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным игугъу пшIымэ, блэкIыгъэ илъэсым ащ пстэумкIи сомэ миллиарди 9,8-рэ пэIуагъэ­хьагъ. 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу еджэпIэ 12, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу 18 Адыгеим кIэу щашIыгъ, IыгъыпIи 4-мэ псэуалъэхэр апашIыхьажьыхи, зарагъэ­ушъомбгъугъ.Илъэси 4-м еджэпIэ 28-рэ, кIэлэ­цIыкIу IыгъыпIи 2 икIэрыкIэу ашIыжьыгъ. 2026-рэ илъэсым еджэпIи 2 ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 5-мэ япсэуалъэхэу 6 агъэцэкIэжьыщт.Культурэр, спортырКультурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным сомэ миллиарди 2,8-м ехъу пэIуагъэ­хьагъ. Ащ епхыгъэ псэуалъэхэм яшIын, ягъэкIэжьын ыкIи язэтегъэпсыхьан лъа­гъэкIуатэ.

2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу спорт псэолъэ зэфэшъхьафэу 186-рэ Адыгеим щагъэпсыгъ. Мы лъэныкъомкIэ зэшIохыгъэ хъугъэхэм, къэралыгъо программэу «Урысыем испорт» зыфиIорэри зэрахэтэу, яшIуагъэкIэ илъэси 5-м республикэм щыпсэоу физкультурэм ыкIи спортым апылъым ипчъагъэ процент 13 фэдизкIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи зэпстэумкIи процент 60,8-м нэсыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым къэралыгъо ныбжьыкIэ политикэу шъолъырхэм ащыпхыращырэм шIуагъэу къытырэмкIэ зызэрагъапшэхэм, Урысыем анахь дэгъоу къыщыхахыгъи 10-мэ Адыгеир ащыщ хъугъэ.«Гъэхъагъэхэм алъапсэр Адыгеим щыпсэухэрэм языкIыныгъ, яIофшIагъэхэр ыкIи хэгъэгум икурс пытэу зэрэтетхэр ары. ЦIыфхэр тигъусэхэу, Урысыем и Президент, Правительствэр, ФедерациемкIэ Советыр ыкIи Къэралыгъо Думэр къыддеIэхэзэ, зэхъокIыныгъэшIухэм тафэкIо», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциерАдыгеим и ЛIышъхьэ 2025-рэ илъэсыр ТекIоныгъэшхор къызыдахыгъэр илъэс 80 зыщыхъурэ ыкIи Хэгъэгум иухъумакIо и Илъэсэу Урысыем и Президент къызэригъэнэфэгъагъэр агу къыгъэкIы­жьыгъ. Пстэумэ апшъэр зэо-зэпэуцужьхэм яветеранхэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм ыкIи ахэм яунагъохэм IэпыIэгъу ятыгъэныр ары. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу ащ сомэ миллиарди 6-рэ миллион 961-рэ пэIуагъэхьагъ.Республикэм мы лъэныкъомкIэ IэпыIэгъу зэфэшъхьафыбэ щыпхыращы, къэралыгъо Фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэм икъутамэ Iофтхьабзэу зэшIуихыхэрэри ащ хэтых.Джащ фэдэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьагъэхэм ясэнэхьаткIэ хэхъоныгъэ ашIын амал араты. Ащ фытегъэпсыхьагъ IофышIэхэмкIэ программэу «Адыгеим и ЛIыхъужъхэр» зыфиIорэр. Ар федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахътэ» диштэу зэхагъэу­цуагъ. Ащ хэлажьэхэрэм амалэу яIэмкIэ ыкIи зэрэрагъаджэхэрэмкIэ пэрытны­гъэр зыIыгъхэм республикэр ащыщ.Зэпымыоу Херсон хэкум ирайонхэм Адыгеир адеIэ, шIушIэ Iофтхьабзэхэр ащызэхещэх, «Единэ Россиер» кIэщакIо зыфэхъухэрэри ахэм ащыщых. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зыщыкIорэм пстэумкIи шIушIэ IэпыIэгъу тонн 6000-м ехъу атIупщыгъ.АР-м и ЛIышъхьэ къуаджэу АдыгеякIэм пыир къызыдаом тхьамыкIагъоу къыздихьыгъэхэм ядэгъэзыжьын хэлэжьа­гъэхэм зэкIэми «тхьашъуегъэпсэу» къа­ри­Iуагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэ­щыгъэмкIэ, узэдеIэжьыныр, узэкъотыныр зыпкъитыныгъэм ылъапс. Социальнэ-политикэ рэхьатныгъэм икъызэтегъэнэн зэкIэми яIахь халъхьэ.Лъэпкъ проектхэр, къэралыгъо программэхэрРеспубликэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэр зэшIохыгъэнхэм пае хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт шIыкIэ зэфэшъхьафхэр егъэфедэх. Ахэм ащыщых партиеу «Единэ Россием» ипроектхэр. БлэкIыгъэ илъэсым лъэпкъ проектык1эхэу илъэсихым телъытагъэхэм ягъэцэк1эн рагъэ­жьагъ. Республикэм проект 12 щыпхыращы. Ахэм ащыщых «Унагъу», «Iофы­шIэхэр», «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIу­хэм­рэ», «ЩыIэныгъэм пае инфраструктурэр» зыфиIохэрэр.

2025-рэ илъэсым лъэпкъ проектхэм пстэумкIи сомэ миллиарди 8, къэралыгъо программэхэм миллиарди 6,5-рэ апэIухьагъ. Псэолъи 171-мэ Iоф адашIагъ. Мы илъэсым лъэпкъ проектхэм сомэ миллиард 11, федеральнэ программэхэм миллиарди 5,6-рэ апэIуагъэхьащт.2025-рэ илъэсым къыщыублагъэу илъэсихым телъытэгъэ Унэе программэу сомэ миллиарди 6 мылъку къыздэлъытагъэр рагъэжьагъ. Мылъкур экономикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пэIухьащт.Адыгеим и ЛIышъхьэ бюджет пшъэ­рылъхэм ягъэцэкIэн епхыгъэ Iофхэм къащыуцугъ, экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом япхыгъэу шIагъэ хъугъэр къызэфихьысыжьыгъ, шъолъырым хэхъо­ныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэр къыгъэуцугъэх.КъумпIыл Мурат республикэм иминистрэхэм я Кабинет ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэкIо командэхэм Iофтхьабзэу агъэнэфагъэхэр хэзыгъэ имыIэу гъэцэкIэгъэнхэр, шIуагъэ къытэу ахъщэр гъэфедэгъэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытым анаIэ тыраригъэдзагъ. Хэ­дзынхэмкIэ компаниеу мэкъуогъум ежьагъэм ылъэныкъокIи пшъэрылъ гъэнэ­фагъэхэр къышIыгъэх. Iоныгъо мазэм Къэралыгъо Думэм иябгъонэрэ ыкIи АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ияенэрэ зэIугъэкIэгъухэм ядепутатхэр Адыгеим щыхадзыщтых.КъумпIыл Мурат шъолъырым имурад шъхьаIэхэм япхырыщын сенаторхэу Хъо­псэрыкъо Муратрэ Александр Наролинымрэ, Къэралыгъо Думэм идепутатхэу Владислав Резникрэ Хьэсанэкъо Муратрэ яIахьышхо зэрэхалъхьагъэр къыхигъэ­щыгъ. Ипсалъэ икIэухым мы зэIугъэкIэгъум идепутатхэм, министрэхэм я Кабинет хэтхэм, чIыпIэ зыгъэIоры­шIэжьыпIэхэм ялIыкIохэм, хьыкумхэм яIофышIэхэм, хэбзэухъумакIохэм, бизнесым пылъхэм, общественникхэм Iофы­шхоу ашIагъэм, тичIыпIэгъухэм ягумэкIыгъохэм анаIэ зэратетыгъэм, Адыгеим хэхъоныгъэ ышIыным яIахьышхоу халъхьагъэм афэшI «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ.

«Адыгеим щыпсэухэрэм аужырэ илъэсхэм зэшIохыгъэ хъугъэхэм шIуагъэу къатыгъэр, «Единэ Россием» илъэпкъ программэ шъолъырым зэрэщыпхыращырэр алъэгъу. Хэгъэгум зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ешIы. А гъогур ти Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфагъ, ар къызэтегъэнэгъэным мэхьанэшхо иI. ЗэкIэри хэдзыпIэ участкэхэм къя­кIолIэнхэу, амакъэ атынэу сыкъяджэ. Сицыхьэ телъ, Адыгеим щыпсэухэрэм Урысыем исуверенитет ыкIи теубытагъэ хэлъэу хэхъоныгъэ ышIыным амакъэхэр фатыщтых. Ар тэри, тисабыйхэми, лъэпкъ зэфэ­шъхьафыбэ зыщыпсэурэ тихэ­гъэгуи янеущырэ маф», — къы­Iуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-­ къу­лыкъу къытыгъэ къэбархэмкIэ зыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.Зэфэхьысыжьыр зэрэпсаоу урысыбзэкIэ зэрыжъугъотэщтыр: https://cloud.mail.ru/public/Kfxs/F673JxerY