Унагъор псэм ызыныкъу

Обществэм изэкъотыныгъэ, цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэр къэухъумэгъэнхэм, культурэм ыкIи лъэпкъым афэгъэхьыгъэ хэбзэшIухэу щыIэхэм алъапсэр унагъор ары.

Хьакурынэхьаблэ щыпсэухэрэ Къыкъ­мэ яунагъо цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэм — шIулъэгъум, гукIэгъум, зэгурыIоныгъэм, шъыпкъэныгъэм мэхьанэшхо аритызэ мэпсэу. Япшъашъэхэм шэн-хэбзэ дахэхэр зэрахьэу, IэпэIасэхэу, нэ­хъой-Iэдэбныгъэ ахэлъэу агъасэх. Къыкъ Хьасанбыйрэ Розэрэ илъэс 32-рэ зы щыIэныгъэ гъогум зэдытетых, ялъфыгъи 4 зэдапIу, пхъорэлъфи 3 ащэгушIукIых.IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ Шэуджэн районым и Гупчэ испециалист шъхьаIэу илъэс 30-м ехъугъэу Розэ щэлажьэ. Унэгъо Iофымрэ хэбзэ IофшIэнымрэ пэрыохъу зэфэмыхъухэу дахэу мэпсэух.— Унагъом къыщежьэ шэн-хабзэри, гъэсэныгъэри, зекIуакIэри. ЗэгурыIоныгъэмрэ лъытэныгъэмрэ ащ ылъапсэх. Унэгъо зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм IофшIэнышхо ищыкIагъ. СыныбжьыкIэ дэдагъ унагъом сыкъызехьэм, сыкъыз­хэхьэгъэ лъэпкъым иунашъо зыдезгъэ­штагъ, — еIо Розэ.ТигущыIэгъу насыпыгъэкIэ ылъытэрэм тыкIэупчIагъ.

— Насыпыр — гушIуагъо, тынчыныгъ, фэбагъ, шъыпкъагъ, лъытэныгъ, гукIэгъу ин, рызыкъ, сабый щхы макъ, псауныгъ ыкIи мамырныгъ. Мы къэспчъыгъэхэр къызпыкIырэр сабыеу унагъом къихъу­хьэхэрэр ары. Унагъор ары цIыфыр насыпышIо зышIырэр. Сишъхьэгъусэ къызготэу илъэсыбэм гушIуагъуи гу­къауи зэдэдгощыгъ. Джа зэкIэри зызэбгъэ­кIукIэ, лъэпсэ пытэ зиIэ унагъо бгъэ­псышъущт. Шъхьэгъусэу щыIэныгъэр къыздэпкIурэм мэхьанэшхо иI. Хьасанбый унагъом ышъхь, игущыIэ пытэ тырэгъуазэ. Сабыим ипIункIэ, унагъомкIэ тым имэхьанэ лъэгапIэм ибгъэуцоныр тэрэзэу сэлъытэ. СыдигъокIи типшъа­шъэхэм тыр ящысэтехыпIэным сыпылъ,— еIо бысымгуащэм.Унагъом ышъхьэр чIыгулэжь. Уна­гъом иIыгъынкIэ, сабыйхэм япIункIэ Хьасанбый пшъэдэкIыжьышхо ыхьэу елъытэ. Ныр чэщи мафи ахэм ахэсми, ящыкIагъэр зэкIэ языгъэгъотырэр хъулъфы­гъэр ары. АмышIэрэм фигъэсэнхэр, гъогу занкIэ тырищэнхэр, къыухъумэнхэр, щэчыгъэ хэлъэу исабыйхэм адэзекIоныр пшъэрылъ шъхьаIэу тигущыIэгъу зыфегъэуцужьы. Хъулъфыгъэ пэпчъ ищыIэныгъэкIэ ты дэгъу хъуныр анахь шъхьаIэу щытын фаеу елъытэ.— СигущыIэ мэхьанэ иIэным, шъхьэ­кIэфэныгъэрэ лъытэныгъэрэ зэфэтшIы­жьэу тыпсэуным сыпылъ. Лъытэныгъэр— унагъом ылъачI. Ным унагъомкIэ ыпшъэ ифэрэ IофшIэныр нахьыбэми, тыр ащ ыуж къимынэу къысщэхъу. Сишъхьэгъу­сэрэ сипшъашъэхэмрэ сыряпкъэуным сыпылъ. Сыд фэдэу зызгъэпхъэшагъэми, ахэм ялъэIу сымыгъэцэкIэн слъэкIырэп. ПшъэшъиплI уиIэныр насыпыгъ. Ахэм ящыIэныгъэ гъогу къабзэу, зафэу, гулъы­тэ яIэу, ашъхьэ аIыгъыжьышъоу псэунхэм фэсщэнхэм сыпылъ, — еIо уна­гъом ышъхьэ.Ялъфыгъэхэм шIокI имыIэу агъэцэкIэн фэе лъэныкъоу бысымгуащэм зыфипIухэ­рэми защыдгъэгъозагъ.— Пшъашъэхэм янамыс къызэраухъу­мэн фаер агурысэгъаIо. Тшъхьэ Iэты­гъэу дунаим тытетын амал тиIэнэу, тыкъамыгъэукIытэжьынэу атесэгъэпытыхьэ. Сыд фэдэ лъэныкъо фэбгъэзагъэхэми, бзылъфыгъэ IофшIэныр агъэцэкIэшъуным тезгъэпсыхьагъэх, — еIо Розэ.ЩыIэныгъэм ахэм фыряIэ шIулъэ­гъуныгъэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэр цIыфым къыIотэрэ закъор арэп, ар нэмыкI Iофыгъуабэхэм япхыгъэу щыт: щыIэныгъэ гъогоу къакIугъэр, ар зыфэдагъэр, къиныгъо чIыпIэхэм цIыфыр къызэрахэкIыгъэр, иунэгъо гъэпсыкI, къэзыуцухьэхэрэм ежь ышъхьэкIэ зэрафыщытыр…Къыкъмэ ялъфыгъэхэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къахэщых. Япшъэшъищ тфы закIэкIэ гурыт еджапIэр къаухыгъ. Нымрэ тымрэ ашъхьэ Iэтыгъэу агъэпсэух. Унагъом имэхьанэ фэ­гъэхьыгъэу пшъашъэмэ къаIогъэ гущы­Iэхэм купкI яI, яакъыл зытефэрэр бэ.Анахьыжъэу Аминэт илъэс 31-рэ ыныбжь, Жэмадыкъомэ яныс, сабыитIу иI, маркетологэу мэлажьэ:— Унэгъо зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм, шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэм ямэхьанэ тиунагъокIэ къыдгурэIо. Тинахьыжъ тэгъэлъапIэ, зэгурыIоныгъэ тиунагъомэ арылъынэу тапIугъ.ФатIимэт илъэс 25-рэ ыныбжь, Аулъэмэ яныс, акушер-гинекологэу мэлажьэ, зы сабый иI:— ЗэкIэми алъапсэр унагъор ары, адырэ пстэури ащ къешIэкIыгъ. Арышъ, зэкIэри унагъом къыщежьэ. Ныкъылъфыгъэ шыпхъухэр зэрэсиIэмкIэ Тхьэм сыфэраз.Данизэт — 17 ыныбжь, мыгъэ гурыт еджапIэр дышъэ медалькIэ къыухыгъ. Пшызэ къэралыгъо университетым псэолъэшIынымкIэ ифакультет чIэхьан гухэлъ иI:— Нымрэ тымрэ анахь лъапIэ щыIэп. Сянэ тиджэныкъо иухъумакIу, сятэ тиуна­гъо ылъапс. Зэшыпхъухэм шIулъэ­гъуныгъэрэ гукIэгъурэ къытхалъхьагъ. Сэ сшъхьэкIэ шыпхъухэр сиIэныр гурышэ зэхэшIыкIым зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ уасэ зимыIэ шIуагъэу сэлъытэ. Шыпхъу­хэр ары гумэкIыгъуи гушIуагъуи къыз­дэзыгощхэрэр.Джэнэт — 14 ыныбжь, гурыт еджапIэм дэгъоу щеджэ. Мыгъэ музыкальнэ еджапIэр орэдыIонымкIэ къыу­хыгъ. Волейболыр икIас.Лъэпкъ шэн-хабзэхэр къыухъумэхэзэ Къыкъмэ яунагъо щыIэныгъэм диштэу дэлъэбакъо.— Унагъор — зэкIэми алъапс. Ащ ис цIыфхэр насыпышIохэмэ, ар насыпыгъ. ШъхьэкIафэ зэфэпшIын, гукIэгъу пхэлъын фае. ЗэфэгъэкIуатэ уимыIэмэ, къиныгъохэр зэпыпчынхэ плъэкIыщтэп. Хъулъфыгъэм иунашъо пытэу, бзылъфыгъэм иIэдэб дахэмэ, унагъор пытэщт, лъфыгъэхэри дэIощтых, — хигъэунэфыкIыгъ Розэ.Шэн-хэбзэ дахэхэр зыщызэрахьэу, зэгурыIоныгъэрэ рэхьатныгъэрэ зэрылъ унагъом илъэуж хэкIокIэщтэп.Лъэпшъыкъо Фатим.