ШылъэгукIапх

Мы мафэхэм губгъохэм ащыжъот. ЧIыгулэжьхэм зэпыу ямыIэу Iоф ашIэ. Гъэбэжъур къаугъоижьы, шъофхэр ажъох. Ахэм афэдэ IофшIэнхэр агъэцакIэхэзэ, амышIахэу, тарихъыр къэзыIотэрэ пкъыгъохэри къычIатIыкIхэу мэхъу.

Къуаджэу Тэуехьаблэ пэмычыжьэу губгъом щылажьэщтыгъэ Шъынэхъо Юрэ пкъыгъо гъэшIэгъон къыгъотыгъ. Археологэу Тэу Аслъан псынкIэу ар къыIэкIигъэхьагъ. Пкъыгъом ыцIэр шылъэгукIапх. Ащ икъэбар къытфиIотагъ Адыгэ Респуб­ликэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Тэу Аслъан.— Мыр экспонат гъэшIэгъон. АрхеологиемкIэ мы пкъыгъор жъы дэдэп, ау ар ижъыкIэ адыгэхэми, нэмыкI лъэпкъхэ­ми агъэфедэщтыгъ. Зэо е нэмыкI зэпэуцужьхэр сыдигъокIи щыIагъэх. Джащыгъум дзэкIолIхэр тIэсхъэшIэу пыим екIолIэнхэ зыхъукIэ, шы лъэмакъэр, анахьэу чэщым, къэмыIуным, шъэфэу екIунхэм пае шылъэгукIапхэхэр шы лъабжъэхэм акIалъхьэщтыгъ.— Адыгэхэм ямызакъоу, нэмыкI лъэпкъхэм ядзэхэми агъэфедэщтыгъэ­мэ, мыщ фэдэ пкъыгъо джырэ нэс тишъолъыр къызэрэрамыгъотагъэр сыда къызхэкIырэр?— ШылъэгукIапхэхэр псэушъхьэ зэфэшъхьафхэм ашъохэм ахашIыкIы­щтыгъ. Археологическэ IофшIэнхэр редгъэкIокIы зыхъурэм зэрэшъуагъэр пшIэнэу бжьыгъэ горэ къэтэгъоты нахь, ежь псаоу пкъыгъор къычIэкIырэп, чIыгум ар хэкIодэжьы. Мыдрэ къагъотыгъэ пкъыгъор жъы дэдэп. Илъэси 100 — 150-рэ ыныбжьыщтми ары. Шъор зэрэгъэпытэгъэ гъучIитIоу хэлъым уяплъымэ тэ тилъэхъан зэрэпэблагъэр къэлъагъо.— ИтеплъэкIэ дэгъоу къызэтенагъ. Сыд фэдэ псэушъхьэм ышъуа мыр зыхэшIыкIыгъэр?— Шъор зэрэIужъум ар къызэтыригъэнагъ. Мыр е домбай, е ныбжь дэхэкIае зиIэ быгъушъом хашIыкIыгъагъ.— Шы лъэбжъэ теплъэ ежь шъом сыдэущтэу къырырагъэубытыщтыгъа?— Мыр шъо гъэтэджыгъ. Шым ылъаб­жъэ шъор къыращэкIызэ, гъучI хэIуан­тIэхэмкIэ агъэпыти, ашIыгъ. Зыпарэми хагъаощтыгъэп, ар шъо дэгъум хэшIыкIыгъ.— ЛIэшIэгъу пчъагъэхэр зыныбжь пкъыгъохэр къычIэшъотIыкIых. Ахэр ижъырэ тарихъ Iуатэх. Мы шылъэгукIапхэр ащ фэдэу жъэп, ау мэхьанэ ин иIэу олъытэ. Сыда ащ къытфиIуатэрэр?— Адыгэхэр дзэкIолI бэлахьэщтыгъэх. Адырэ лъэпкъхэм ягъэпшагъэмэ, адыгэхэм яшыудзэ нахь псынкIэу, нахь пхъашэу сыдигъокIи щытыщтыгъ. Нарт къэбархэм къащебгъажьэми, иныжъым машIор зехьым, Саусэрыкъо къыхьы­жьынэу зэрэкIогъагъэр угу къэгъэкIыжь. МашIом къегъолъэкIыгъэу щылъыгъэ иныжъым шылъэгукIапхэхэр шым кIилъхьэхи Саусэрыкъо екIолIэгъагъ. Мыщ фэдэ пкъыгъо адыгэхэми, нэмыкI шыудзэхэми зэрагъэфедэщтыгъэр нахьыбэм ашIэрэп, нахьыжъхэми агу къэкIыжьырэп. Мары тэ музеим къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон къыщызэIухыгъ — адыгэ шыум ижъым къыщегъэжьагъэу илъэс 2000-м къыриубытэрэм фэгъэхьыгъэр, ау мыщ фэдэ пкъыгъо ащ хэлъэп. НэмыкI музейхэми ачIэлъэу слъэгъугъэп.Мы шыулъэгукIапхэр заш1ыгъагъэр тинепэрэ лъэхъан нахь пэблагъэми, ижъыкIэ агъэфедэщтыгъэ пкъыгъор зыфэдагъэр ащ нэрылъэгъу къытфе­шIы.Цэй Замир.