«ЦIыфхэр шIу плъэгъунхэ фай»

«Адыгэ Республикэм цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр къызфагъэшъошагъэу джырэблагъэ къызэратыжьыгъэхэм ащыщ Автономнэ мысатыушI организациеу «ГукIэгъуныгъ» («Доброта») зыфиIорэм ипащэу Мэрэтыкъо Аминэт.

— Мы щытхъуцIэр о пшъхьэкIэ уизакъоу къэблэжьын плъэкIыщтэп, — къы­Iуагъ ащ джырэблагъэ гущыIэгъу тызыфэхъум. – Мыр системэу сызыхэтым зэрэщытэу цыхьэ къызэрэфашIырэм ишыхьат. Тикомандэ, цIыфэу тынаIэ зытетхэм къинэу зэдэтлъэгъурэм, гъогоу къызэдэткIугъэм къакIэкIуагъ. Ащ тетэу сыкъызэрэхагъэщыгъэм сырэгушхо, ау сизакъоу къызэрэсымылэжьыгъэр, пшъэ­рылъэу тиIэхэм джыри нахь къызэрахигъахъорэр къызгурэIо.Аминэт Шэуджэн районым къыщы­хъугъ, щапIугъ, зипэщэ организациери ары зыщылажьэрэр. Мы IэнатIэм илъэ­сиплI хъугъэ ныIэп зыIутыр, ау социальнэ лъэныкъом гъогу кIыхьэ къыщикIугъэу ащ Iуагъэхьагъ.Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым экономикэм епхыгъэ сэнэхьат щызэригъэгъотыгъ, ау джыри еджэщтыгъ ащкIэ Iоф ышIэнэу зэрэфэмыер къызыгурэIом. Социальнэ лъэныкъом зигъэзэнэу теубытагъэ ышIыгъэу къуаджэм ыгъэзэжьыгъагъ. Ащ тетэу 1997-рэ илъэсым IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ ГъэIорышIапIэм, цIыфхэр «сабес» зэреджэщтыгъэ­хэр, иIофшIэн щыригъэ­жьагъ.2022-рэ илъэсым цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ системэм зэхъо­кIыныгъэхэр фашIыхи IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэм епхыгъэу мысатыушI организа­циеу «ГукIэгъуныгъ» зыфиIорэр загъэпсым, ащ ипащэу агъэнэфагъ.— Социальнэ лъэныкъом ущылэжьэныр IофышIэ укIонышъ, сыхьат пчъа­гъэу ищыкIагъэм фэдизрэ Iоф къэпшIэнышъ, укъэкIожьын закъоу щытэп. Ар уищыIэныгъэ мэхъу. НэмыкIэу мы Iоф­шIэныр бгъэцэкIэшъущтэп, — еIо Аминэт.Ныжъ-тыжъхэр зэрыс унэгъо Iужъоу адыгэ шэн-хабзэхэр пстэумэ апшъэ зыщашIыхэрэм, зыщагъэлъапIэхэрэм къихъухьагъ ар. ИщыIэныгъэ зэрипхыгъэ IофшIэным ищыкIэгъэ шэн шъхьаIэхэр: гукIэгъу, щэIагъ, Iэдэб, цIыфыгъ зыфэпIощтхэр ицIыкIугъом къыщыублагъэу халъхьагъэх, чIыпIэ къин ифагъэм емыбгъукIонэу, нахьыжъхэм шъхьэкIафэ афишIынэу, зыфэгъэзагъэр зэрифэшъуа­шэм тетэу ыгъэцэкIэнэу рагъэшIагъ. Ежь иIуакIэу, «социальнэ лъэныкъом фэгъэ­сагъэу къэхъугъ».

— ЦIыфхэр шIу плъэгъунхэ фай, — еIо ащ. – Ар тиIофшIэнкIэ анахь шъхьа­Iэу пхэлъын фаехэм ащыщ. ЗэкIэри анэгукIэ зэфэдэхэп, джаущтэу яшэни зэтекIы. ЛIэшIэгъу плIанэм ехъугъэу социальнэ лъэныкъом Iоф зыщысшIэрэм цIыф зэфэшъхьафыбэ сынэгу кIэкIыгъ, джыри ащ фэд. Нэбгырэ пэпчъ иIоф зэхэпфын, IэпыIэгъу уфэхъун фае. Мызэу-мытIоу къыоолIэжьыхэрэр къахэкIых, хэбзэгъэуцугъэм къыIорэм дезымыгъа­штэу, ежь нахь тэрэзэу ылъытэрэр пхыритхъун фаеу къаигъэ хъухэрэми уаIокIэ… ЦIыфхэр шIу умылъэгъухэмэ, а зэпстэур щэIэгъуай.Аминэт иIофшIэгъухэм къызэраIорэмкIэ, иуахътэ инахьыбэр иIофшIэн езытыхэрэм ащыщ. Ипшъэрылъхэр хэзыгъэ имыIэу егъэцакIэх, аущтэу Iоф умышIэуи къыпшIокIыщтэп, ау зэхэшIыкIышхо зиIэ пащэу щыт, имыщыкIагъэу угу хигъэкIыщ­тэп.Шъыпкъэ, Аминэт иIофышIэхэм фэбагъэ хэлъэу ягугъу къышIыгъ. ЗэкIэри бзылъфыгъэх, нэбгырэ 11 мэхъух. Ахэм нэжъ-Iужъэу е сэкъатныгъэ зиIэу зытIущ зэпхыгъэхэри ахэтых, ядэжь кIохэзэ яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Ар зэрэмыIоф псынкIэм япащэ къыкIегъэтхъы, ыгу афэгъу, лъэшэу афэраз.— Къяпхыгъэ нэжъ-Iужъхэм ежьхэм анэмыкI гугъапIэ яIэпышъ, ямыIоф Iаджи афагъэцэкIэнэу къялъэIух. «ТиIофшIэнэп» амыIоу афагъэцакIэ, янэм е ятэм фэдэу зэращэх, — еIо тигущыIэгъу.Организацием ипащи, иIофышIэхэми япшъэрылъхэр хэзыгъэ имыIэу зэрагъэ­цакIэхэрэм, ямыпшъэрылъхэри къызэрэзэкIамыгъэкIожьхэрэм ишыхьатэу нэжъ-Iужъхэм ащыщэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэ пэпчъ ирэзэныгъэ фэмыухэу къыриIотыкIыгъ. Агу илъэу къызэраIорэри нэрылъэгъугъ. Аминэт сыдигъокIи нэшIо-гушIоу къызэрапэгъокIырэр, бэрэ къазэрахахьэрэр, ягумэкIыгъохэм къядэIунэу щэIагъэ зэриIэр, ипшъэрылъхэм ахэмыхьэрэ Iофыгъо рахьылIэу бэрэ къызэрэхэкIырэр, IэпыIэгъунчъэу къызэримыгъанэхэрэр анахьэу къыхагъэщыгъ.— УиIофшIэн ащ фэдэу охътабэ тебгъэкIуадэмэ, нэмыкI Iофэу щыIэныгъэм къыхахьэхэрэр зэшIопхынхэу сыдэущтэу игъо уифэра? – теупчIыгъ Аминэт.— Зыми къыщысымыгъакIэу зэкIэри икъоу зэдэсэгъэцэкIэшъоу сIон слъэкIыщ­тэп, — къыIуагъ ащ. – Нахьыбэу къыз­щызгъакIэрэр сиунагъу, ау сишъхьэгъуси, сипшъашъэхэми сыкъызэхашIыкIышъ, лъэшэу сафэраз.Аминэтрэ ишъхьэгъусэрэ пшъэшъитIу зэдапIугъ. ТIури янэ игъогу техьажьыгъ пIоми хъущт, гукIэгъум, щэIагъэм, цIыфыгъэм япхыгъэ сэнэхьат къыхахыгъ. Нахьыжъым Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым и Медицинэ институт ияплIэнэрэ курс къы­ухыгъ, нахьыкIэр Хьакурынэхьэблэ гурыт еджа­пIэм мыгъэ къычIэкIыгъ, ащи мы еджэпIэ дэдэм чIэхьанэу зегъэхьазыры.— Медицинэм епхыгъэ сэнэхьат пстэури къин, ау ежьхэр фаехэу къыхахыгъэшъ, зэрифэшъуашэм тетэу амыгъэцакIэу афэсыдэщтэп. «ЦIыфэу къы­шъоуалIэрэр шъоры зыщыгугъырэр, шъуянэ е шъуятэ шъуапашъхьэ исым фэдэу нэбгырэ пэпчъ шъупэгъокIын фае» ясэIо. ЦIыфым ипсауныгъэ, ищыIэныгъэ о пIэ илъынэу сэнэхьат къызыхэпхыкIэ, гукIэгъурэ зэхэшIыкIрэ пхэлъынхэ, еджэными лъэшэу уегугъун фае, — къыкIегъэтхъы Аминэт.Бзылъфыгъэ насыпышIоу ащ зелъы­тэжьы. ШIу ылъэгъоу, ыгуи, ыпси зы­хэлъ Iоф егъэцакIэ, цIыфхэм ишIуагъэ арегъэкIышъу, къыфэразэхэу гущыIэ фабэхэр къыраIох, къыфэлъаIох, унэгъо дахэ иI. А зэпстэумэ кIуачIэ къыхалъхьэ, анахь зыщыпшъыгъэми, жьы къыкIагъэ­хьажьы, ыгу къыдащае, неущырэ мафэмкIэ гухэлъэу иIэхэм джыри нахь къахагъахъо.ХЪУТНэфсэт.