Журналистикэр лъым щыщ хъумэ

Гъэзетэу «Шапсугиер» къызыдэкIырэр мыгъэ илъэс 35-рэ хъугъэ. Ащ ипэгъокIэу Краснодар краим игубернаторэу Веньямин Кондратьевым «Краснодар краим изаслуженнэ журналист» зыфиIорэ щытхъуцIэр гъэзетым иредактор шъхьаIэу Ныбэ Анзор къыфигъэшъошагъ.

Ныбэ Анзор лъытэныгъэ зыфэтшIырэ тиIофшIэгъу. Хы ШIуцIэ лъэныкъомкIэ адыгэ журналистэу Iоф къыддэзышIэрэр а зыр ары. А зы уахътэм сэнэхьатым псыхьагъэ тыщызэдэхъугъ. Дунэе Адыгэ Хасэм изэфэсхэм, адыгэ дунаим ихъугъэ-шIэгъэ инхэм тащызэIукIэщтыгъ. А зы лIыкIо купхэм тахэтэу IэкIыб къэралхэм тарыхьэу къыхэкIыщтыгъ. СыдигъокIи мыхъыжъэу, хэгупшысыхьэзэ иIоф зэришIэрэр къэлъагъоу, къыбгот шъыпкъэу, ау пэрыохъуи къыпфэмыхъоу Iоф ышIэщтыгъ. Итхыгъэхэр куух, игъэкIотыгъэх, цIыфэу къызтегущыIэрэр унэгу къыкIегъэуцо, хъугъэ-шIагъэу къытхыжьырэм ухещэ, итхыбзэ тхъагъо, сэнаущыгъэ ин зыхэлъ журналист.— ТапэкIэ шъолъыр журналистикэм щылэжьагъэхэм шэн-хабзэу къытфыщанагъэхэмкIэ Iоф тэшIэ, язэгъэуIугъэ шIэныгъэ тырэгъуазэ. Гъэзет зэфэшъхьафхэр Шапсыгъэ (джы ПсышIопэ ыкIи ТIопсэ) районым къыщыдэкIыщтыгъэх. Ахэр лъапсэ тфэхъугъэх. Шъачэ журналистикэм шапсыгъэ журналист цIэрыIохэм яIахьышхо халъхьагъ, ащ фэдэх фронтым Iутыгъэ лIыхъужъхэу ЦунтIыжъ Хьарунэрэ ОгъулI Хьамедэрэ, Шъыжъ Хьаджбырам, Нэгъуцу Шыхьархъан, Нэпсэу Рэщыд, Хъущт Аслъанбый, Кобл Салбый, нэмыкI­хэри. Ахэм ацIэхэр сэнэхьатым имызакъоу, лъэпкъ тарихъым къыхэнагъэх.

Илъэс 25-м ехъум Анзор тилъэпкъэ­гъоу IэкIыбым щыпсэухэрэм ятарихъ ыкIи янепэрэ щыIэкIэ-псэукIэ зэрегъашIэ. Тыркуем, Израиль, Иорданием, Германием, Армением, Нагорнэ Карабах, Абхъа­зым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе- Щэрджэсым, Адыгеим, Чэчэн Республи­кэм, Темыр Осетием, Москва, Ставрополь, Краснодар краим и ТIопсэ ыкIи и Успенскэ районхэм мызэу-мытIоу ащыIагъ.Хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэм я Адыгэ Хасэ и Президиум, Урысыем ижурналистхэм я Союз ахэт. Къэбарлъыгъэ­Iэс амалхэм яIофышIэхэм апае Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр ащызэхащэрэ зэнэкъокъухэм текIоныгъэ пчъагъэрэ къащыдихыгъ. Гъэхъагъэ хэлъэу журналистикэм илъэсыбэрэ зэрэщылэжьагъэм пае бгъэхэлъхьэ зэфэшъхьафхэр къыфагъэшъошагъэх. Ахэм ащыщых Адыгеим къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэ зыхъугъэр илъэси 100, АР-р загъэпсыгъэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэхэм афэгъэхьыгъэхэр. Джащ фэдэу Краснодар краим игубернатор ыкIи иадминистрацие, къалэу Шъачэ имэр, ПсышIуапэ ыкIи ТIопсэ районхэм, къалэу Шъачэ яадминистрацие, Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм и Парламент, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет, Пшызэ ижурналистхэм я Союз ящытхъу тхылъхэр Ныбэ Анзор илъэс зэфэшъхьафхэм къыфагъэшъошагъэх.— СицIыкIугъом щегъэжьагъэу спорт журналистэу сыхъу сшIоигъуагъ. 1989-рэ илъэсым гурыт еджапIэр къэсыухы зэ­хъум журналистикэмкIэ факультетым сычIэхьаным сыкIэхъопсыщтыгъ. Анахь къытпэблэгъэ Ростов къэралыгъо университетыр ары ащ фэдэ факультет зыхэтыгъэр. Ар чыжьэти, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет сычIэхьагъ. 1994-рэ илъэсым сиапэрэ тхыгъэхэр къыхаутыгъэх. Журналистикэм сыхэзыщагъэр Мыекъуапэ иурамэу Первомайскэм тет унэу гъэзетхэу «Адыгэ макъэмрэ» «Советскэ Адыгеимрэ» яредакциехэр зычIэтыр ары. ФилологиемкIэ факультетым ия 5-рэ курс сыщеджэзэ зэлъашIэрэ адыгэ тхакIоу Цуекъо Юныс иповестэу «Сказание о железном волке» зыфиIорэм фэгъэхьыгъэу къэстхыгъэр гъэзетэу «Советскэ Адыгеим» иредакцие къэс­хьыгъ. Ситхыгъэ а гъэзетым имызакъоу, гъэзетэу «Шапсугиеми» къыщыхаутыгъ. Ар сэнэхьатым сыхэзыщэгъэ лъэбэкъу мафэу хъугъэ. Уахътэ тешIагъэу респуб­ликэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» сыдэлэжьэнэу езгъэжьагъ. Илъэс 25-кIэ узэкIэIэбэжьмэ хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэмэ ягъэзет икорреспондентэу Iоф сшIэнэу сыублагъ. Апэ гъэзетым иIофышIэмэ сахэтыгъэп, гурыт еджапIэм урысыбзэмрэ литературэмрэкIэ кIэлэ­егъаджэу сыIутыгъ.Нэужым, 1998 — 2005-рэ илъэсхэм, ШэхэкIэй игурыт еджапIэ Анзор завучэу Iоф щишIагъ. МэщбэшIэ Исхьакъ, Натхъо Къадыр, Цуекъо Юныс къыдагъэкIырэ тхылъхэм яхьылIэгъэ тхыгъэхэр, цIыф гъэшIэгъонхэм афэгъэхьыгъэ очеркхэу Анзор ытхыхэрэр гъэзетым къыхиутыщтыгъэх, хъугъэ-шIэгъэ инхэр къытхыхьэщтыгъэх. 1999-рэ илъэсым гъэзетэу «Шапсугием» иредакцие ар аштагъ. 2003-рэ илъэсым общественнэ парламентэу «Адыгэ Хасэм» изэхэсыгъо гъэзетэу «Шапсугием» иредактор шъхьаIэу щыхадзыгъ.

— Гъэзетэу «Шапсугием» игъогу къи­ныгъэ. КъызыдэкIырэр илъэс 35-рэ хъу­гъэ. ИкъыдэгъэкIынкIэ ищыкIэгъэ ахъщэм сыдигъокIи фэныкъуагъ. Гъэзетым изичэзыу номер къыхаутыным пае шапсыгъэ чылагъохэм ащыпсэурэ цIыфхэм ахъщэ зэхадзэщтыгъ. АР-м и Президентыгъэхэу Джарымэ Аслъанрэ Шъэумэн Хьазрэтрэ, Краснодар краим игубернаторыгъэу Николай Кондратенкэм ащ яIэпыIэгъушхо къырагъэкIыщтыгъ. Кондратенкэм ишIуа­гъэкIэ 1999-рэ илъэсым гъэзетым краим ибюджет къикIэу къэралыгъо IэпыIэгъу къыфакIоу хъугъагъэ. IофышIэхэр иIэ хъугъэ, ахэм лэжьапкIэ къаратэуи ауб­лагъ. Джащ фэдэу сенаторэу Къанэкъо Арсен, АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, сатыушIхэу Цурмыт Мухьдинэ, Тыгъужъ Заурдин, нэмыкIхэми охътэ зэфэшъхьафхэм яшIогъэшхо гъэзетым къырагъэкIыгъ. Аужырэ илъэсхэм Краснодар краим игубернатор и Грант ихьатыркIэ гъэзетыр къызэтенагъэу къыдэкIы. Грант пэпчъ охътэ пIалъэу пылъыр зэфэшъхьафы — илъэсныкъу, мэзий, мэ­зэ пшIыкIуз, къитхы къэс аужырэм фэд. Гъэзетым социальнэ, общественнэ ыкIи культурнэ мэхьанэу иIэр къэтэгъэшъыпкъэжьы зэпыт, ащ епхыгъэ тхылъы­бэ тэгъэхьазыры, зэнэкъокъум изэфэ­хьысыжьхэм тяпхыгъэу тяжэ. Ахъщэр къытфатIупщыным тицыхьэ телъэп. Мыгъэрэ Грантыр шышъхьэIум тыухыщт, ащ ыуж тыкъыдэкIышъущтми тшIэрэп. Ау нэмыкI хэкIыпIэ зэрэтимыIэр зэхэтэшIыкIы ыкIи уасэ фэтэшIы, — еIо Анзор.Грант мылъкукIэ, общественнэ IэпыIэгъукIэ къыдэкIырэ гъэзетым ущылэжьэныр къины, неущ уапэ илъыри умышIэу. Анзор нэмыкIхэм ацIэ къыреIо, ау шап­сыгъэ гъэзетыр щызыгъаIэхэрэм ясатырэ ежьыри хэт. Непэрэ мафэмкIэ ар ушэтыпIэ къодыеп — лIыгъэ. Бэмэ ащ фэдэ афызэшIокIыщтэп. ЫнэтIэгу итхэгъэ гъо­гум тетэу рэкIо, щыIэныгъэм щызэшIуихынэу фагъэнэфэгъэ пшъэрылъыр егъэцакIэ.— Гъэзетэу «Шапсугием» иредакцие сыкъэкIонэу зэрэхъугъэр зишIушIагъэр Пшызэ шъолъыр изаслуженнэ журналистэу Хъущт Аслъанбый ары. Ар тари­хъымкIэ кIэлэегъаджэу щытыгъ, Адыгеим Iоф щышIагъ, хы ШIуцIэ Iушъом и Адыгэ Хасэ зызэхащагъэм щыублагъэу хэтыгъ. Ар илъэсипшIырэ гъэзетым ипэщагъ. ЗэлъашIэрэ адыгэ журналистэу ХьашIуцIэ Мухьамэд сэнэхьатым сыхигъэгъозагъ, сищысэтехыпIагъ, илъэс 25-рэ хъугъэу зэпхыныгъэ зэдытиI, ащ сырэгушхо, ­— лъегъэкIуатэ тигущыIэгъу.— КIакIыхъу Мэджыдэ, «тхьауегъэпсэу­шхо» есIо сшIоигъу. Ары мыхъугъэемэ, гъэзетыр илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ зэфэтшIыжьыщтыгъэ. Техническэ, финансовэ, юридическэ Iофыгъуабэхэр къытфигъэпсынкIэщтыгъ, Грантым икъыдэхын ынаIэ тет. Мэджыдэ редакторым игуадз, тэщ нэмыкIэу джыри нэбгырищ щэлажьэ. Гъэзетыр сыд фэдэу слъэгъурэ пIомэ, нэкIубгъо 16 хъоу, изэхэгъэуцонкIи, су­рэтэу къихьэхэрэм язытеткIи нахь дэ­гъоу къыдэкIынэу бэшIагъэу сыкIэхъопсы. Корреспондентхэр тиIэхэп, адыгабзэкIэ тхэхэрэр щыIэхэп. Iоф зышIэнэу фаехэр лэжьэпкIэ гъэнэфагъэ къыкIэлъэIух, щэгу­гъых, ар тэ тфызэшIокIырэп. Штатым хэмытэу къытфатхэрэр нэбгырэ заул. Джары тызэрэпсэурэр. Пшъэрылъ шъхьа­Iэр — хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэу къалэу Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым ащыпсэухэрэр зэзыпхырэ ыкIи дунаим ис адыгэхэм лъэмыдж афэзыдзырэ гъэ­зетэу тиIэр къызэтедгъэнэныр ары.Джыдэдэм гъэзетыр грантым ишапхъэ­мэ адиштэу мазэм зэ нэкIубгъуй хъоу къыдэкIы, ипчъагъэкIэ 3700-рэ къыратхыкIы. Адыгэ унагъохэм, тхылъеджапIэхэм, музейхэм, къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм алъэIэсы. Ащ нахьыбэми къыратхыкIыщтыгъ, ау почтэм ар къизытхыкIыгъэмэ анигъэсыжьырэп. Ар ренэу тызэутэкIырэ ыкIи дагъэзыжьын амылъэкIырэ къиныгъохэм ащыщ. Гъэзетым еджэх, къыхэтыутыхэрэм атегущыIэх, социальнэ хъытыухэми ар къаушыхьаты. ЦIыфхэм зэпхыныгъэ адытиI. Къыддезыгъаштэхэрэри, щыбзэм тыкIэзыгъэкIыхэрэри щыIэх — ащ фэдэ гори хэтын фае, титхыгъэхэр зыфэгъэхьы­- гъэ­щт­хэр цIыфхэм яшIошIхэм, зигугъу къашIырэ гумэкIыгъохэм къахэтэхых.Анзор — журналист гъэшIэгъон. Хы ШIуцIэ Iушъом щыIэ шапсыгъэмэ ялIыкIоу сэнэхьатым къыддыхэт. ШапсыгъабзэкIэ дахэу мэгущыIэ, сэмэркъэу хэлъ, ренэу нэщх-гущх, тыдэ ущыIукIагъэми, уакъыхигъэщыщт. А зы хъугъэ-шIагъэхэм тахэтынэу пчъагъэрэ къыхэкIыгъ, пстэуми гу алъетэ пIоу умышIэу, итхыгъэхэм нэужым уяджэжьынкIэ гъэшIэгъоны.— «Адыгэ макъэр» силъэпIэ дэд, бэшIагъэу сыдэлажьэ. Редактор шъхьаIэу тетыгъэ нэбгырэ пчъагъэ — Бэгъушъэ Азэмати, ПIатIыкъо Аслъани, Дэрбэ Тимури, джыдэдэм IэнатIэм тет МэщлIэкъо Саиди бэшIагъэу сшIэщтыгъэх, садэлажьэщтыгъ. Шапсыгъэ Iофыгъохэм анаIэ тетэу, IэпыIэгъу къытфэхъухэу щытыгъэх, непэ нэси джащ фэдэу лъэкIуатэ. АдыгабзэкIэ тхыгъэ материалхэмкIэ «Адыгэ макъэр» къыддэгуащэ. Ахэр «Шапсугием» къитэгъахьэх.Гъэзетым Iутыгъэ журналист нахьыжъхэу Къэзэнэ Юсыф, ЛIэхъусэжъ Хьаджэ­рэт­бый, Сэхъутэ Нурбый, Шъаукъо Аслъан­гуащ, ЕмтIылъ Нурбый, нэмыкIхэри дэгъоу сшIэщтыгъэх. Ахэм яIэпыIэгъу ренэу зэхасшIэщтыгъ. «Адыгэ макъэр» сисэнэхьаткIэ еджапIэ фэдэу сэркIэ щытыгъ, ащ къыситыгъэ шIэныгъэр «Шапсугием» къыщысшъхьэпагъ. Гъэзетым изы нэкIубгъо адыгабзэкIэ къыхэтэуты. «Адыгэ макъэм» къикIыхэрэм, псэушъхьэхэм ацIэхэу, блэкIыгъэ зэманхэм агъэфедэщтыгъэ Iэмэ-псымэхэм адыгабзэкIэ зэряджэщтыгъэхэу къыщыхаутыгъэхэр лъэшэу гъэзетеджэмэ ашIо­гъэшIэгъо­ныгъ, тэри а нэкIубгъор къыхэтыутыжьыщтыгъ.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу, ГУАРИ-м, лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэ­ралхэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ АР-м и Комитет илъэсыбэрэ итхьамэтагъэу Шъхьэлэхъо Аскэри джы итхьаматэу Долэ Долэти зэпхыныгъэ пытэ адытиI. Республикэм ихъугъэ-шIэгъэ инхэм тахэлэжьэнэу Коми­тетым иIофышIэхэм хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэмкIэ ренэу тыкъырагъэблагъэ. Къош тамэр къызэрэдготыр зэхэтэшIэ зэпыт.Журналистикэм ситворческэ сэнаущыгъэхэм якъэкIуапIэхэр къызэригъэущыгъэхэм ямызакъоу, сипсыхьагъ, лъэпкъ тарихъыр, культурэр сигъэшIагъэх, адыгэу дунаим исхэм нэIуасэ сафишIыгъ, лъэпкъым ицIыф цIэрыIохэу хэкум исхэми, IэкIыбым щыпсэухэрэми сахищагъ. А зэпстэуми якъэбар къэптхыжьыныр насыпыгъ.Журналист сэнэхьатыр къызэрэхэсхыгъэр синасып. IэшIэхэп, ау гъэшIэгъоны, гузэхашIэу бэ къыуитырэр. Уипшъэдэ­кIыжь зэрэиныр зэхыуегъашIэ. Джырэ уахътэм ар етIани нахь къин хъугъэ, сыда пIомэ сэнэхьатым ишапхъэхэр зэхъокIых, уахътэм диштэу ахэм зызэб­лахъугъ. Ау хэутыгъэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм сыдигъокIи гущыIэм имэхьанэ ащылъэш. Урыс гущыIэжъым къызэрэщи­Iоу, «ощкIи хэупкIыжьышъущтэп». Гъэзет­еджэхэм цыхьэ къыпфашIыныр илъэс пчъагъэхэм къэолэжьы, ау ар зэрэпшIокIодыщтыр зы нэгъэупIэпIэгъу. ЯтIонэрэу зыкъыпфагъэзэжьыщтэп, цыхьэ къыпфа­шIыжьыщтэп.Анзор шъхьэихыгъэу игупшысэхэмкIэ къыддэгощагъ. Ежьым цыхьэ къызэрэсфишIыгъэр сэри сигопагъ. Мы зэдэгущыIэгъур журналист чъэпхъыгъэм изэфэ­хьысыжьэу хъугъэ.— 2011-рэ илъэсым АР-м изаслуженнэ журналист сыхъугъ. Ащ лъэшэу сыкIэ­хъопсыщтыгъ ыкIи сырэгушхо. ИлъэситIукIэ узэкIэIэбэжьмэ, «Золотое перо Кубани» зыфиIорэ зэнэкъокъоу краим щызэхащэрэм текIоныгъэр къыщыдэс­хыгъ. Ленинград иблокадэ къыхащыгъэ кIэлэцIыкIухэр Бэслъэнэе къуаджэм зэрэщаухъумагъэхэм икъэбар зэнэкъокъум ес­хьылIэгъэ IофшIагъэхэм ахэтыгъ. Пшызэ журналистикэм и Мафэ загъэнэфагъэр илъэс 30 зыщыхъугъэм «Краснодар краим изаслуженнэ журналист» зыфиIорэ щытхъуцIэр къысфагъэшъошагъ. ШъушIэным пае, непэ краим къэбарлъыгъэIэс амалэу 330-рэ щэлажьэ, ахэм журналист нэбгырэ мини 10-м ехъумэ Iоф ащашIэ. Общественнэ организацием къыдигъэкIэу, «Шапсугием» фэдэ гъэзет цIыкIоу, АР-м изаслуженнэ журналистэу зы нэбгырэ ыкIи Пшызэ изаслуженнэ журналиститIу Iоф щызышIэу ахэтыр макIэ.ЕтIани анахьэу синасып къыхьыгъэр КIакIыхъу Мэджыдэ, Дунэе Адыгэ Хасэм илъэс 20-м ехъурэ иIофшIэн афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр къыхэсыутыгъэх, ипроект пчъагъэхэм, зэхищэгъэ зэфэсхэм сахэлэжьагъ. Цурмыт Мухьдинэ иIэпыIэгъукIэ адыгэхэр зыщыпсэурэ шъолъырхэм, IэкIыб къэралхэм сащыIэнэу хъугъэ. Тыркуем, Израиль, Иорданием, Германием, Къэбэр­тэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим, Ставрополь краим, Абхъазым мызэу-мытIоу сазыщэIэм, илъэс 20-м сыугъоигъэ материалхэр къыздэхьащт тхылъыр ыкIэм нэзгъэсыгъэу къыхаутыным фэхьазыр. ЗэдэгущыIэгъухэр, очерк­хэр, гупшысэхэр, зекIо тхыгъэхэр — жанрэ зэфэшъхьафхэм арылъых.ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием лъэшэу тынаIэ тет. ЗэуапIэм тичIыго­гъоу щыIэхэм афэгъэхьыгъэ очеркхэр къыхэтэутых. Ахэр бэ хъухэрэп, ау тщыгъуп­шэхэрэп, шIушIэ IэпыIэгъоу афарагъащэрэм иугъоин тыхэлажьэ. Гукъэошху, хэкIодагъэри макIэп, къэзыгъэзэжьыгъэ­хэу, мамыр щыIакIэм къыхэуцожьыгъэхэу, къэралыгъо тын лъапIэхэр къызфагъэшъошагъэхэри къахэкIых. 2026-рэ илъэсыр лъэпкъ зыкIыныгъэм и Илъэсэу агъэнэфагъ — тэркIэ ар анахь мэхьанэ зиIэ лъэныкъоу сыдигъокIи щыт. Тишъо­лъыр щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм якультурэхэм, яшэн-хабзэхэм ренэу такъытегущыIэ, зэхэт Iофтхьабзэхэм тахэлажьэ, ныбжьыкIэхэм, сабыйхэм япIуныгъэ тынаIэ тет, — Анзор зэрэжур-на­листыр ымыгъэгъуащэу, лъэныкъо зэфэшъхьафхэр къызэлъиубытэу къеIуа­тэ. IофшIэныр ищыIэныгъэ гъогу пхыры­щыгъэ шъыпкъэ хъугъэу «нэмыкIэу псэ­ушъурэп, ылъэгъурэп» зыфаIорэм фэд.Ныбэ Анзор иунагъо — зэрыгушхорэ лъэпсэ пыт. Анзор ятэу Ныбэ Юрэ Юсыф ыкъом совхозэу «Победа» зыфиIоу Шэхапэ дэтым Iоф щишIагъ. Тыгъэмыпс гъогушI-псэолъэшI гъэIорышIапIэм Iутыгъ. Шапсыгъэ щызэлъашIэрэ пщынэуагъ, джэгухэр ыгъэджэгущтыгъэх. Илъэситф хъугъэ идунай зихъожьыгъэр. Ятэжъэу Юсыфи музыкант IэпэIасэщтыгъ, Хэ­гъэгу зэошхом иветеран. Я 70-рэ илъэсхэм идунай ыхъожьыгъ. Ятэшэу Рэмэзани пщынэо IэпэIэсагъ.Янэу Кобл Зое Шъэобыкъу ыпхъур Къэлэжъ щыщыгъ. ПщэрыхьэкIуагъ, 1983-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ. Ышэу Валерэ 1991-рэ илъэсым игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ. ЯнэкIэ янэжъэу Тыкъо Куакуш Агуй щыщыгъ, совхозым щылэжьагъ.Анзор ишъхьэгъусэу Светланэ Шэхэ­кIэишхом къыщыхъугъ, Хъущтмэ ащыщ. Ыкъоу Валерэ Шъачэ дэт къэралыгъо университетыр къеухы. ЗыгъэпсэфыпIэхэм, зекIоным исэнэхьат япхыгъ. Ипшъашъэу Саидэ Темыр-Кавказ федеральнэ университетэу Ставрополь дэтым щеджэ. Рекламэм ыкIи общественностым изэпхыныгъэхэм защыфегъасэ. Ставрополь краим игубернатор ипресс-къулыкъу — илъэсырэ, информационнэ агентствэу «Победа 26» зыфиIорэм Iоф ащишIагъ. Унэе агентствэу культурнэ ыкIи кIэлэцIыкIу Iофтхьабзэхэр зэхэзыщэхэрэм джыдэдэм Iоф щешIэ.Ныбэ лIакъор чIыпIэ зэфэшъхьафхэм зэращыпсэурэр Анзор къытфиIотагъ: — Къалэу Шъачэ (ШэхэкIэй, ШэхэкIэй цIыкIум, Ахынтамэ, Шэхапэ, Къэлэжъ, Нэджыкъо), ТIопсэ муниципальнэ шъолъы­рым (КодэшъхьапIэ), ПсышIуапэ, Агуй, Краснодар, Адыгеим (Мыекъуапэ, Тэхъу­тэмыкъое районым), джащ фэдэу IэкIыбымкIэ зыбгъазэмэ, Тыркуем, Сирием, Зэхэт Араб Эмиратхэм ащэпсэух. Силъэ­къоцIэгъубэмэ Тыркуем ыкIи Израиль сащыIукIагъ.Анзор —журналист къодыеп, ушэтакIу, зэфэхьысыжьхэр зышIырэ зекIо, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм гулъытэ афыриI, лъэпкъ кIэным иухъумакIу — а зэпстэур итхыгъэмэ къахэщы. Лэжьыгъэ дахэу иIэр тапэкIи зэрэлъигъэкIотэщтым тицыхьэ телъ, Тхьэм къыдегъэхъу. Тэри тиIоф­шIэгъу тырэгушхо, тизэдэлэжьэн тапэкIи зэрэлъыдгъэкIотэщтым сицыхьэ телъ.Тэу Замир.