ШъумышIэрэ чIыпIэм псым шъущыхэмыхь!

ЗызщыбгъэпскIы хъунэу, шапхъэу щыIэхэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэу чIыпIэ зэIухыгъэ гъэнэфагъэ мы уахътэм республикэм итэп. Ащ фэдэ чIыпIэ хэхыгъэу Мыекъуапэ иIэ бассейным мы мафэхэм гъэцэкIэжьынышхохэр щэкIох, 2027-рэ илъэсым ар къаухынэу ары къызэраIорэр.

Арэу щытми, гъэмафэм, мэфэ фэбэшхохэм, цIыфхэр псыхъом макIох ыкIи щынэгъончъэнымкIэ шапхъэхэр аукъохэу бэрэ къыхэкIы. Псым узэрэхэхьащтми, узэрэхэсыщт шIыкIэми мэхьанэ яI. КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо гъэмэфэ лъэхъаным янэ-ятэхэр, алъыплъэщт нахьыжъхэр ямыгъусэхэу бэрэ псым макIох. Ау умышIэрэ чIыпIэм псым ущыхэхьаныр зэрэщынагъор зэкIэхэми къагурыIоу пфэIощтэп. Ахэм сакъыныгъэ къызэрэзхамыгъафэрэм гумэкIыгъуабэ къафехьы, ащ екIодылIэхэрэми япчъагъэ макIэп.

Урысые Федерацием ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм испециалист шъхьаIэу ЯхъулIэ Олег къызэрэтиIуагъэмкIэ, 2026-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу республикэм ипсыхъохэм хъугъэ-шIэгъи 3 ащагъэунэ­фыгъ, нэбгыри 3 псым ытхьэлагъ, ахэм зы кIэлэцIыкIу ахэт. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахъти псым нэбгыри 3 екIоды­лIагъ, ахэм зы Iэтахъо ахэтыгъ.

ГъэIорышIапIэм иIофышIэ зэрилъы­тэрэмкIэ, амыгъэнэфэгъэ чIыпIэхэм цIыфхэм зызэрэщагъэпскIырэм мы тхьамыкIагъохэр къыкIэлъэкIох. ГущыIэм пае, псым зэрекIодылIэхэрэм лъапсэ фэхъу­хэрэм ащыщых зэтемыгъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэм зызэращагъэпскIырэр, ешъуа­гъэхэу псым зэрэхахьэхэрэр, зыныбжь имыкъугъэхэм алъымыплъэхэу зэратIупщыхэрэр, щынэгъончъэнымкIэ шапхъэхэр зэраукъохэрэр, нэмыкIхэри.

— Псыхэм цIыфхэм мыхъо- мышIагъэхэр къызыкIыщяхъу­лIэрэр, зыкIи­т­хьалэхэрэр зызыщагъэпскIыщт чIыпIэхэр ежьхэр зэрэфаеу къызэрэхахыхэрэр, псэу зыхахьэхэрэм зэрэщымысакъхэрэр ыкIи япсауныгъэ къы­зэрамыухъумэрэр ары. КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо гъэмэфэ лъэ­хъан ны-тыхэр, алъыплъэщтхэ нахьыжъхэр ямыгъусэхэу загъэ­пскIынэу макIох, ахэм ащ фытемыгъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэр къыхахых. Псым узэрэхэхьащтми, узэрэхэсыщт шIыкIэми мэхьанэ яI. Анахьэу унаIэ зытетын фаер сабый цIыкIухэр ары. Ны-тыхэр ренэу ахэм алъымыплъэ­хэмэ, кIэлэцIыкIоу нэпкъым Iутхэми тхьамыкIагъо къяхъулIэн ылъэ­кIыщт, — къыIуагъ ЯхъулIэ Олег.

ЦIыфхэр псым ымытхьэлэнхэм, шъобж­хэр атещагъэ мыхъунхэм ыкIи ахэр щынэгъончъэу щытынхэм афэшI зызщагъэпскIырэ лъэхъаныр джыри рамыгъа­жьэзэ, республикэм имуниципальнэ образованиехэм ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ комиссием зэхэсыгъохэр ащызэхища­гъэх, анахьэу кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ анаIэ тырагъэты. Урысые Федерацием ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэм щынэгъончъэ­нымкIэ методическэ унашъохэр муниципальнэ образованиехэм зэкIэми афигъэ­хьыгъ, цIыфхэр зэрэзыфэсакъыжьынхэ фаер къизыIотыкIырэ щитхэр ыкIи тамыгъэхэр псы нэпкъхэм ащагъэуцунхэу унашъо афашIыгъ.

Унашъоу щыIэм къызэрэдыхэлъыта­гъэу, 2026-рэ илъэсым мэкъуогъум и 1-м къыщыублагъэу лъыплъэн пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIых. Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгэ Респуб­ликэм щыIэм и Гупчэ, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ, зы­ныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ комиссием хэтхэр, къошъо цIыкIухэм япхыгъэ Къэралыгъо инспекциер, Адыгеим илъы­хъокIо-къэгъэнэжьэкIо отряд, общественнэ организациехэр зэгъусэхэу зызщыбгъэпскIы мыхъущт чIыпIэхэр къаплъыхьэх, псыхъохэм цIыфым ищыIэныгъэрэ ипсауныгъэрэ къащыухъумэгъэнхэмкIэ шапхъэхэр, общественнэ рэхьатныгъэр а чIыпIэхэм ащызыукъохэрэм, джащ фэдэу псым ухахьэ зэрэмыхъущтыр зытетхэгъэ тамыгъэхэр зымыгъэуцугъэхэм административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьы.

ГущыIэм пае, гъэIорышIапIэм игупчэ подразделение иинспекторхэм 2026-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу дэкIыгъо уплъэкIун 50 фэдиз зэхащагъ. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм ахахьэу инспекторхэм псыр щынагъоу зэрэщытыр цIыфхэм агурагъэIуагъ, ащкIэ зэдэгущыIэгъуи 198-рэ адашIыгъ, узыгъэ­гъозэрэ тхьэпэ 1375-рэ афагощыгъ. Джащ фэдэу гъэсэныгъэ учреждениехэм, кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэхэм инспекторхэр ащыIагъэх, псыр щынэгъончъэным ылъэныкъокIэ пэшIорыгъэшъ егъэджэн 33-рэ фэдиз афызэхащагъ, ахэм кIэлэцIыкIу 1947-рэ ахагъэлэжьагъ.Республикэм ипсыхэм апэгъунэгъоу зекIоным ипсэуалъэхэу щытхэм Iоф­тхьэбзи 6 рагъэкIокIыгъ. КIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгэ Республикэм щыIэр ягъусэу псыр щынэгъончъэным ылъэныкъокIэ мы илъэсым имэлылъфэгъу–жъоныгъокIэ мазэхэм кIэлэцIыкIухэм IофтхьэбзитIу афызэхащагъ.

ГъэIорышIапIэм иIофышIэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр кIэлэцIыкIухэр псым ымытхьалэнхэр ыкIи шъобжхэр атещагъэ мыхъунхэр ары. Ащ фэдэ хъу­гъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъохэм кIэлэцIыкIу­хэр ащыухъумэгъэнхэм фэшI Урысые Федерацием ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ны-тыхэм зафегъазэ ясабыйхэм алъыплъэнхэу, япшъэрылъхэр икъу фэдизэу агъэцэкIэнхэу, сабыйхэм ящыIэныгъэрэ япсауныгъэрэ нахьыжъхэм аIэ зэрилъыр зыщамыгъэгъупшэнэу.

ЗызщыбгъэпскIы мыхъущт чIыпIэхэм ахахьэхэрэм апае хэбзэгъэуцугъэ аштагъэу щыт. Мыщ къыдилъытэрэ шапхъэхэр зыукъохэрэм тазыр атыралъхьэ. Арэу щытми, ащи къыгъэуцухэрэп. Экспертхэм къызэраIорэмкIэ, есыкIэ дэгъоу зышIэу, псым щымыщынэхэрэр ары нахьыбэрэмкIэ ытхьалэхэрэр. Ахэм лъэшэу яцыхьэ зэрэзытелъыжьым къыхэкIыкIэ зыфэмысакъыжьхэу ары къызэраIорэр. Псыхъом е хым къыщыохъулIэн ылъэкIыщтыр къэшIэгъуае, ахэр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим изы Iахьых, арышъ, есынымкIэ уIэзэ дэдэми, узфэсакъыжьмэ, зикъэбар шъумышIэрэ гъэпскIыпIэхэм шъуахэмыхьэмэ нахьышIу.

КIАРЭ Фатим.