ПсыгуIанэм икъэгъэгъэн имэфэкI

АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз Мыекъопэ районымкIэ илIыкIохэм район администрациер яIэпыIэгъоу «ПсыгуIанэм имэфэкI» зыфиIорэ апэрэ шъолъыр фестивалыр зэхащагъ. Поселкэу Тульскэм щыIэ хыкъумэу псыгуIанэхэр къызщызэIуихыгъэм ар мэфитIо щыкIуагъ.

Адыгеим ибзылъфыгъэхэм я Союз икъутамэ хэтхэр, Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм къарыкIыхи Адыгеим зекIо къэкIуагъэхэр фестивалым зэфищагъэх. ЯтIонэрэ мафэм Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранхэм ыкIи хэкIодагъэхэм яунагъохэр. Программэм къы­дыхэлъытэгъагъ мэфэкI площадкэхэр, десэхэр, зекIоныр. ЗэхэщакIохэм Iофтхьабзэр гъэшIэгъонэу рагъэкIокIыгъ.

Зэхахьэм ипэублэ лъэпкъ культурэхэр къэзыгъэлъэгъорэ арт-псэуалъэхэм, ермэ­лыкъ зэIухыгъэхэм нэIуасэ зафашIыгъ. ПсыгуIанэхэр къызщызэIуихыгъэ псыутIэм дэжь сурэт нэпэеплъхэр зыщытырахыгъ. Творческэ купхэм ыкIи иорэдыIохэм яконцерткIэ ар рагъэжьагъ.АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз ипащэу Ворэкъо Хьалимэт фестивалыр къызэ­Iуихыгъ.

— ПсыгуIанэм икъэгъэгъэн имэфэкI изэхэщэн тигуапэу IэпыIэгъу тыфэхъугъ. Бзылъфыгъэм зыгорэ къыдэхъуным фэшI игузэхашIэ ар къыщежьэ. ПсыгуIанэр тIэкIукIэ дунаир къэзыгъэдэхэрэ бзылъфыгъэм фэд. Мыщ фэдиз зидэхэгъэ къэгъэгъэшхор пIыгъыным пае пкъы пытэ уиIэн фае. Бзылъфыгъэхэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ алъэгъуныр, япсауныгъэ къаухъумэныр, ныбжьым емылъытыгъэу, щыIэкIэ гъэшIэгъон бгъэ­псын зэрэплъэкIыщтыр алъыдгъэIэсыныр, а зэпстэуми къафэтщэнхэр ары фестивалым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр, — къы­Iуагъ Хьалимэт.

— ПсыгуIанэр къэгъэгъэ хьалэмэт, ащ хэгъэгубэмэ ялъэпкъхэр зэрепхых. Мыгъэ лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу зэрэщытым итамыгъэ шъып­къэу сэлъытэ. Адыгеир зэрэдахэр, зэрэбаир дунаим щызэлъашIэным мыщ фэдэ фестивальхэр фэлажьэх, — хигъэунэфы­кIыгъ Адыгеим ибзылъфыгъэхэм я Союз ипащэ игуадзэу Тепсае Заремэ.

— ПсыгуIанэм фэгъэхьыгъэ фестиваль бэшIагъэ зэхэтщэнэу тызыфэягъэр, ар непэ къыддэхъугъэшъ, тигуап илъэс къэс редгъэкIокIын гупшысэ тиI, ар тфэгъэхъу­ным тыпылъыщт. Адыгеим ит псыгуIа­нэ-хэр къэтыухъумэн фэе къэкIырэ къэгъагъэмэ ащыщых, — къыIуагъ фестивалым икIэщакIоу Гульнара Романовам.

— Непэрэ фестивалым сыкъызырагъэб­лагъэм, лъэшэу згъэшIэгъуагъэ, ау сыкъызхэхьэгъэ мэфэкIым купкIышхо иI. Къэгъэгъэ кIэракIэм зэфищэгъэ цIыфхэр лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэх. Ахэр мамыр щыIакIэм, зэгурыIоныгъэм зэрэфаблэрэр зэхэсшIагъ, — къыIуагъ поселкэу Тульскэм ипащэу Олег Маракулиным.

— Дунаир мамырэу щыIэным къы­фэджэрэ фестивалым илъэс къэс нахь зиушъомбгъунэу сыфэлъаIо, — къыIуагъ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранэу Александр Махневыр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх.

ПсыгуIанэр Урысыем и Тхылъ Плъыжь дагъэхьагъ. Мыр зипчъагъэкIэ макIэ хъурэ ыкIи кIодыжьырэ къэгъагъэу Пшызэ шъолъыр ыкIи Адыгеим ипсыутIэмэ къащыкIырэмэ ащыщ. Ащ икъэухъумэн мэхьанэшхо иI, сыда пIомэ хьэцIэ-пIацIэхэмкIэ гъомылэпхъэ къэкIуапIэ мэхъу. Ащ нэмыкIэу, къэгъагъэм кIэхэмкIэ зеушъомбгъу, арышъ, икъэгъэгъэгъу лъэ­хъан зыпыпчырэм, ипчъагъэ лъэшэу къыщыкIэн ылъэкIыщт.

ХьакIэхэр купиплIэу агощыгъэх, куп пэпчъ псыгуIанэм фэгъэхьыгъэ тарихъыр зэрэдунаеу IэкIэзыгъэхьэгъэ хэгъэгум фытегъэпсыхьагъэу къафаIотагъ, IэпэIасэхэм ямастер-классхэм ахэлэжьагъэх.

Мысыр хэгъэгур къэзыгъэлъэгъорэ зэхэщакIохэм къаIотагъ Клеопатрэ ынэгушъо ренэу дэхэным ынаIэ зэрэтыригъэтыщтыгъэр ыкIи ащ ишъэфхэм псыгуIанэр зэращыщыгъэр хьакIэхэм къафаIотагъ. Тыгъэм икъэгъагъэу мысырмэ ар зэралъытэщтыгъэр зэхэщакIохэм арагъэшIагъ.Индием иплощадкэ екIолIэгъэ хьакIэхэм КъокIыпIэм ифилософие епхыгъэу гъэшIэгъоныбэ зэхахыгъ. Къэгъагъэр къэбзэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ ятамыгъэу зэрэщытыр къыхагъэщыгъ.

Урысыер къэзыгъэлъэгъорэ площадкэр гъэшIэгъонэу агъэпсыгъ.

— ПсыгуIанэр тыгъэр къызыкъокIырэ нэфшъагъом дахэу къызэIокIы. Пчыхьэм тыгъэр зыщыкъохьажьырэм итхьапэхэр зэфешIыжьых. Илъэсым ианахь фэбэ лъэхъаным къызэрэкIырэм емылъыты­гъэу, тыгъэнэбзый лъэшхэм агъэгъуанлэрэп. ИлъэскIэ узэкIэIэбэжьмэ мы псыутIэм щытесхыгъэ сурэтхэр фестивалым къыщысэгъэлъагъох, — къыIуагъ сурэттехэу Дмитрий Войновым.

Мыекъопэ районым а къэгъэгъэ лъэп­къыр къихьанэу зэрэхъугъэм хьакIэхэр нэIуасэ фашIыгъэх. Хыкъумым хьакIэхэр къезыгъэблэгъэгъэ бысымгуащэу Бгъанэ Маринэ псыгуIанэм ылъапсэ хишIыкIыгъэ вареньем ишъэфхэр хьакIэхэм къафиIотагъ, иIэшIугъи аригъэуплъэкIугъ. А къэ­гъагъэм икъэгъэкIын узэрэдэлэжьэщтым щигъэгъозагъэх.

Китаим псыгуIанэр гукъэбзагъэм итамыгъэу алъытэ. Ащ итхьапэхэм ахашIыкIыщтыгъэ щаим тетыгъо зиIэхэр бэгъашIэ хъунхэм пае ешъощтыгъэхэу зэхэщакIом къыIотагъ. ХьакIэхэми а щаим идэгъугъэ ауплъэкIугъ. Къэгъэгъэ кIэракIэм медицинэм ылъэныкъокIи шIуагъэ зэрэхэлъыр зэхэщакIохэм къаIотагъ.

— Китаим псыгуIанэр лъэшэу щагъа­шIо. Iэзэгъу уц лъэпкъ 200 фэдиз ащ хашIыкIы, ар зыхэжъукIыгъэ щай ешъох. Къэгъагъэм ыкIэ кофем ычIыпIэ агъэфедэ. Ащ ылъапсэ пхъэшъхьэ-мышъхьэм фэдэу агъэлъапIэ, стырыпсым, салатым ахалъхьэ, агъажъэ, агъажъо, агъэгъу, IэшIу-IушIухэр хашIыкIы, — къыIотагъ зэхэщакIохэм ащыщэу Елена Лаврентьевам.

ПсыгуIанэм ылъапси, ыпкъи, итхьапэхэри пшхымэ хъущт, ау тхьапэм кIэу пытыр щэнаут. Къэгъагъэм ыкIэхэр дэжъые цIыкIум ехьыщырых. Щаим ыкIи кофем мэ IэшIу къыхэуным фэшI ар хагъэкIухьэ. Ащ крахмал къыхахы, ихьа­джыгъэ щэламэ хашIыкIы. Къэгъагъэм шIуагъэу пылъыр къэпчъыгъуай, къызэIуи­хыгъэу плъэгъумэ, идэхагъэ гур къыдещае.

КъекIолIэгъэ хьакIэхэм Iофтхьабзэм гухахъо хагъотагъ. Тыгъэм икъэгъагъэ фэгъэхьыгъэ фестивалыр щэджагъом аухыгъ. ПсыгуIанэм итхьапэхэр а лъэ­хъа­ым зэфишIыжьыгъэх.

Лъэпшъыкъо Фатим.