УсакIо, тхакIо, журналист

ГутIэ Санят иадыгабзэ кIиугъуаезэ зытхэрэр шIукIае шIагъэ. Ащ имэфэкI дахэу къэблагъэрэм ехъулIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.

— Санят, усэн-тхэныр тыдэ къыпфикIыгъа, ащ анахьэу ушъхьагъу фэхъугъэр?

— Тиунагъо ис нахьыжъхэр, анахьэу сянэжъ, тигъунэгъу нанэр зэрэгущыIэ­хэрэм сыкIэдэIукIыщтыгъ. КъаIорэр къыппкъырыхьэу, дахэу, зэгъэфагъэу, дысыгъэ хэмылъэу гущыIэщтыгъэх, гъэ­шIэгъоныбэ ашIэщтыгъ.

— ШъуилIакъо къыхэкIыгъэха гупшысэкIо-IорIотакIохэр?

— Хьау, ГутIэхэм ахэтэп ахэм афэдэ­хэр. Ау къоджэ еджапIэм адыгабзэр зэрэщытагъашIэрэм сыкъигъэущыгъэу къысщэхъу. КIэлэегъэджэ дэгъугъэу Цэй Зое Пщыкъан ыпхъум адыгабзэр тшIэнымкIэ лъэшэу ынаIэ къыттетыгъ. Ащи изакъоп, Адэмые къоджэ тхылъеджапIэм ибиблиотекарыгъэу Чэтэо Сусарэ лъэшэу къытфэсакъыщтыгъ, тхылъеджапIэм сыхэтхэгъагъ, адыгэ ыкIи нэмыкI тхылъхэм сяджэщтыгъ. Сусарэ теджэ-темыджэрэм лъыплъэщтыгъ, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр — IупкIэ еджэнымкIэ зэнэкъокъухэр, тхылъ гъэнэфагъэхэмкIэ конференциехэр зэхищэщтыгъэх, аузэ, тэри тхылъым пэблагъэ тишIыщтыгъ.

— Гупшысэм уегъэкъугъэу ущыIэныр сыд фэда — къина е псынкIа?

— УгукIэ пшIоигъоу пшIэрэр къы­охьылъэкIырэп. Сэрымэ, сытхэ зыхъукIэ зэкIэ сщэгъупшэ. Шъхьэм къихьагъэм уимыгъэгупсэфэу уекъудыи, зэкIэ нэм къыкIэуцуагъэр угуIэу тхьапэм еогъэкIу, джащыгъум угу жьы дэкIы.

— Сыд уахътэр ара нахь узытхэрэр?

— Охътэ хэхыгъэ сиIэп, гупшысэр къызыкIокIэ, сэтIысы, сэтхэ.

— Илъэс тхьапш хъугъа узытхэрэр?

— Студентыгъо лъэхъаным, я 3 — 4-рэ курсхэм сарысыгъ, литературнэ IофшIэным пылъ хабзэхэри нахь сшIэхэ фежьагъэу тхэнымкIэ сиамал къызэри­хьэу зызгъэзэгъагъ, илъэс 40-м ехъу­гъэу творчествэм сыхэт, сиIыгъ. Усэн-тхэныр сэркIэ гуапэ.

— Усэныр ибгъэкъуи, прозэмкIэ зыбгъэзагъа е тIури зэдэогъэцакIа?

— Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет иадыгэ отделение очнэу сыщеджагъ. Утхэщтми, угупшысэщтми пшIэщтхэр, литературнэ шапхъэхэр тагъэшIагъ. Сэ сызфэягъэр зэфэдэу поэзиемкIи, жанрэ пстэумкIи сшIоигъор къэстхыныр арыгъэ.

— Апэрэ лъэбэкъур зэрэпшIыгъэр поэзиер ары, сымыгъуащэмэ, ащкIэ сыда къэпIон плъэкIыщтыр?

— УгукIэ пшIоигъоу пшIэрэм уегъатхэ. Сэри апэрэ усэм щегъэжьагъэу ахэм яIэшIугъэ-дэхагъэ икъоу зэхэсшIагъ. Апэрэ сиусэ тхылъ «Къеблагъ» сызэре­джа­гъэр, 1992-м къыдэкIыгъ. Ащ фэдэ адыгэ шIуфэс гущыIэр сэркIэ мэхьанэ зиIагъ: сыгу ипчъэ ситхылъеджэхэм апае зэрэзэIухыгъэр, цIыфхэм апае зэкIэ сфэлъэкIырэр зэрэсшIэщтыр ащкIэ кIэз­гъэтхъыгъ. ЯтIонэрэ усэ тхылъыр «Уаипчъ» зыфиIорэр ары, сигупшысэ зэрэлъыкIуатэрэм итамыгъагъ. ГущыIэу «уаипчъэр» бэшIагъэ лъэпкъым зигъэфедэрэр, ащ къикIырэр, зэраIорэмкIэ, зы пIалъэкIэ, нэгъэупIэпIэгъукIэ, уа­шъор зызэкъоукIэ, ащ дэжьым Тхьэм узэрелъэ­I­урэр къыбдэхъу.Я III-рэ тхылъыр «Тхыпхъэ» — усэ зэкIагъ, ау къаIуатэрэмкIэ ахэр зэфэшъхьафыгъэх; щыIэныгъэм, дунаим икIэрэкIэгъэ гъэшIэгъон афэгъэхьыгъагъэх.Я IV-р — «ГущыIэр макIэу…» зыфиIорэр арыгъэ, гущыIэм купкI иIэу, макIэу, ау IэшIоу гъэпсыгъэныр.Я V -рэ тхылъыр «Гупшысэр жьыкорен», 2018-рэ илъэсым къыдэкIыгъ, сэ сшъхьэкIи нахь усэным сыхэгъозэгъагъ. Чэщи мафи гур, шъхьэр жьыкоренэу усэным зэриIыгъыр мы поэтическэ тхылъым щыкIэзгъэтхъыгъ, усэ закIэу зэтеутыгъагъ.Я VI-рэ усэ тхылъыр — «Мэкъэ зэпэ­джэжьхэр» зыфиIорэр, ижъырэ адыгэ усэ зэхэлъхьакIэм тетэу гъэпсыгъэ.

— Уипрозэ сыд купкIа иIэр, ащкIэ уитхылъхэр тэгъашIэба?

— ПрозэмкIэ апэрэр «ШIэныгъэ шъэф» зыфиIоу нарт пщыналъэхэм атешIыкIыгъэу, а зы къэбарыр зэфэмыдэу къызщыIотагъэр ары. СипрозэкIэ я II-рэ тхылъыр «ОшъогуитIум азыфагу» зышъхьэр ары. ЦIыфыр дунаим зэрэхэтыр ыкIи фызэшIокIырэр къыщыIотагъ. «Джэнч IаплIхэр» зыфиIорэ прозэ тхылъыр 2024-рэ илъэсым къыдэкIыгъ, повеститIу ыкIи расскази 3 — 5 дэт. Мыхэм джыри зы мэфэкI тхылъыкIэ «ХэшыпыкIыгъэ тхыгъэхэр» ыIоу къа­хэхъощт, ащ сипрозэ щыщ анахь тхыгъэ икъухэр щызэгъэкIугъэх.

— Санят, мыщ фэдиз творческэ лэжьыгъэу, IофшIагъэу уиIэм акIыIужьэу, бгъэшIагъо икъоу, художественнэ-литературнэ журналэу «Зэкъошныгъэм» илъэс заулэ хъу­гъэу пшъэдэкIыжь зиIэ секретарэу ущэлажьэ. Упшъырэба, уезэщырэба тхэн-усэн мыухыжьым?

— ЫпшъэкIэ къызэрэсIуагъэу, угукIэ пшIоигъоу пшIэрэ Iофым уегъатхъэ нахь, уиукIырэп. Сэ сикIас ыкIи силъапI адыгэ гущыIэр.

— Опсэу, Санят, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ. Укъызыхъугъэ мафэр къэсыгъах, сыпфэлъаIо пшIоигъом пIэ лъыIэсэу, уиакъыл чанэу, уигулъытэ лъагэу, уиIахьыл-лыщыщ­хэм, анахьэу уянэ, псауныгъэ шъуиIэнэу, шъуимафэхэр тынчынхэу.

Мамырыкъо Нуриет.