Дагъыстан икультурэ изы Iахь

КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ Къэралыгъо музеим и Къутамэ «Современное искусство Дагестана» ыкIи «Вдохновленные ковром» зыцIэ къэ­гъэлъэгъонхэр къыщызэIуахыгъэх. Дагъыстан изобразительнэ искусствэхэмкIэ иму­зееу Патимат Гамзатовам ыцIэкIэ щытым ыугъоигъэ пкъыгъохэм ахэр ащыщых.

Къэгъэлъэгъоныр къызэIуахыным ыпэкIэ Дагъыстан изобразительнэ искусствэмкIэ имузей илIыкIохэр зыхэлэжьэгъэ пресс-зэIукIэ рагъэкIокIыгъ.

Патимат Гамзатовам ыцIэ зыхьырэ музеим ипащэ игуадзэу Айшат Магомедовар, къащэгъэ къэгъэлъэгъоным икураторэу Зарема Гусейновар, пIоблэшIэу Джамиля Азиаловар музеим иIофшIэн къытегущыIагъэх. Къэбар жъугъэм иамал­хэм ялIыкIохэм упчIабэ къатыгъ, ахэм яджэуапхэри игъэкIотыгъэу журналистхэм агъотыжьыгъэх.

АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, Республикэу Дагъыстан и Правительствэ и ЛIыкIо IофшIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэ игуадзэу Икрам Велиевыр, АР-м и Сурэт къэгъэлъэгъуапIэ ипащэу Бырсыр Абдулахь, Адыгеим илъэпкъ сурэтышIэу, ювелирэу Еутых Асе къэгъэлъэгъоным фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъэх. Лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъынымкIэ культурэм мэхьанэшхо зэриIэр, лъэпкъхэм якультурэ зэгъэшIэгъэным шIогъэ ин зэрэпылъыр ахэм хагъэунэфыкIыгъ.

Лъэпкъ тхыдэр сурэтхэмкIэ, пкъыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ, шъуашэхэмкIэ, алырэгъухэмкIэ къизыIотыкIырэ къэгъэлъэгъонэу Дагъыстан музеим къыгъэхьазырыгъэм кавказ лъэпкъхэм якультурэ зыщызэлъыIэсырэ чIыпIэхэр хэолъагъох. Дагъыстанхэм яфольклор, лъэпкъ искусствэм ихэхъоныгъэхэр, ащ ибаиныгъэ сурэтышIхэм дэгъу дэдэу къыраIоты­кIыгъ, алырэгъушIхэм къырагъэлъэгъукIыгъ.

Къэгъэлъэгъоныр къызэIуихыгъ музеим ипащэу ШъэуапцIэкъо Аминэт.

— Дагъыстан къушъхьэхэм ашыгу къыщыублагъэу лъэпкъ шэн-хабзэхэм анэсыжьэу сурэт хьалэмэтхэм, алырэгъу хъэрэ-пкIарэхэм ахэолъагъо. Пкъыгъуи 100 фэдиз къэгъэлъэгъоным хэхьагъ, ахэр лъэпкъым икультурэ иIахь цIыкIух нахь мышIэми, яфэбагъэ зэхэтшIагъ,— къыIуагъ ШъэуапцIэкъо Аминэт.

— Дагъыстан лъэпкъымрэ адыгэ лъэпкъымрэ язэпхыныгъэ, язэкъошныгъэ мы къэгъэлъэгъоным джыри зэ къыушыхьатыгъ, — къыIуагъ АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ.

ХьакIэхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх.

— Кавказ лъэпкъхэр зы тарихъым тызэрепхы. Адыгеим тикъэгъэлъэгъон къызэрэтщагъэм лъэшэу тырэгушхо. Дагъыстан иблэкIыгъэ пкъыгъохэм къы­рагъэлъэгъукIы. Тилъэпкъхэм языкIыныгъэ ыкIи язэкъошныгъэ гъэпытэгъэным тиIофшIэнхэр тегъэпсыхьагъэх, — къы­Iуагъ Айшат Магомедовам.

Дагъыстан икъушъхьэ лъагэхэр, ичIыопс бай къизыгъэлъэгъукIырэ сурэт­хэр нэм фэплъэкIхэрэп. Кавказым ичIыопс дэхэ зэкIужь игупсэфыныгъэ- тынчыгъэ ыкIи нэмыкI зэхашIэхэр лъэп­къым иIэпэIасэхэм ясурэтхэм къагъэущых, дунэе гъэшIэгъоным ухащэ. Ащ итарихъ щыгъын-шъуашэм чIыпIэ ин зэрэщыриIэр сурэтыбэмэ ыкIи пкъыгъуа­бэмэ къахэщы. Лъэпкъ тамыгъэхэр, лъэпкъ тхыпхъэхэр ахэплъэгъукIынэу щыт, лъэпкъым шэн-хабзэу хэлъыгъэхэм — лIыгъэ зехьаным, намысым — якъэу­хъумэн мэхьанэу аритыщтыгъэм янэпэеплъых.

ЦIыфэу къекIолIагъэ пэпчъ ыгукIэ пэблагъэу сурэт, пкъыгъо е пIуаблэ IэшIагъэ горэ къыхигъотагъ. Алырэгъу хъэрэ-пкIарэхэм лъэпкъым ишэн-хэбзэхэр къырагъэлъэгъукIых. Iэпэщысэхэм яжабзэкIэ къэгъэлъэгъогъэ тхыдэу лIэшIэгъухэм къахэнагъэр къахэщы. Тхыпхъэ пэпчъ бзэ гъэнэфагъэкIэ къэгущыIэ, къэбарыбэ къеIуатэ. Къэгъэлъэгъоным зыфэбгъэнэIуасэзэ, алырэгъухэм атет сурэтхэм уигупшысэ къагъэущы, дунэе гъэшIэгъонхэм уафэнэIуасэ, художественнэ IэпкIэ-лъэпкIагъэу, купкIэу ахэм яIэр огъэшIагъо.

Лъэпкъхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъынымкIэ культурэм мэхьанэ ин зэриIэр къэгущыIагъэмэ хагъэунэфыкIыгъ.

Iофтхьабзэм Адыгэ Республикэм ишIэныгъэлэжьхэм ащыщхэр, сурэтышIхэр, культурэмкIэ Министерствэм илIыкIохэр, искусствэр зикIасэхэр хэлэжьагъэх. МэфэкI зэхахьэр зэгъэфагъэу, узIэпищэу, уигъэдаIоу гъэпсыгъагъэ. Iоныгъом и 14-м нэс къэгъэлъэгъоным Iоф ышIэщт.

Лъэпшъыкъо Фатим.