ЩысэтехыпIэх, лъэпсэшIух

Унагъом, шIулъэгъум ыкIи зэфэшъыпкъэныгъэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэ Пушкиным и Унэу Мые­къуапэ дэтым тыгъуасэ щыкIуагъ.

Зэшъхьэгъусэхэу илъэс 25-рэ ыкIи ащ нахьыбэ къызэдэзгъэшIагъэхэу, унэгъо пытэхэмкIэ щысэ хъугъэхэр ары а мэфэкIым анахьэу зигугъу ашIыгъэхэр. Медалэу «ШIулъэгъумрэ шъыпкъэны­гъэмрэ апае» зыфиIорэр ахэм афагъэшъошагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ зэшъхьэгъусэхэм афэгушIуагъ АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч. Джащ фэдэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр.

«Адыгеим и ЛIышъхьэ ренэу къыхегъэщы хэгъэгум ыкIи тиреспубликэ ащызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэр зэкIэ унагъохэм щыIакIэу арылъыр нахьышIу шIыгъэным зэрэфытегъэпсыхьагъэхэр. КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ джыри зэ зэкIэми мэфэкIым пае сышъуфэгушIо. Адыгеим игъэпытэн шъуиIахьышхо зэ­рэхэшъушIыхьэрэм пае унэгъо шIа­гъохэу мымакIэу непэ мы унэм къыщызэрэугъоигъэхэм сызэрэшъуфэразэр къэсэIо. ТичIыпIэгъухэмкIэ шъо шъущысэтехыпI. КIэлэцIыкIухэм япIун кIочIэшхо пэIушъо­гъахьэ, еджэнымкIэ, спортымкIэ, творчествэмкIэ гъэхъагъэу ашIыхэрэм ар яшыхьатых, унэгъо, лъэпкъ хабзэхэр ыкIи зэрэхэгъэгоу зэдытие хъугъэ хэ­бзэ шIагъохэр къэшъоухъумэх. Ти Хэгъэгу­шхо фэшъыпкъэхэу, зышъхьамысыжьхэу ар къэухъумэгъэным пылъ тикIэлэ шIагъохэр зыпIугъэ унагъохэм щытхъушхо афэпIоныр яфэшъуаш», — къыIуагъ Мырзэ Джанбэч.

Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Адыгеим унэгъо хэбзэ дахэхэмкIэ ищытхъу чы­жьэу Iугъэ. Сабыибэ зэрыс унагъохэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу зэпыт. Непэ Адыгеим унэгъо мин 53-м ехъу щэпсэу, ахэм ятфэнэрэ пэпчъ унэгъо Iужъух. НепэкIэ ахэр мини 9,6-рэ фэдиз зэрэ­хъу­хэрэр, ахэм кIэлэцIыкIу 31534-рэ ащапIу. Сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ятыгъэным пае илъэс къэс Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх, ахэм зыкIэ ащыщ лъэпкъ проектэу «Демографиер».

«ТихэгъэгукIэ унагъор ары обществэм изэкъотныгъэ, цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэр къэухъумэгъэнхэм, культурэм ыкIи лъэп­къым афэгъэхьыгъэ хэбзэшIоу щыIэхэм алъапсэр. Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, «унагъор ары кIэлэцIыкIум идунэееплъыкIэ зыфэдэ хъущтыр зэлъытыгъэр, цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэм, къыппэблагъэхэм уафэгумэкIы­ным, кIэлэцIыкIухэмрэ ны-тыхэмрэ унаIэ атетыным, Хэгъэгум къырыкIощтымкIэ пшъэдэкIыжь пхьын зэрэфаем ялъытыгъэ Iофыгъохэм яублапIэр». Урысыеу цIыф лъэпкъыбэмэ ялIыкIохэр зыщыпсэухэрэр илъэсипшI пчъагъэ хъугъэу а шIуагъэхэр ары зэрыгъуазэрэр», — къы­хигъэщыгъ Мырзэ Джанбэч.

ГъэрекIо къыщегъэжьагъэу УФ-м и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектэу «Унагъор» хэгъэгум щагъэцакIэ. Ащ ишIуагъэкIэ, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм яунагъохэм ыкIи сабый къаIызыхыгъэу зыпIухэрэм IэпыIэгъу афэхъух.

Джащ фэдэу сабыибэ зэрыс унагъохэм фэгъэкIотыныгъэу яIэхэм ягугъу къы­шIыгъ министрэм: коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ ипроцент 30 хагъэкIы, илъэсыкIэ еджэгъур зыщаублэщтым еджапIэм кIощт кIэлэцIыкIухэм шъуашэу ащыгъыщтымрэ спорт щыгъын гъэнэфагъэмрэ къащэфынхэм пае субсидиеу сомэ 5000 аIэкIагъахьэ, 2024-рэ илъэсым къыщыублагъэу къулыкъоу «Пункт проката» зыфиIорэм Адыгеим Iоф щешIэ. Анахь ящыкIэгъэ пкъыгъохэр ыпкIэ хэ­мылъэу гъот макIэ зиIэ унагъохэм ыкIи сабыйхэр зэрысхэм аIэкIагъахьэ. Ны мылъкум сомэ мини 100 хагъэ­хъуагъ. Илъэс 35-м нэс зыныбжьхэм зэдашIэгъэ унэгъо ныбжьыкIэхэу ящэ­нэрэ сабый къызпыфагъэхэм сомэ мин 300 араты. Мы илъэсым, бэдзэогъум къыщыублагъэу студент унагъохэу сабый къызы­фэ­хъугъэхэм зэтыгъоу сомэ мин 200 ара­тыщт. Студент лъэрымыхьэхэу учетым хэуцуагъэхэм мини 100 зырыз аIукIэщт.

Джащ фэдэу мэфэкI зэхахьэм къе­кIолIагъэхэм Мырзэ Джанбэч агу къыгъэкIыжьыгъ гъэхъагъэ зышIыгъэ уна­гъохэм республикэм анаIэ зыращатырагъэтырэр. Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ гъэрекIо сабыибэ зиIэ уна­гъохэм АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтынэу аратырэм плIэгъогогъо хагъэ­хъуагъ, ар сомэ мин 400 хъугъэ. Ащ нэмыкIэу, шъолъыр зэнэкъокъоу «Илъэ­сым и Унагъу» зыфиIорэм текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэм сомэ мин 300 зырыз аратыгъ. Илъэс къэс зэшъхьэ­гъусэхэу илъэс 25-рэ ыкIи ащ нахьыбэ къызэдэзгъэшIагъэхэу, унэгъо пытэхэмкIэ щысэу хъугъэхэм медалэу «ШIу­лъэгъумрэ шъыпкъэныгъэмрэ апае» зыфиIорэр афагъэшъуашэ.

Ащ нэужым шIухьафтынхэр ятыгъэн­хэр аублагъ. Медалэу «ШIулъэгъумрэ шъыпкъэныгъэмрэ апае» зыфиIорэр илъэс 50 ыкIи ащ нахьыбэ, джащ фэдэу илъэс 40, 25-рэ ыкIи ащ нахьыбэ къызэдэзгъэшIэгъэ зэшъхьэгъусэ 11-мэ аратыгъ. ПстэумкIи зэшъхьэгъусэ 42-мэ 2026-рэ илъэсым а тыныр афагъэшъошагъ, ахэр Адыгеим имуниципалитет зэфэшъхьафхэм ащыщых.

Шъугу къэтэгъэкIыжьы: унагъом, шIулъэгъум ыкIи зэфэшъыпкъэныгъэм я Мафэ 2008-рэ илъэсым къыщыублагъэу Урысыем щыхагъэунэфыкIы. УФ-м и Президент иунашъо тетэу 2022-рэ илъэ­сым официальнэ статус мэфэкIым иIэ хъугъэ ыкIи бэдзэогъум и 8-м ар хагъэу­нэфыкIы.

Шыихъхэу Петррэ Феврониерэ яшIэжь фэгъэхьыгъэ мафэм ар тефэ. Нафэу зэрэщытымкIэ, ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу унагъомрэ зэшъхьэгъусэхэмрэ яухъумакIохэу Урысыем ахэр щалъытэщтыгъэх. Унагъом, шIулъэгъум ыкIи зэфэшъыпкъэныгъэм я Мафэ итамы­гъэу чыныр (ромашкэр) къыхахыгъ, а губгъо къэгъэгъэ цIыкIур къэбзэныгъэр зылъэ­псэ зэфыщытыкIэхэм, шIулъэгъум ыкIи шъыпкъэныгъэм ятамыгъэу щыт.

КIАРЭ Фатим.