IэпыIэгъу аригъэкIыным фэхьазыр

Къоджэ псэупIэхэм, анахьэу пэIудзыгъэхэм, ащыIэ меди­цинэ IэзапIэхэм Iоф ащызышIэщт врачхэр зэримыкъу­щтыгъэхэр мы аужырэ илъэсхэм къэралыгъо програм­мэ­хэм яшIуагъэкIэ дэгъэзыжьыгъэ мэхъу.

Лъэпкъ проектэу «Псауныгъэр къэу­хъумэгъэным» хэхьэрэ программэу «Къоджэ доктор» зыфиIорэр къызще­жьагъэм къыщыублагъэу врач ныбжьыкIэхэр фэчэфхэу къуаджэм щылэжьэнхэу макIох. Ахэм ащыщ Гъобэкъое врачебнэ амбулаторием иучастковэ врач-­терапевтэу Биданэкъо Аминэт. Ащ «Адыгэ макъэр» гущыIэгъу фэхъугъ.

Аминэт мы къуаджэм къыщыхъугъ ыкIи щапIугъ. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым имедицинэ институт Iэзэн IофымкIэ ифакультет 2023-рэ илъэсым къыухи, ащ иординатурэ чIэхьажьыгъ. А илъэс дэдэм икъуаджэ дэт врачебнэ амбулаторием Iоф щишIэныр ригъэжьагъ, амалэу иIэм елъытыгъэу икъоджэгъухэм ишIуагъэ аригъэкIыным фэшI.Врач сэнэхьатыр къыхихыным лъапсэу фэхъугъэм тыщигъэгъозагъ IофышIэ ныбжьыкIэм.

— Мы сэнэхьатыр къыхэзыхыгъэхэм янахьыбэр яцIыкIугъом къыщегъэжьа­-гъэу агукIэ фаехэу фэкIох, ау сэ ахэм сащыщэп. Теубытэгъэ пытэ хэлъэу къы­хэсхыщт сэнэхьатыр сшIэщтыгъэп, я 10-рэ классым сисыгъ а гупшысэм сыкъызыфакIом. ТиунагъокIи тилIакъо-кIи щысэтехыпIэ сфэхъунэу врач къа­хэкIыгъэп, нахьыбэр кIэлэегъаджэх, ау сэр-сэрэу тесыубытагъ а гухэлъым сы­фэкIонэу ыкIи сыкIэгъожьырэп, лъэшэу сыгу рехьы, нэмыкI IофшIэн къыхэс­хыщтгъагъэу сегупшысэшъурэп, — къы­Iуагъ Аминэт.

ТигущыIэгъу къызэрэхигъэщырэмкIэ, участковэ терапевтэу Iоф пшIэныр къы­зэрыкIоп, ар етIани нэбгырабэ къыопхыгъэ зыхъукIэ. Врач ныбжьыкIэр зыIут врачебнэ амбулаторием Гъобэкъуае имызакъоу, къутырхэу Петровыр, Шевченкэр, Чабановыр хэхьэх, пстэумкIи нэбгырэ 2100-рэ фэдиз къепхыгъ.

— Апэрэ илъэсым къин слъэгъугъэ, тиIофшIэн тхьэпэ тхынэу пылъыр сIэ къисэгъэхьэфэ. Мы чIыпIэм игъэкIотыгъэ диспансеризациер, ублэпIэ уплъэкIуныр, сэкъатныгъэ зиIэхэм ящыкIэгъэ тхылъхэр афэгъэпсыгъэныр, уц къитхыкIыныр, нэмыкIхэри. СымышIэрэм сыкIэупчIэным сытеукIытыхьэрэп, илъэс пчъагъэ хъугъэу район гупчэ сымэджэщым Iоф щызышIэрэ врачхэм зафэсэгъазэ. ЗэрафэлъэкIэу зэкIэ къызгура­гъаIо, джэуапынчъэу зыкIи сыкъагъа­нэрэп, — хигъэунэфыкIыгъ Биданэкъо Аминэт.

Врач ныбжьыкIэм къызэрэтиIуагъэмкIэ, мафэм нэбгыриблым кIахьэу къяуа­лIэх. Ау ахэм анэмыкIэу сымэджэ щылъхэм, адэбз уз зиIэхэм е нэмыкI IэпыIэгъу ящыкIагъэу къафытеохэрэм яунэхэм макIо. Бэрэскэшхо мафэ къэс къутырхэу Петровымрэ Шевченкэмрэ дэкIыгъо щыриI. Сымаджэхэм ящыкIэ-гъэ анализхэу: ЭКГ-р, лъытыныр, флюорографиер мы амбулаторием щашIын амал яI. Джащ фэдэу маммографие зищыкIагъэу закъыфэзгъазэхэрэр атхы­хэшъ, тхьамафэ къэс нэбгыриплI ежьхэм ямедицинэ автомобилькIэ район гупчэ сымэджэщым ащэх. Непэ къэралыгъом ынаIэ анахьэу зытыригъэтырэр медицинэ IэпыIэгъур пэIудзыгъэ псэу­пIэхэм Iэрыфэгъу ащышIыгъэныр, къагъэшIэрэ илъэсхэр нахьыбэныр ары. ЦIыфхэм лъэшэу ягуап чыжьэу кIонхэ имыщыкIагъэу, япсауныгъэ ауплъэкIуныр Iэрыфэгъу зэрашIыгъэр.

IофшIэныр ебгъэжьэгъакIэ хъумэ, къиныгъохэм уарихьылIэу къыхэкIы, цIыф сымаджэхэр къыпщыгугъыхэу уадэжь къызыкIохэкIэ, ахэм ялажьэр тэрэзэу бгъэунэфын ыкIи зэрищыкIагъэм фэдэу уяIэзэн фае. Уврач ныбжьыкIэ зыхъукIэ цыхьэ къыпфашIыным мэхьанэ иI. А зэпстэур къыбдэхъуным фэшI зэпымыоу уздэлэжьэжьын, нэгушIоу уапэгъокIын, жэбзэ дахэ апэбгъохын фае. Аминэт зэрэфэлъэкIэу ар зэригъэцэкIэщтым пылъ. Ежьыр сымаджэхэми афэраз, афишIэрэр зэхашIыкIы, ариIорэр «ныбжьыкIэшъ тицыхьэ телъэп» амыIоу, зэрифэшъуашэу агъэцакIэ. IэпыIэгъу зищыкIагъэу къеолIэрэ сымаджэм сыдигъуи ишIуагъэ ригъэкIыныр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъ.

— Узым зыгу ыгъэцIыкIугъэ цIыфэу къыоуалIэрэм ихьылъэ къыбгурыIон, икъоу зэрэзэхэпшIыкIырэр зэхебгъэшIэн фае. Гуфэбэныгъэрэ жэбзэ дахэрэ пэбгъохымэ, гумэкIыгъоу иIэр нахь псын-кIэу щигъэзыещт. Зэщэу, иуахътэ ыгъэ­кIодэу зи къызэрэмыкIощтыр гъэнэфагъэ. Ипсауныгъэ изытет ихьылъагъэ елъытыгъэу сызэрэзекIощтыр сэгъэнафэ. Илъэс пчъагъэ хъугъэу мыщ щылэжьэрэ медсестрахэми ашIэрэр макIэп, ахэми бэ къысаIожьырэр. Мары Iэшъынэ Танзиля илъэс 53-рэ хъугъэ мыщ зыIутыр, уз гъэтIылъыгъэ зиIэ сымэджабэхэм якъэбар дэгъоу ешIэ, — хигъэунэфыкIыгъ Биданэкъо Аминэт.

Ординатурэр къызиухыкIэ, ар сэнэхьат тедзэу врач-узистэу еджэжьы шIоигъу, ишIэныгъэхэм ахигъэхъоным ыуж ит. Джащ фэдэу «Адыгеим иучастковэ врач анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэ­къокъоу мыгъэ рекIокIыгъэм хэлэжьагъ, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэ къымыхьыгъэми, едзыгъуитIумэ апхырыкIын ылъэкIыгъ. ЕзыгъэжьэгъэкIэ IофышIэхэмкIэ ащ мэхьанэ иI.

Къэралыгъо программэу «Къоджэ докторым» Аминэт хэлажьи, сомэ миллион 1,5-рэ къыратыгъ. Джы ащ илъэситфырэ мы чIыпIэм Iоф щишIэнэу щыт ыкIи мыр зэрэIэпыIэгъушIур врач ныбжьыкIэм къыхегъэщы.

— Сэ синасып къыхьи, сызщыщ къуа­джэм къэзгъэзэжьынэу хъугъэ, чыжьэу сыкIозэ Iоф сшIэн ищыкIагъэп, Iэры­фэгъу дэд. Сыкъызщыхъугъэ чылэм дэсхэм си­IэпыIэгъу язгъэкIыным сыфэхьазыр. Къэралыгъо IэпыIэгъоу къысатыгъэм игугъу къэсшIымэ, мыр IэпыIэгъушIоу зэрэщытыр гъэнэфагъэ. Ахъщэ зэхэубы­тагъэу щытышъ, бэ зыосэ пкъыгъо горэ къэпщэфынэу уфаемэ, егъэжьэпIэшIу дэгъу мэхъу. Джащ фэдэу а ахъщэр ха­­бзэм къызэрэуитыгъэм IофшIэным уре­гъэгугъу, — хигъэунэфыкIыгъ Аминэт.

IЭШЪЫНЭ Сусан.