Еджэхэзэ, загъэпсэфы

Гъэмаф, фабэ, кIэлэеджакIохэм языгъэпсэфыгъо уахът, лагерьхэми ащыIэх. Тэ тызихьэкIагъэхэми, зыгъэпсэфы­пIэу «Горная легенда» зыфиIорэм апэрэ нэплъэгъумкIэ арэущтэу загъэпсэфы. Ау мыхэм еджэныр агъэтIылъы­гъэп. Мафэ къэс, тхьаумафэм нэмыкIэу, сыхьати 6-м къыкIоцI шIэныгъэ десэхэр яIэх.

ХьисапымкIэ гъэмэфэ еджапIэу Адыгэ къэралыгъо университетым епхыгъэм ныбжьыкIэхэм еджэнхэр щаублагъ. Мыгъэ ахэр я 32-у зэхащагъэх. Урысыем ишъолъыр 12-м къарыкIыгъэ кIэлэеджэкIуи 112-рэ ащ хэлажьэ. Ахэм ащыщэу Адыгеим илIыкIор — 85-рэ, Урысыем щыщхэу Эмиратым щеджэхэу нэбгыритIу ахэт.

Гъэмэфэ еджапIэм укIоным пае ушэтын зэмылIэужыгъохэм уапхырыкIын фае. Дэгъухэм анахь дэгъужьхэр ары мыщ щызэрэугъоихэрэр. Апэрэу лагерым къэкIуагъ гимназиеу №5-м щеджэрэ Нащэ Къэплъан. Я 7-рэ классым ихьэгъэ кIалэм мыщ фэдэ еджакIэр шIо­гъэшIэгъон.

— Тыкъэзыуцухьэрэ дунаир дахэ. Жьы къабзэм ухэсэу десэхэр пшIынкIэ нахь псынкI, акъылым нахь дэгъоу Iоф ешIэ къысшIошIы. Адырэ илъэсми сыкъакIо сшIоигъу. Ащ пае, сиеджакIи ­хэзгъэхъощт, зэнэкъокъу ушэтынхэм сащатекIонэу сыфай, — еIо кIалэм.

Аныбжь ыкIи шIэныгъэу аIэкIэлъым елъытыгъэу купи 8-у гощыгъэхэу ахэр еджэх. Нэужым гъэцэкIэн зэфэшъхьафхэр ашIых. ХьисапымкIэ десэхэр псынкIэхэп. КIэухэу фэхъурэ закъор арэп, пшъэрылъым игъэцэкIэн екIолIакIэу ныбжьыкIэхэм къыфагъотырэри уплъэкIуакIохэм къыдалъытэ. Десэр нахь дэгъоу зыгъэцакIэрэм уасэу фашIырэм елъытыгъэу, зыхэт купым чIыпIэ щеубыты. Мафэ къэс къахьыгъэхэр зэрыт тхьапэхэр къыпалъэх.

— ХьисапымкIэ гъэмэфэ еджапIэр зэфэтшIыжьын зыхъукIэ, нахь шIэныгъэ куухэр къэзыгъэлъэгъуагъэхэр шIухьафтын дэ­гъухэмкIэ къыхэдгъэщыщтых, — еIо хьисапымкIэ гъэмэфэ еджа­пIэм ишIэныгъэ программэ ипащэу Сергей Бойченкэм.

НыбжьыкIэхэм яIофшIагъэхэм уасэ афэзышIыхэрэр хьисапымкIэ къэралыгъом щызэлъашIэрэ кIэлэегъаджэх. КIэ­лэеджакIохэм я Урысые олимпиадэ икомиссие хэтхэр, ащ ипащэу Назар Агахановыр, АКъУ-м иректорэу Мамый Казбек десэхэм яосэшIых.

— Тиегъэджэн-зыгъэпсэфыгъо уахътэ тхьамэфищэ кIощт. Аужырэр ныбжьыкIэхэм нахь ашIогъэшIэгъоныщт. Хьисапым хэхьэрэ лъэныкъо зэфэшъхьаф­хэм ащыщэу нэбгырэ пэпчъ ежь къыхихырэмкIэ егъэджэнхэр афызэхащэщтых, — еIо Сергей Бойченкэм.

НыбжьыкIэхэм еджэным гухахъо хагъуатэми, загъэпсэфыныри зыщагъэ­гъупшэрэп. ФутболымкIэ, шахматхэмкIэ, теннис цIыкIумкIэ зэнэкъокъухэр зэхащэх. Адыгеим икъушъхьэ дахэхэр зэрагъэлъэгъунхэуи зекIо макIох. Пчыхьэзэхахьэхэри ашIых, орэд къаIо, къэ­шъох. НэмыкI Iофтхьабзэхэри афызэхащэх.

— ХьисапымкIэ гъэмэфэ еджапIэм икъэзэIухын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм АР-м исимфоническэ оркестрэ хэлэжьагъ. Апэрэу ар тихьэкIагъ. НыбжьыкIэхэм ягуапэу, ашIогъэшIэгъонэу едэIугъэх. Джащ фэдэу Урысыем ис лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу мыгъэ тикъэралыгъо щыха­гъэу­нэфыкIырэм епхыгъэу ­лъэпкъ культурэхэм я Мафи зэ­хэтщэнэу тэгъэнафэ, — еIо хьи­сапымкIэ гъэмэфэ еджапIэм ипащэу, шIэныгъэ гупчэу «Полярис-Адыгеим» иIофы­шIэу Бзэсэжъ Альмирэ.

1995-рэ илъэсым щегъэжьагъэу гъэ­мэфэ еджапIэм Iоф ешIэ. ШIуагъэ иIэуи зэхэщакIохэм алъытэ. ЕджэпIэ унэм чIэмысхэу, шъхьафит зэдэгущыIэгъур зылъэпсэ десэхэр нахь дэгъоу кIэлэ­еджакIохэм къызэрагурыIорэр кIэлэ­егъаджэхэм аушэтыгъэу мыщ фэдэ зыгъэпсэфыкIэр къыхахы. Лагерыр мы мазэм и 18-м нэс лэжьэщт.

Цэй Замир.