ДжэгукIэм уегъэгушIо, текIоныгъэм уегъэгушхо

КъежьапIэр

«Зэкъошныгъ» — «Нарт». Мы зэIукIэгъур ары текIоныгъэхэм якъежьапIэр. 2:0-у Щэрджэскъалэ икомандэ ешIэгъур ыхьызэ, тифутболистхэм яджэгукIэ агъэ­лъэши Iэгоуищ къэлапчъэм дагъэфагъ, текIоныгъэри къыдахыгъ. «Ащ ыуж кIалэхэм якъарыу бэ къызэрихьырэр зэхашIагъэ фэд», — еIо тренер шъхьаIэу Александр Кайвановым. Мы ешIэгъу лъэхъаным тренер шъхьаIэу «Зэкъошныгъэм» ар къырагъэблэгъагъ.

Апэрэу егъэцакIэ

Сэнаущыгъэу спортсмен пэпчъ хэлъыр къылъэгъун, ахэр зэдиштэу зэригъэ­кIужьынышъ, командэ джэгуныр ыгъэпсыныр тренерым ипшъэрылъ. «Зэкъошныгъэр» зэрапхыгъэ Александр Кайвановым ар дэгъоу джырэ уахътэм егъэцакIэ. Хэт щыща титренер шъхьаIэ?

Краснодар краим ит къалэу Темрыкъуае Александр къыщыхъугъ. Илъэсихым итэу футбол ешIэщтыгъ. Гурыт еджапIэр къызеухым, спортым ищыIэныгъэ рип­хыгъ — физическэ культурэмкIэ, спортымкIэ ыкIи зекIонымкIэ Пшызэ къэралыгъо университетым чIэхьагъ. Студентхэм яфутбол командэ хэтыгъ. Ау шъобж хьылъэ зэфэшъхьафхэр тещагъэ зэрэхъу­гъагъэм ыпкъ къикIэу футбол ешIэныр зэпигъэугъ. Футболым зэ фэщагъэ хъурэм ар зэрэчIимыдзыжьышъурэр Александр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Мыджэгушъуми, тренерэу лэжьэнэу рихъухьагъ. КIэлэцIыкIухэм Iоф адишIэнэу апэ ригъэжьэгъагъ. Краснодар щызэхащэгъэгъэ унэе футбол командэу Станислав Лысенкэр зитренер шъхьаIэм ащ игуадзэу илъэсихэ щылэжьагъ.

— ЕтIанэ Краснодар и «Кубань», ыпэкIэ «Урожай» зэреджэщтыгъэхэр, сырагъэблэгъагъ. Ащ дэжьыр ары спорт­смен нахьыжъхэм Iоф адэсшIэнэу зезгъэжьагъэр. ИлъэситIу ешIэгъу лъэхъан ащ щызгъэкIуагъ, гъэхъэгъэ дэгъухэри тиIагъэх, ау купым ипащэхэр зызэблахъу­хэм, сэри ар къэсыбгынагъ, — еIо Александр.

Нэужым Таганрог и «Форте», Щэрджэс­къалэ и «Нарт» къыкIэлъыкIуагъэх. Мыхэм зэкIэми тренер шъхьа­Iэм иIэпыIэгъоу Iоф ащишIэщтыгъ. Коман­дэм ипэщэныр зиуб­лагъэр Мыекъуапэ къызэкIор ары.

Пшъэрылъ шъхьаIэр

Мыгъэрэ ешIэгъу лъэхъаным «Зэкъошныгъэм» пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зыфигъэуцужьыгъэхэп. ДжэгукIэ дэгъу зэIукIэгъу пэпчъ къыщагъэлъэгъонэу ары зыфаехэр.

— Ежь республикэм щыщ спорт­сменхэр командэм нахьыбэу хэдгъахьэхэ тшIоигъу. Мары илъэситIу фэдизрэ мыджэгугъэхэ Къонэ Амиррэ Iащэ Анзоррэ къагъэзэ­жьыгъ. Ахэр командэм ыкупкIых. Ау ныбжьыкIэхэм къахэпхынэу спортсмен дэгъубэ къахэкIэу сIошъу­щтэп. КIэлэцIыкIу-спорт еджапIэхэм яIофшIакIэ республикэм зэрэщызэхащэрэм сыщыгъозэ дэдэп, ау ахэм къатIупщыхэрэм тикомандэ хэхьа­шъун джыдэдэм ахэслъагъорэп. Ау мы гумэкIыгъор зиIэр Адыгей закъор арэп. ТиныбжьыкIэ спорт дэгъоу зыкъе­Iэты, зеушъомбгъу пIошъущтэп, — еIо тренерым.

Командэр зэкъокъум хэлэжьэн зыхъу­кIэ, ежь шъолъырым ищыкIэгъэ спортсмен къимыкIымэ, нэмыкI чIыпIэхэм ащыщ футболистхэр къырагъэблагъэх. БлэкIыгъэ ешIэгъу лъэхъаным «Зэкъошныгъэм» щыджэгугъэхэу Тамерлан Хачировыр, Сослан Черджиевыр, Кирилл Юшко, Эдии Цанава къыхэнагъэх. Мыгъэ къы­хэхьагъэх Заур Татиевыр, Владислав Анисимовыр, Никита Васильевыр.«Командэр илъэс пчъагъэрэ агъэпсы»

Спортсменым сэнаущыгъэу хэлъыр Iоф зэрэзыдишIэжьырэмкIэ, зызэри­гъасэрэмкIэ епсыхьажьы. Мафэм тIогъогогъо фэдизрэ футболистхэр зэрэугъоих, ешIэкIэ амалхэр апсыхьэх, апкъы­шъол агъэпытэ. ДжэгупIэ чIыпIэм имыхьэхэзэ, яхэм язытет тренерым дэгъоу ышIэн фае.

— КъыхэкIыгъа футбол шъофым ихьанэу такъикъ заулэ къэнэжьыгъэу спортсменыр зэкIэбгъэкIожьэу?

— «Зэкъошныгъэм» фэгъэхьыгъэмэ, къыхэкIыгъэп, ау ащ фэдэхэм сиIоф­шIэнкIэ сяутэкIыгъ. НахьыбэрэмкIэ ыпкъышъолкIэ изытет сыгу римыхьэу. Ау спортсменым ыгу ихъыкIырэми унаIэ тебдзэн фае. ЗэкIэми тыцIыф, зыгорэм егъэгумэкIыми ар ыушъэфын ылъэкIыщт. Джэгуным зэрэр ащ къыфихьышъущт.

Футболым нэбгырэ миллион пчъагъэ ау сыдми еплъырэп. ДжэгупIэм ахэм ралъагъорэм гумэкI зэфэшъхьафхэр къафехьых. Ар цIыфхэм къязытырэ спортсменхэр зэIукIэгъум фэзыгъэхьазырырэм ищыкIэгъэ гущыIэхэри къегъо­тых. ТекIоныгъэр купым ий, командэм къызтекIохэкIэ, тренерым лажьэр тефэ — футболыр джары зэрэгъэпсыгъэр.

— Непэ зэIукIэгъу командэм иIэн зыхъукIэ, сыдэущтэу ащ зыфигъэхьазырыра? Пчэдыжьым щегъэжьагъэу шъуимафэ сыдэущтэу гощыгъэ хъура?

— Спортсмен пэпчъ ежь шIошъхъуныгъэ горэ иI. Зыр лъэкъо тэрэзымкIэ къэтэджын фае, адрэм пчэдыжьышхэ ышIырэп, ящэнэрэр чъыещт. Ахэр къыдэтлъытэзэ, шъхьадж ищыкIэгъэ уахътэр етэты. Джэгуным ыпэкIэ сыхьат заулэ къэнагъэу тызэрэугъои, зыгъэхьазырын тIэкIу тэшIы, тынаIэ зытетыдзэн фаемэ тарэгущыIэ. Нэбгырэ пэпчъ изытет тэуплъэкIу.., макIэп пшIэн фаер.

— Непэрэ мафэм футболым зэхъо­кIыныгъэхэр фэхъугъэх. Мы спортым хэшIыкIышхо фызимыIэхэм ахэр икъу фэдизэу алъэ­гъурэп, ау унэ лъэшэу къыкIедзэ футболистхэр псы ешъон­хэм пае зэпыугъо кIыхьэу ашIырэр, упчIэ горэ къэуцумэ, видеотехыгъэхэмкIэ еплъынхэу джэкIуныр зэрэзэпагъэурэр. Мыхэм зэкIэми зэIукIэгъум лъэшыгъэу, гъэшIэгъоныгъэу хэ­лъыр тIэкIу «агъэкIуасэу» къыс­шIошIы. Аущтэу щыта?

— А зыфапIорэм шъыпкъагъэ гори хэлъ. Лъэныкъоу узэреплъырэм елъы­тыгъ. Футболым итарихъ хэхьагъэх хэукъоныгъэ е судьям, е тренерым, е спортсменым ашIэу, язекIуакIэхэр аумысыхэзэ илъэс пчъагъэрэ рыгущыIэжьыгъэхэуи. Непэрэ мафэмкIэ мытэрэз зекIуакIэ шъофым щызэрахьагъэмэ ууплъэкIу­жьышъущт, футболым нахь шъыпкъагъэ хэлъ хъугъэ. Мыдрэ зигугъу къэпшIыгъэ зэпыугъохэм загъорэ язэрар къэкIо. ГущыIэм пае, ешIэгъум ыгузэгум илъыгъо зэфэшъхьафхэр ышIынэу сэ купым пшъэ­рылъ фэзгъэуцугъэмэ, тэ тикомандэкIэ зэпыугъо кIыхьэр федэп. ШIуагъи ащ хэлъ — джэгукIэр спортсменхэм зэтырамыгъэуцошъумэ — кIалэхэм садэгущыIэнэу уахътэр къызфэсэгъэфедэ.

— ФутболымкIэ Дунэе чемпионатыр макIо. Ащ сыблэкIышъущтэп. Сыд фэдэ командэр ара нахь узфэгумэ­кIырэр?

— Сэ силэгъухэм афэдэу Бразилиер сыдигъокIи сикIэсагъ. Ау мызыгъэгум джэгукIэ дэгъу ащ къыгъэлъагъорэп. СшIогъэшIэгъон Францием, Португалием, Англием, Хорватием, Аргентинэм яджэгукIэ. ГъэшIэгъон дэдэх Африкэм къикIыгъэ купхэр. Апкъышъол зэхэлъыкIи, пытагъэу, псынкIагъэу ахэлъыри сэгъэшIагъо. Япониер зэгурыIоныгъэшхо хэлъэу мэджэгу. ЫпэкIэ футболыр аущтэу лъэшэу зыдэщымыIэщтыгъэ хэгъэгухэр джы зэрешIэхэрэр бгъэшIэгъонэу щыт. Ау ежь Дунэе чемпионатым мэхьанэу иIагъэр кIодыгъэу къысщэхъу. Зэнэкъо­къум иапэрэ едзыгъоу, купэу зыхэтым къыхэкIынхэмкIэ ешIэгъухэр пштэхэмэ, ахэр ащ фэдэу лъэшыжьхэп. КIо, теп­лъыщт кIэухэу фэхъущтым.

— Тиреспубликэ укъызеблэгъагъэр илъэсныкъо хъугъэ. Мыщ ущыIэуи къэпщагъ. СыпфэгушIо! Тикъалэ ущыпсэункIэ, футболым зыщыфэбгъэсэнкIэ тишъолъыр зэтегъэпсыхьагъэу олъыта?

— НэмыкI командэхэр джэгунхэу къатщэхэ зэхъур ары Мыекъуапэ ыпэкIэ сыкъызеблагъэщтыгъэр. Стадионым тыкъакIоти, дгъэзэжьыщтыгъ. Джы сыщыпсэу зэхъум, нахь сыгу рихьыгъ. Къабзэ, зэгъэфагъ, нахь дахэ мэхъу. ЦIыфышIу закI джырэ нэс сапэ къифагъэхэри. Спортым ылъэныкъокIи дэгъоу зэтегъэ­псыхьагъ. Илъэс ешIэгъум ыпэкIэ командэхэм чIыпIэ зэфэшъхьафхэм защагъэ­хьазыры. Сэ тренерэу къыкIэлъыкIощт илъэсхэми сыкъытенэжьмэ, ахэм афэдэ зыгъэхьазырынхэр Адыгеим щязгъэшIынхэ сыгу хэлъ. ЗэкIэри мыщ щыбгъотыщт. КъасIо сшIоигъу, сэ сыгукIи, сшъхьэкIи мыщ сыдэгупсэфыхьагъ. Iоф­шIэныр бгъэ­цэкIэщтмэ, ащи макIэп елъытыгъэр.

Мыгъэрэ ешIэгъу лъэхъаным къыдыхэ­лъытэгъэ зэIукIэгъу пчъагъэ «Зэкъошныгъэм» джыри къыпыщылъ. Пчыхьашъхьэ сыхьатыр хым Ялтэ къикIыщт «Рубиным» Мыекъуапэ щыдэджэгущт. Тренер шъхьа­Iэу Алескандр Кайвановми тикоманди зэрэрагъэжьагъэу лъагъэкIотэнэу тащэгугъы.

Цэй Замир.