Е. Кривко.
ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо инспекцием изичэзыу тарихъ нэкIубгъо зэридзэкIыгъ. Ар зызэхащагъэр илъэс 90-рэ мэхъу. Ащ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ мы къулыкъум ипащэу, полицием иполковникэу Андрей Огурцовым.
— Андрей Иван ыкъор, сыд фэдэ гъэхъагъэхэмкIэ къулыкъушIэхэр мэфэкIым пэгъокIыхэра?— Илъэс 90-рэ гъогум мэхьанэшхо иI. А илъэс зэкIэлъыкIохэр тикъулыкъу хэхъоныгъэ ышIыным, ылъэ пытэу теуцоным игъогу хъугъэх. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным епхыгъэ IофшIэным хэшIыкIкуу фыряIэу, IэпэIэсэныгъэ ин зыIэкIэлъ IофышIэхэм щытхъу хэлъэу япшъэрылъ агъэцакIэзэ мэфэкIым пэгъокIых. Аужырэ илъэсхэм ГИБДД къулыкъумрэ гъогурыкIоным хэлажьэхэмрэ зэфыщытыкIэ гъэнэфагъэхэр яIэхэ хъугъэ.ТиIофшIэнкIэ IэпэIэсэныгъэу тIэкIэлъ хъугъэм ишIуагъэкIэ хъугъэ-шIагъэхэр пэшIорыгъэшъэу щыдгъэзыенхэ, щынэгъончъагъэм исистемэ дгъэIорышIэн тэлъэкIы. ЦIыфхэм ящынэгъончъагъэ пае мафэ къэс, ом изытет емылъытыгъэу, тиIофышIэ нэбгырэ миным ехъурэмэ гъогухэм, урамхэм къулыкъур ащахьы, япсауныгъи ящыIэныгъи емыблэжьхэу яIоф агъэцакIэ.— Тарихъ гъогоу автоинспекцием къыкIугъэм ыкIи, мы илъэсхэм ар ябгъапшэмэ, зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм кIэкIэу тащыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ.— Адыгеим гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ икъулыкъу итарихъ къызщежьагъэр Кубань иавтоинспекцие 1936-рэ илъэсым зызэхащэр ары. Ащ дэжьым Адыгэ автоном хэкур ащ хахьэщтыгъ. А лъэхъаным Краснодар краим ыкIи Адыгеим зэкIэмкIи автомобили 10 нахьыбэ яIагъэп, автоинспекцием иштат нэбгыритIу хъущтыгъэ. 1991-рэ илъэсым Адыгэ Республикэр загъэпсым, подразделение фэдэу къахэкIыжьыгъэх. Пшъэрылъ шъхьаIэу иIагъэр республикэм игъогухэм гъогу-транспорт хъугъэ-шIагъэхэр къащымыгъэхъугъэнхэр ары.1993-рэ илъэсым АР-м игъогу-патруль къулыкъу ихэушъхьафыкIыгъэ батальон зэхащагъ. Гъогу инфраструктурэм хэхъоныгъэ зэришIыгъэм, автотранспортыр нахьыбэ зэрэхъугъэм мы лъэбэкъур япхыгъагъ. А илъэсым Адыгеим и Къэралыгъо автоинспекцие иучет автомобиль мин 96-м ехъу хэтыгъ, 2026-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу а пчъагъэр мин 202-м нэсыгъ. Километрэ мини 8-м ехъурэ автогъогум инспекциер лъэплъэ.Мы уахътэм ГИБДД-м иструктурэхэр: ГъэIорышIапIэр, ДПС-м ихэушъхьафыкIыгъэ баталь-он, ДПС-м ихэушъхьафыкIыгъэ взвод, къэбар къэтынымкIэ шъолъыр отделениер, хэбзэукъоныгъэхэр автоматическэу тхыгъэнхэмкIэ Гупчэр, регистрационнэ-экзаменационнэ подразделениехэу (МРЭО) районхэм ащыIэхэр, шъолъыр отделхэр (7 мэхъух).
— ЩыIэныгъэр ыпэкIэ лъэкIуатэ, уахътэм шъуикъулыкъу зэрэдэлъэбакъорэр къэпIотагъэмэ дэгъугъэ.— Ар шъыпкъэ, лъэныкъо пстэуми лъэгапIэхэм адиштэу зызэрахъокIы. Непэ тикъулыкъу мобильнэу ыкIи техническэу зэтегъэпсыхьагъ. Ом изытет емылъытыгъэу, зыгъэпсэфыгъо ыкIи мэфэкI мафэхэми инспекторхэм яIофшIэн къызэтеуцорэп. ЯсэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэу ахэлъым пытагъэ, лIыгъэ дыряIэжь. Джырэ автомобильхэу компьютернэ техникэкIэ, видеолъыплъэным исистемэхэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэхэм ахэр арысых. НэмыкIэуи Iоф пшIэшъущтэп.Къэралыгъо автоинспекцием иподразделениехэм патрульнэ автомобиль 80 агъэфедэ, ахэм зэкIэми видеорегистратор ыкIи «ГЛОНАСС-р» арыт.ГъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъохэрэм икъыхэгъэщын изакъоп тиIофышIэхэм анаIэ зытырагъэтырэр. Гузэжъогъу хэфэгъэ цIыфыбэхэм яшIуагъэ зэрэрагъэкIырэм ишыхьат рэзэныгъэ тхылъхэр къызэрэтфатхыхэрэр.ТикъулыкъушIэхэр апсэ емыблэжьхэу уIэшыгъэ бзэджашIэхэм апэуцужьыхэрэм ащыщых. Адыгеим и Къэралыгъо автоинспекцие зычIэт унэм ыпашъхьэ къулыкъур ыхьызэ зыпсэ зытыгъэ къулыкъушIэхэм (нэбгырэ 13 мэхъух) ацIэхэр зытетхэгъэ мыжъосын щагъэуцугъ. IофышIэ нэбгыри 7-мэ къэралыгъо тын лъапIэхэр къафагъэшъошагъэх.Непэ ехъулIэу Адыгеим и Къэралыгъо автоинспекцие иподразделениехэм нэбгырэ 350-рэ фэдизмэ къулыкъур ащахьы. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ пшъэрылъэу апашъхьэ итыр зэрифэшъуашэу зэшIуахын алъэкIы. Гъогу хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэмкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIых, хэбзэ къулыкъу зэфэшъхьафмэ зэпхыныгъэ адыряI.— Гъогухэр шэпхъэшIухэм адиштэу зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ федеральнэ проектхэм ягъэцэкIэн инспекциер хэлажьэ. Адыгеим игъогухэм къатехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм ахэкIуадэхэрэм япчъагъэ ар фэIорышIэу щыта?— ГъогурыкIоныр зэхэщэгъэнымкIэ ыкIи ащ телъ щынэгъончъагъэр гъэпытэгъэнымкIэ шэпхъакIэхэр Урысыем щыхъурэ социальнэ-экономическэ зэхъокIыныгъэхэм къагъэнафэх. УФ-м и Президент иунашъокIэ пхыращырэ проектэу «ЩыIэныгъэм пае инфраструктурэр» зыфиIорэм хэхьэрэ проектэу «ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным» цIыфэу гъогухэм атекIуадэрэр нахь макIэ шIыгъэнымкIэ Iофтхьэбзабэ къыхеубытэ. 2023-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2030-рэ илъэсым ехъулIэу авариехэм ахэкIуадэхэрэм япчъагъэ фэди 1,5-кIэ нахь макIэ шIыгъэныр пшъэрылъэу щыт. 2026-рэ илъэсым ехъулIэу ащ игъэцэкIэн кIэух дэгъухэр къыгъэлъэгъуагъ: гъогу-транспорт хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ проценти 6-м ехъукIэ, ахэм ахэкIодагъэр процент 33-кIэ нахь макIэ хъугъэх. АщкIэ нэбгырэ 25-мэ ящыIэныгъэ къызэтедгъэнэн тлъэкIыгъ.Джащ фэдэу лъэпкъ проектэу «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу щынэгъончъэхэр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ тишъолъыр ит лъэсрыкIо гъогухэр зэтедгъэпсыхьагъэх, нэфрыгъуазэхэр ыкIи гъогу тамыгъэхэр щыдгъэуцугъэх, гъогурыкIоным хэлэжьэрэ пстэуми якультурэ зыкъегъэIэтыгъэным епхыгъэ IофшIэныр редгъэкIокIын тлъэкIыгъ. ТапэкIи пшъэрылъ гъэнэфагъэу тиIэхэр зэрифэшъуашэу зэрэдгъэцэкIэщтхэм тыпылъыщт.— Андрей Иван ыкъор, шъуимэфэкI мафэкIэ тэри тышъуфэгушIо! ГущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэтхьауегъэпсэу.IЭШЪЫНЭ Сусан.