Илъэпкъ фишIэрэр шIомэкIагъ

Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм Iэнэ хъураеу тхылъыкIэу «Гошнау Самогова: певица, композитор, фольклорист» зыфиIорэм фэгъэхьыгъэр щыIагъ. Тхылъым дэлэжьагъ ыкIи къыдигъэкIыгъ институтым славян-адыгэ культурэ зэпхыныгъэхэмкIэ иотдел ипащэу, педагогикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Галина Луганскаям.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх шIэныгъэлэжь-искусствоведхэр, этнографхэр, краеведхэр, кIэлэегъаджэхэр, тхылъеджа­пIэхэм ыкIи музейхэм яIофышIэхэр.IофшIэгъакIэм, тхылъыкIэм тегущыIэгъэныр, уасэ фэшIыгъэныр, илъэпкъ паекIэ зышъхьамысыжьэу, шIур ыпхъэу щыIэгъэ зэлъашIэрэ орэдыIошхуагъэу, композиторыгъэу, фольклористыгъэу Г. А. Сэмэгум итворческэ гъогу рыплъэ­жьыгъэныр, къыгъэ­шIагъэр мыбэми, шIагъэу иIэр зэрэбэр, кIэн бай дэдэ лъэпкъ музыкальнэ культурэмкIэ къызэригъэнагъэр, зэчый гъэ­шIэгъон ин зэрэхэ­лъыгъэр кIэгъэтхъыгъэ­ныр ыкIи а зэкIэ адыгэ лъэпкъым фиIотыкIыгъэныр ары Iофтхьабзэр зыфытегъэпсыхьэгъагъэр.

Iэнэ хъураер пэублэ гущыIэкIэ къызэ­Iуихыгъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам.Гощнагъо ыцIэ я XX-рэ лIэшIэгъум ия II-рэ ныкъом Адыгеим имузыкальнэ культурэ ыкIи иискусствэ пытэу зэрэхэуцуагъэр, ар бзылъфыгъэ-хъишъэу, гъэсагъэу, гупшысакIоу, IэпэIасэу, шIэныгъэ­хэр лъэныкъуабэкIэ зыкъолъэу, адыгэхэмкIэ Урысыем иапэрэ народнэ артисткэу зэрэщыты­гъэр, щэIэфэ, зышъхьамысыжьэу илъэпкъ, Хэгъэгум зэрафэлэжьагъэр, иорэдэу «У адыгов обычай такой» («Хэбзэ дахэу тэ тиIэр джащ фэд») зыфиIорэм (гущыIэхэр Жэнэ Къырымызэ иех), орэдышъор — Сэмэгу Гощнагъу нахь ымытхыгъагъэми, зэрикъу­щтыгъэр ЛIыIужъум кIигъэтхъыгъ.Iэнэ хъураер лъигъэкIотагъ ыкIи зэрищагъ институтым славян-адыгэ культурэ зэпхыныгъэхэмкIэ иотдел ишIэныгъэ IофышIэ шъхьаIэу ЕмыкI Нурджан.АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ Iофы­шIэу, искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У. Тхьабысымым ыцIэ зыхьырэм икIэлэегъаджэу, Сэмэгу Гощнагъо дэгъоу зышIэщтыгъэу, дэлэжьагъэу Мария Марченкэм псэлъэ фэбэ зэкIу къышIыгъ.

Гощнагъо Iофыр лъэшэу зэрикIэсагъэр, творчествэр ыпкъынэ-лынэ пэпчъ хэлъэу зэрэIушыгъэр, зэрэгъэсэгъэшхуа­гъэр, цIыфхэр зэрикIэсагъэр, иунэ уихьагъэмэ, укъимыгъашхэу укъызэрэримыгъэкIыжьыщтыгъэр, ау а пстэуми апшъэ щытыгъэр — музыкэр, усэн-тхэныр, лъэпкъ нэшанэр арэу зэрэщытыгъэр къыхигъэщыгъ.Сэмэгу Гощнагъо орэдыIо къодыя­гъэп, орэдыр ащ ыпсэ нэсыщтыгъ ыкIи ежь щыщыпагъ; щыIэныгъэр гъунэнчъэу икIэ­сагъ, джары зыкIэусэщтыгъэр, илъэ­пIагъ иадыгэ лъэпкъ ыкIи адыгэ шэн-хэбзэ дахэхэр.«Сэмэгу Гощнагъо сыд фэдэрэ Iофи дэгъу дэдэу ышIэныр ишэныгъ: а зэкIэмкIи шапхъэ хэлъыгъ, иконцерт- сценэ шъуа­шэхэр ежь-ежьырэу ыдыщтыгъэх, IэпэIэсагъ — лъэпкъ дышъэидэр ышIэу ыгъэфедэщтыгъ. ЛъэныкъуабэкIэ уехъопсэнэу ыкIи укIырыплъынэу цIыфышхуагъ — лъэпкъым ынэпагъ», — къыIуагъ Гощнагъо иконцертмейстерыгъэу М. Е. Марченкэм.Iэнэ хъураем къыщыгущыIагъ искусствоведениемкIэ докторэу, профессорэу, РАН-м ичлен-корреспондентэу, АРИГИ-м славян-адыгэ культурэ зэпхыныгъэхэмкIэ иотдел ынаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Светлана Хватовар. Сэмэгу Гощнагъо адыгэ лъэпкъ культурэр зэриIэтыгъэр, щэIэфэ игупшысэ зафэу зэрэлэжьагъэр хи­гъэунэфыкIыгъ.Зэхахьэм хэлэжьагъ УФ-м изаслуженнэ, АР-м инароднэ артисткэу, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» къызфагъэ­шъошагъэу, искусствэхэмкIэ Адыгэ рес­публикэ колледжэу У. Тхьабысымым ыцIэ зыхьырэм икIэлэегъаджэу Нэхэе Тамарэ. Адыгеир картэм зы точкэ цIыкIужъыеу итыми, ицIыфхэм ялъэпIэгъэ-лъэгагъэ зэрэиныр, Гощнагъо адыгэ лъэпкъ искусствэм зыми ебгъэпшэнэу щымытэу, уемыплъэкIэу, узылъищэу, творческэ лъэгъошIу зэрэпхырищыгъэр; цIыф зафэу, шъыпкъаIоу, щыIэныгъэр зикIасэу, итворческэ кIэн зэрэлъапIэр ышIэу зэрэщытыгъэр, Гощнагъо шIэныгъэ зыкъолъыр, зэчый зыхэлъыр псынкIэу зэрилъэгъущтыгъэр ыкIи ежьым искусствэм лъэгъо зэныбжь щыпхырищынэу къызэрэфиIогъагъэр игуапэу ыгу къыгъэкIыжьыгъ. Щысэ зытепхын бзылъфыгъэ еджагъэу, артист цIэрыIоу зэрэщытыгъэр хигъэунэфыкIыгъ. ШIур щэIэфэ зылэжьыгъэ Гощнагъо уфэтхэныр, угу къэбгъэкIыжьыныр, укIырыплъыныр ищыкIагъэу ылъытагъ.Тхылъэу лъэтегъэуцор зыфашIыгъэр зэхэзыгъэуцуагъэу, зылэжьыгъэу, шIэныгъэлэжьэу Галина Луганскаям гущыIэр ратыгъ.Ащ къызэхэхьагъэхэм игуапэу «тхьа­шъуегъэпсэу» къариIуагъ. Тхылъыр ытхынэу зэрэхъугъэр къыIотагъ. Джыри Мыекъопэ еджапIэм чIэсыгъ апэрэу Гощнагъо зелъэгъум ыкIи еджапIэм щызэхащэрэ музей цIыкIум пае зэлъашIэрэ артисткэ цIэрыIом афишэу иIэхэм ащыщ­хэр къызыIеххэм къыщыублагъэу искусствэм идунэе пчэгу ит Сэмэгу Гощнагъо лъыплъэу, ыгъэгушIоу хъугъэ.ПIалъэ къэси, джы ежьыри бзылъфыгъэ икъугъ, адыгэ лъэпкъым къыхэкIыгъэ орэдыIоу, композиторэу, фольклористэу Сэмэгум ехьылIэгъэ тхылъыр ыгу етыгъэу зэритхыгъэр, тхылъыр шъхьиплIэу зэрэзэхэтыр, Гощнагъо ехьылIэгъэ очеркым ар къызэрэзэIуихырэр; ащ къыкIэ­лъыкIоу композиторэу Сэмэгум ыусыгъэ­хэр, ахэр зыфэдэхэр къызэрэщытыгъэхэр; я III-рэ шъхьэм Гощнагъо итхыгъэ-IофшIагъэхэм къараIуалIэхэрэр зэрэдэтхэр ыкIи я IV-рэ шъхьэм бзылъфыгъэ ялыем ищыIэныгъэ творческэ гъогушхо зэрэзэтеуцуагъэр, артист инэу, шIэныгъэлэжьэу зэрэщытым ямызакъоу, Сэмэгу Гощнагъо и АдыгейкIэ нэпэеплъ тамыгъэ лъапIэу зэрэщытыгъэр Г. Луганскаям кIигъэ­тхъыгъ.Тхылъым илъэтегъэуцокIэ Iэнэ хъураем къиIотыкIын гъэшIэгъоныбэ къыща­шIыгъ. А зэкIэ зы тхылъэу къыхаутыжьын мурад яI.Зэхахьэр къыгъэбаигъ Гощ­нагъо фэгъэхьыгъэ кинофильмэу 1970-рэ илъэсым, В. И. Лениныр къызыхъугъэр илъэси 100 зыщыхъугъагъэм, Адыгеим щытырахыгъагъэм.ЗэкIэ къаIуагъэм, плъэгъу­гъэм ялъытыгъэу мэфэкIым­кIэ мыщ фэдэ зэфэхьысыжь ошIы: Сэмэгу Гощнагъо игупсэ Адыгеир, ти Хэгъэгушхоу СССР-щтыгъэр, иады­гэ лъэпкъ лъэшэу осэшIу афэзышIыщтыгъэ гъэсэ­гъэ-губзыгъагъ, композиторыгъ, артист цIэрыIуагъ. Ащ итворческэ лъэгъо зэныбжь дахэ ныбжьыкIэ сэнаущыбэм лъа­гъэкIотэщт.Мамырыкъо Нуриет.