Iэшъынэ Аслъан.
Тилъэпкъ ынапэр — ишэн-хабз, ишъуаш, икультур. Ахэр зэрэдахэхэр, зэрэбайхэр дунаим щызэлъашIэным дэлажьэх цIыф хэхыгъэхэр. Ахэм ясатырэ хэт УФ-м изаслуженнэ артистэу, Адыгеим ыкIи Темыр Осетием янароднэ артистэу, искусствэхэмкIэ Пшызэ шъолъыр изаслуженнэIофышIэшхоу Къулэ Мухьамэд. Ащ ыныбжь илъэс 65-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу бэмышIэу зэдэгущыIэгъу дэтшIыгъ.
Къулэ Мухьамэд 1961-рэ илъэсым Кощхьэблэ районым ит къуаджэу Блащэпсынэ къыщыхъугъ. 1978-рэ илъэсым Мыекъуапэ Лъэпкъ творчествэмкIэ и Унэ ихореографическэ студие, ащ ыуж культурэмкIэ ыкIи искусствэмкIэ Пшызэ университетыр къыухыгъэх.Илъэс 17 ыныбжьэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» щылэжьэнэу ыублагъ. ИкъэшъокIо шъхьаIэу илъэс 22-рэ хэтыгъ.1995-рэ илъэсым къэшъокIо ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэр» зэхищагъ. Зипэщэгъэ купым IэкIыб, дунэе ыкIи урысые фестиваль пчъагъэмэ ялауреат хъугъэ, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым ыкIи Адыгеим, Краснодар ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдихыгъэх. Джырэ уахътэм Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгеим изаслуженнэ артистэу Нэныжъ Айдэмыр «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» ипащ.
2002 — 2013-рэ илъэсхэм Мухьамэд «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу ыкIи ибалетмейстер шъхьаIэу лэжьагъэ. А лъэхъаным ыгъэуцугъэ къашъохэр непи ансамблым сценэм къыщешIых.Мэлылъфэгъум и 17-м, 2013-рэ илъэсым АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ Адыгеим культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мухьамэд агъэнэфагъ. 2017-м нэс а IэнатIэр ыгъэцэкIагъ. Ащ ыужкIэ АР-м и Къэралыгъо филармоние игенеральнэ пащэу Iоф ышIагъ. Проект гъэшIэгъонхэр щыIэныгъэм щыпхырищыгъэх.Къулэ Мухьамэд культурэм гуетыныгъэшхо фызиIэ творческэ цIыф, лIэшIэгъуныкъо ащ фэлэжьагъ.— Мухьамэд, апэрэмкIэ сигопэ дэдэу сыпфэгушIо уимэфэкI мафэкIэ, Тхьэм илъэсыбэрэ джыри уегъэпсэу.— Тхьауегъэпсэу, Фатим.— Сэнаущыгъэ ин зыхэлъ къэшъуакIохэм уащыщ, узэлъашIэрэ артист. Сыд фэдагъа апэрэ лъэбэкъоу искусствэм щыпшIыгъэхэр, мы лъагъор сыдэущтэу къыхэпхыгъа? Хэта къэшъоным уфэзыгъэсагъэр? Блащэпсынэ къыдэхъухьэгъэ кIалэм искусствэм игъашIэ сыдэущтэу рипхынэу хъугъа?— СицIыкIугъом къыщыублагъэу къэшъоныр сикIас. ИлъэсипшI сыныбжьэу тикъуаджэ «Налмэсым» концерт къыщитыгъагъ. Джащ дэжьым ансамблым сыкъыщышъоным сыкIэхъопсыгъ, гугъэ шъэфэу зыдэсIыгъыгъ. Сшынахьыжъхэу Амэрбыйрэ Нурбыйрэ, сшыпхъоу Лидэ а лъэхъаным ащ къыщышъощтыгъэх. Къашъом ишъэфхэм сафэзыгъэсагъэу, апэрэ кIэлэегъаджэу сиIэгъэ Къулэ Амэрбый лъэшэу сыфэраз. Ар тикъуаджэ гъэмафэм къызыкIокIэ, къэшъоным фигъэсэнхэу кIэлэцIыкIухэр ыугъоищтыгъэх. Къашъор иIэубытыпIэу культурнэ кIэным икъэухъумэн зиIахьышхо хэзышIыхьагъэхэм, ныбжьыкIэхэм адыгэ лъэпкъ культурэр шIу языгъэлъэгъугъэхэм ар ащыщ. Ащ сызэригъэсагъэм сырэгушхо, къашъор шIу сигъэлъэгъугъ. Мыекъуапэ и Лъэпкъ гупчэ истудие къикIыгъэхэм Бэшкэкъо Масхьудэ ахэтэу сыкъыхахи, ащ сыщеджэнэу синасып къыхьыгъ.— Илъэс 17 нахь умыныбжьэу ансамблэу «Налмэсым» укъыщышъонэу уублагъ.
— Лъэпкъым икультурэ, иискусствэ, ишэн-зэхэтыкIэ дахэхэр икъашъохэмкIэ «Налмэсым» къеIуатэх, шъошэ хэхыгъэ лъагэм илъэу сценэм къытырехьэ, лъэпкъ зэфэшъхьафэу тикъэралыгъо ыкIи IэкIыбым ащыпсэухэрэр тикультурэ бай нэIуасэ фешIых. Адыгэ къашъор лъэгэпIэ хэхыгъэ изыгъэуцогъэ «Налмэсым» ау сыдми уаштэнэу щытыгъэп. Сэ Къулэ Амэрбый сиуплъэкIугъ, ансамблым сыкъыщышъоныр къыздэхъугъ. СигъашIэ иилъэс анахь дэгъухэр «Налмэсым» щыкIуагъэх. Анахь дахэу, дэгъоу, сыгу хигъахъоу а уахътэр ащ фэзгъэшъошагъ. Ар слъы хэлъ. Къашъор сищыIэныгъ, ащ кIуачIэ къысеты, тамэ къызгуегъакIэ.— Ансамблэу «Налмэсыр» зызэхащагъэр илъэс 90-рэ хъугъэ. Сыда узэрэфэлъэIощтыр?— Искусствэр лъагэу зыIэтырэ, къэзыухъумэрэ ыкIи лъызыгъэкIотэрэ «Налмэсыр» лъэпкъ кIэным ешIушIэ, ащ ибаиныгъэ лIэужыкIэхэм арегъашIэ. Ансамблыр лъэпкъым икультурэ иналмэс-нэлкъут. Мыщ зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми сафэгушIо, хэхъоныгъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо. КъэшъокIо купым гъогу шIагъоу къыкIугъэм ахэр ары лъэпсэ пытэ фэзышIыгъэхэр.— Сэнэхьатыр лъым щыщ зыхъукIэ унагъом охътэ лые фэбгъэхьынэу уахътэ къэнэжьа? Уилъфыгъэхэм уигъогу къыхахыгъа?— СикIалэхэм лъэшэу сарэгушхо, ашъхьэ аIыгъыжь, яIофшIэн агу етыгъэу агъэцакIэ, унэгъо дахэхэр ашIагъэх, цIыфмэ лъытэныгъэ къафашIы. Ны-тыхэмкIэ ар насыпыгъ. Сыд фэдэ гъэхъагъэ уиIэми, унагъор уасэ зимыIэ гъэхъагъэу щыт. Бислъан илъэс 38-рэ ыныбжь, сабыищ иI. Юрист сэнэхьатыр къыхихыгъ, Мыекъопэ индустриальнэ техникумым ипащэ игуадз. Мурадин тилъэуж рыкIуагъ, «Налмэсым» икъэшъокIо шъхьаI, гъэхъэгъэшIухэр иIэх, бын дахи иI.— Уишъхьэгъусэу Мирэ АР-м изаслуженнэ артист, гъэхъэгъэшIухэр ышIыгъэх. Къэшъо дахэу «ЗэфакIор» къызэрэзэдэшъушIыщтыгъэр адыгэ культурэм дышъэ хьарыфкIэ къыхэнагъ. Унагъоми IофшIэнми узэкIыгъоу улэжьэныр псынкIагъа? ЩыIэныгъэ гъогоу къызэдэшъукIугъэм сыд фэдэ уаса фэпшIырэр?— ЩыIэныгъэм шъхьэгъусэу къыщыхэпхырэм мэхьанэшхо иI. Зы IофшIэн зэрэзэдэдгъэцакIэрэр егъашIэми пэрыохъу къытфэхъугъэп. Сэ хэбзэ IэнатIэр сэгъэцэкIэфэ, сишъхьэгъусэ унагъор зэрихьагъ. ЗэгурыIоныгъэр, шъхьэкIэфэныгъэр, зэдеIэжьыныр сыдигъуи тазыфагу илъ, ащкIэ сыфэраз.— ГъашIэр псынкIэу макIо. УищыIэныгъэ уфызэплъэкIыжьымэ, сыд фэдэ уахътэр ара анахьэу угу къэкIыжьырэр?— ГъашIэр псынкIэу макIоми, укъызэплъэкIыжьэу, уилъэужышIу зыплъэгъукIэ, гушхуагъэ къыпхелъхьэ. Мары АР-м изаслуженнэ артистэу, ансамблэу «Абреки» ипащэу ТхьакIущынэ Налбек згъэсэгъэ къэшъуакIомэ ащыщ, ащ лъэшэу сырэгушхо. Ащ нэмыкIэу Уджыхъу Давид псэупIэу Инэм къэшъокIо куп щегъасэ. Силэжьыгъацэхэр дунаим щэшъхьалъэх. Фестивальхэм, нэмыкI Iофтхьабзэхэм сарагъэблагъэу, згъэсагъэхэм агъэсэжьыгъэхэм уасэ афэсшIыным сегъатхъэ.— Къэшъон сэнэхьатыр къыхэзыхыгъэ ныбжьыкIэхэм сыда къяпIощтыр?— Сэнэхьатэу къыхахыгъэм агурэ апсэрэ етыгъэу фэлажьэхэмэ, сыд фэдэрэ къиныгъуи къызэпачын алъэкIыщт. Ау сыдэу щытми къашъом уекIолIэнэу щытэп, ащ ппсэ хэплъхьан фае.— ГушIуагъор, тхъагъор, гупсэфыр зыхэт охътэ гъэшIэгъон ебгъэжьэнэу Мухьамэд сыпфэлъаIо!— Опсэу!Лъэпшъыкъо Фатим.