Илъэс 15 хъугъэу агъэмэфэкIы

Iахьзэхэлъ обществэу «Руфа-Тур» зыфиIорэм адыгэ хьалыжъом и Мафэ псыкъечъэхыпIэу Рыфабгъо щызэхищагъ.

Iофтхьабзэм мы мыхьамелэм псакIэ хилъхьажьыгъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэмэ ащ иIэшIугъэ илъэс къэс ауплъэкIун амал къаритыгъ. Тыркуем, Сири­ем, Израиль, Иорданием, Герма­нием, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим, Башкирием, Ростов, Краснодар ыкIи Ставрополь крайхэм къарыкIыгъэхэр фестивалым хэлэ­жьагъэх. ар зэрищагъ АР-м иза­служеннэ журналистэу Би­данэ­къо Замирэ.Хабзэ зэрэхъугъэу, хьалы­жъор зышIыщт бысымгуащэхэр респуб­ликэм ирайон зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэх, лъэныкъо зэмы­лIэужыгъохэмкIэ зэнэкъокъугъэх: «Нанэ ихьалыжъу», «Бысымгуа­щэм ихьалыжъу», «Нысэ Iап», «МэфэкI хьалыжъу», «Къэзыгъэ­зэжьыгъэ хьалыжъу».

Iофтхьабзэм хэлэжьэгъэ хьа­кIэхэм программэ гъэшIэгъон афызэхагъэуцуагъ: лъэпкъ шхыныгъо зэфэшъхьафхэм яуплъэ­кIун, къашъохэр, зэнэкъокъухэр, джэгукIэ зэфэшъхьафхэр. Адыгэ къуаем ыкIи ащ хэшIыкIыгъэ хьалыжъор ауплъэкIугъ, шIои­гъоныгъэ зиIэхэм хьалыжъом ишIыкIэ зэрагъэшIагъ.Адыгэ хьалыжъом тарихъ гъогоу къыкIугъэм фэгъэхьыгъэ документальнэ фильмыр къе­кIолIагъэхэм Iофтхьабзэм ипэублэ къафагъэлъэгъуагъ.Фестивалым икIэщакIоу Гъыщ Заремэ къекIолIагъэхэм закъыфигъэзагъ.— Тилъэпкъ хабзэхэр, шхы­ны­гъохэр чIэтымынэхэу къыт­кIэхъу­хьэрэ лIэужхэм алъыд­гъэIэсыныр имурадэу IофшIапIэу «Руфа-Турым» ипащэ­щтыгъэу, лъэпкъ про­ектыбэмэ якIэ­­щакIощтыгъэу, сятэу Бибэ Мурат мы мэфэкIыр илъэс 15-кIэ узэкIэ­Iэ­бэжьымэ зэхищэ­гъагъ. Непэ тятэ тырыгушхозэ иIоф лъытэгъэкIуатэ. Адыгэ хьа­лыжъор тилъэпкъ ыгъэ­шIорэ мыхьамелэу щытышъ, шъухэIэнэу хьакIэхэм шъукъетэгъэблагъэ. Адыгэ шхыныгъо Iэ­шIоу хьалы­жъом ишIын­кIэ осэшI купым къахигъэщыщт бысым­гуащэхэм шIухьафтынхэр къяжэх, — къы­Iуагъ Гъыщ За­ремэ.Тэхъутэмыкъое, Теуцожь, Крас­ногвардейскэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ районхэм, Мые­къуапэ ыкIи Адыгэкъалэ къарыкIыгъэ бысымгощэ 28-рэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъ. Чэзыу-чэзыоу та­къикъ 20-м къыкIоцI мэшIо хьа­кумкIэ шхыныгъор агъэжъагъ. Агъэжъэгъэ хьалыжъор осэшI купым арахьылIэнхэм ыпэкIэ чэзыу-чэзыоу районхэм ялIыкIо­хэр пчэгум къихьэхэзэ агъэ­хьа­зырыгъэ шхыныгъохэр сценэм къыщагъэлъэгъуагъ.ОсэшI купым итхьаматэу, ООО «Кубань‑Ти» ипащэ игуа­дзэу ЛIыхъукI Азмэт, Адыгэ Ха­сэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз ипащэу Вэрэкъо Хьалимэт, фестивалым изэхэщакIоу Гъыщ Заремэ анахь хьалы­жъошI дэгъухэр къыхагъэщыгъ.Зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ бысымгуащэхэр— Непэрэ фестивалыр ­лъэпкъ шэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ IэпыIэгъушIу, лъэпкъхэм азыфагу илъ зэкъошныгъэр егъэпытэ ыкIи Адыгеир зекIохэм къафызэIуехы. Адыгэ къое хьалыжъор лъэпкъым игъомылэпхъэ пэрыт. Непэ сэ сызхэлэжьэрэ лъэныкъор «Нысэ Iап» зыфи­Iорэр ары. Адыгэ нысэм ыIапэ «дышъэ къызэрэпызырэр» къэз­гъэшъыпкъэжьыщт, — къыIуагъ Теуцожь районым къи­кIыгъэ Iэшъынэ Оксанэ.— Ижъырэ зэманхэм къащегъэжьагъэу адыгэхэм хьалы­жъор агъажъэщтыгъ. Хъярми, къинми адыгэхэм ар ащызэрахьэ, пчы­хьэ-пчэдыжь шхэгъухэми Iанэм апэу тырагъэуцохэрэм ащыщ. Тэри, Шэуджэн районым къикIыгъэ купым, хьалыжъо IэшIу дгъэ­жъэщт, тимыхьамелэ хьакIэхэм апэдгъохыщт, — еIо Къэбыхьаблэ щыщ Иуаныкъо Рузанэ.— Ини цIыкIуи къашъхьапэу, зышхырэм игуапэу, зышIырэр агъэлъапIэу, дышъэпсым итеп­лъэу, еплъырэр ыгъэшхэкIэу, кIи жъи хьалэл афэхъоу, хъохъукIэ даеу Тхьэм шъуиунэ хьалы­жъор щегъэбагъу, — радиожурналистэу «МэфэкI хьалыжъу» зыфиIорэ лъэныкъом текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ Хьаткъо Иринэ пстэуми къафэлъэIуагъ.— Адыгэ хьакIэщым хьалы­жъор итамыгъ ыкIи ибаиныгъ. Ар непэ дгъэлъэпIэнэу тызэ­хэ­хьагъ. Илъэс 15 хъугъэу мы зэ­нэкъокъум сыхэлажьэ. Ащ изэхэщакIоу Бибэ Мурат илэжьыгъацэхэр непэ мэшъхьалъэх. Тхьэм джэнэт лъапIэ къырет. Сэ сихьалыжъо хъураеу щыт, щэу згощыгъэ: къэбэртаемэ яем — чэтгын, бжъэдыгъумэ — ­къуаем къон цIынэ игъусэу адэс­лъхьагъ, ящэнэрэм, аб­дза­хэмэ яхьалыжъо, къое цIынэм щыбжьый стыр хэслъхьагъ. ДжащкIэ ти­лъэпкъ изыкIыныгъэ къэз­гъэ­лъэгъуагъ, — къыIуагъ Кощ­хьэблэ районым къикIыгъэ Отрэщ Симэ.— Тхьацум, хьалыжъуапIэм ипIокIагъэ ялъытыгъ хьалыжъом иIэшIугъэ. Зыщыбгъэжъэщт дагъэм изытет, хьаджыгъэм игъэфедакIэ, фэшъхьафхэм уалъыплъэн фае. МашIоу щыуаным кIэпшIыхьащтыри лъэшыщэ хъущтэп. Джа амалхэр зэкIэ згъэфедэщт. «Нанэ ихьалыжъу» зы­фиIорэ лъэныкъом зыкъыщызгъэлъэгъощт, — еIо Цуамыкъо Мариет.ЗэхэщакIохэм ацIэкIэ Бибэ Нуриет къыхигъэщыгъ:— МэфэкIым къэкIуагъэхэм лъэшэу тафэраз, зэрэдгъэнэ­фагъэм фэдэу ар рекIокIыгъ. Адыгеим къэкIорэ зекIохэм лъэпкъ мэхьанэ зиIэ Iофтхьа­бзэхэр зэрашIогъэшIэгъоныщтым тыпылъ. Мурат егъэжьэпIэшIоу ышIыгъэм ылъапсэ нахь пытэ тшIызэ тырэкIо.ОсэшI купыр— Лъэпкъ шхыныгъохэм язытет, яIэшIугъэ къызэтегъэнэгъэным мэхьанэшхо иI. Хьалыжъо анахь IэшIур зыщыпшхын плъэ­кIыщтыр Адыгеир ары. Адыгэ къуаем фэдэу ар шъолъырым ибренд сIоми сыхэукъонэп. Непэрэ зэнэкъокъум къекIолIагъэ­хэр бысымгощэ лъэшых, уахэ­дэнкIэ къины хъугъэ. ШIыкIэ- амалыкIэу аIэкIэлъыр къызфагъэфедэзэ, зэнэкъокъум ишапхъэхэр къыдалъытэзэ Iофтхьабзэм къекIолIагъэх, — къыIуагъ Вэрэкъо Хьалимэт.— Мыхьамелэм епхыгъэ мэфэкI пстэури цIыфхэм якIас. Джащ фэдэу адыгэ лъэпкъ хабзэ­хэр, шхыныгъохэр чIэтымы­нэхэу къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм алъыд­гъэIэсынхэ фае. Непэрэ бысым­гуащэхэм анахь хьалы­жъошI дэгъур къахэтхыщт, — къы­Iуагъ ЛIымыщэкъо Рэмэзан.— Хьалыжъор мыучъыIы­жьызэ пшхын фае, армырымэ уигъатхъэрэп. Бысымгуащэ пэпчъ ихьалыжъо шIыкIэ шъхьафы. ЗэкIэ IэшIа­гъэхэм осэ ин афэпшIыныр ате­фэ, — хи­гъэу­нэфыкIыгъ ЛIыхъукI Азмэт.ЗэнэкъокъумизэфэхьысыжьхэрМэфэкIыр сыхьати 5-рэ кIуагъэ. Районхэм якупхэм агъэжъэ­гъэ хьалыжъохэм яIэшIугъэ осэшI купым къыхигъэщыгъ ыкIи лъэныкъо пэпчъкIэ пэрытныгъэ зыубытыгъэхэр агъэшIуагъэх. МэфэкIым изэхэщакIохэм Iэнэ­кIэу зы нэбгыри къагъэнагъэп. Стамбул зэрэкIощтхэ сертификатхэр, щытхъу тхылъхэр, шIу­хьафтынхэр бысымгуащэхэм зэ­кIэми афагъэшъошагъэх.Красногвардейскэ районым ибысымгуащэхэм фестивалым и Гран-при мыгъэ афагъэшъо-шагъ. ЗэхэщакIохэм къаратыгъэ шIу­хьафтынхэм анэмыкIэу, Адыгеим щызэлъашIэрэ IэпэIа-сэу ЛIы­шэ Ахьмэд ахэм дышъэ тхьа­цуф афигъэшъошагъ.ЗекIохэр— Тэ тикупкIэ Израиль ит къуаджэу Кфар-Камэ тыкъи­кIыгъ. Тигуапэу хьалыжъом имэфэкI теплъынэу тыкъэкIуагъ. ТичIыгужъ тыпэчыжьэми, тилъэпкъ ыгъэлъэпIэрэ хьалыжъор тиIанэ текIырэп, ау Адыгеим щытшхыгъэ хьалыжъом тигъэтхъагъ, — къыIуагъ Нэпсэумэ япхъоу Ацумыжъмэ янысэу Сузий.

— Тэ тиунагъокIэ Башкорто-­стан тыщыщ. Адыгэ чIыгур хьа­лэлэу къытпэгъокIыгъ. Тыгъэм фэдэу гъэжъэгъэ хьалыжъор ты­гу рихьыгъ. Тилъэпкъ ыгъэжъэ­рэ чебурекым нахьи нахь IэшIоу къычIэкIыгъ, — еIо Михаил Зуль­карнаевым.Хъугъэ-шIэгъэ гъэнэфагъэхэм япхыгъэ зекIоныр тишъолыр къэкIорэ зекIохэм ахэзыгъа­хъохэрэм ащыщ. Мэфэп­чъым хэт мэфэкIхэу лъэпкъ нэшанэ зиIэхэр бэмэ шIу алъэгъугъэх. Ахэм зыкIэ ащыщ цIыфыбэ зыхэлэжьэрэ Iофтхьабзэу хьалыжъом и Мафэу зэ­хащэрэр.Лъэпшъыкъо Фатим.