УФ-м и Правительств
Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Чернышенкэмрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ IофшIэгъу зэIукIэгъу Москва щызэдыряIагъ. ЗекIоным, гъэсэныгъэм, спортым, социальнэ инфраструктурэр гъэкIэжьыгъэным япхыгъэ проект шъхьаIэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъухэрэм ахэр хэплъагъэх. НыбжьыкIэхэр кIэщакIо зыфэхъухэрэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэнкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо лъэхъаныр тэрэзэу зэхэщэгъэным япхыгъэ Iофыгъохэми атегущыIагъэх.
УФ-м ивице-премьер къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гъэсэныгъэмрэ ныбжьыкIэ политикэмрэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ ишIуагъэ къэкIо лъэпкъ проектэу «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ» зыфиIорэм. Ащ дакIоу Адыгеим а проектым игъэцэкIэн зэрэщыкIорэм, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ пшъэрылъхэу къыгъэуцугъэхэр зэшIохыгъэ зэрэхъухэрэм, кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ зэрэзэхэщагъэм защигъэгъозагъ.КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, къэралыгъо программэхэм, «Единэ Россием» ипроектхэм, «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ», «Унагъор» зыфиIорэ лъэпкъ проектхэм атегъэпсыхьагъэу гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ IофшIэнэу агъэцакIэрэм кIэухышIухэр фэхъух. ЕджапIэм джыри мыкIорэ кIэлэцIыкIухэм республикэм ит IыгъыпIэхэм чIыпIэ ащагъоты, щэджэгъоужым еджэрэ кIэлэеджакIохэм япчъагъэ процент 11,7-м нэсэу нахь макIэ хъугъэ. Арэущтэу хъуным пае 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу еджэпIакIэу 12, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу 18 ашIыгъ, ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм униплI къапашIыхьагъ. Мы аужырэ илъэси 4-м еджэпIэ ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ 28-мэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Мы илъэсым джыри кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 5-мэ апае уних ашIыщт. Мыгъэ Iоныгъом и 1-м ехъулIэу еджэпIи 2 игъэкIотыгъэу агъэцэкIэжьыщт.Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, а IофшIэнэу агъэцакIэрэм икIэухышIухэр нахь нафэ къэзышIыхэрэр кIэлэеджакIохэм ягъэхъагъэхэр ары. Республикэм иеджапIэхэр къэзыухыхэрэм анахьыбэмэ шIэныгъэ дэгъухэр къагъэлъагъо. ЗыкI къэралыгъо ушэтынхэм якIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, непэ ехъулIэу балли 100 къэзыгъэлъэгъуагъэр нэбгырэ 13 мэхъу. РеспубликэмкIэ ащ фэдизмэ балли 100 рагъэкъоу къыхэкIыгъэп. ЗыкI къэралыгъо ушэтынхэм якIэуххэмкIэ гурыт баллыри икIыгъэ илъэсым нахьи нахьыб. АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтынэу балли 100 къэзыхьыхэрэм аратыщтыр илъэсэу икIыгъэм къыщыублагъэу Адыгеим гъэцэкIагъэ щэхъу.Республикэм иэкономикэ ифэныкъоныгъэхэр къыдалъытэхэзэ, IэпэIэсэныгъэ ин зыхэлъ IофышIэхэр гъэхьазырыгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр нахь дэгъоу зэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Дмитрий Чернышенкэм къыхигъэщыгъ. Ащ пае апшъэрэ еджэпIи 2-мэ атегъэпсыхьагъэу федеральнэ программэу «Профессионалитет» зыфиIорэр Адыгеим щагъэцакIэ, класстерхэу ПрофиМед, зекIонымрэ фэIо-фашIэхэмрэ яиндустриекIэ Гупчэр къызэIуахыгъэх. Ащ нэмыкIэу гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждении 7-мэ Iоф ашIэ, зекIоным, мэкъумэщ къыдэгъэкIыжьыным апае IофышIэхэм ягъэхьазырыни анаIэ тырагъэты.Ащ нэмыкIэу инновационнэ гъэсэныгъэ гупчэхэу республикэм къыщызэIуахыхэрэр нахьыбэ мэхъух. Муниципалитет пстэуми ныбжьыкIэ купхэм, гуфакIохэм чанэу Iоф ащашIэ. ЗекIоным тегъэпсыхьагъэу Мыекъуапэ итарихъ гупчэ зыпкъ игъэуцожьыгъэным дэлажьэх. Пшъэрылъыбэ зыгъэцэкIэрэ гупчэу «Адыгеим иныбжьыкIэхэр» зыфиIорэм ащ фэдэ тарихъ мэхьанэ зиIэ унэхэм ащыщ горэм Iоф щешIэ. НыбжьыкIэхэм яхэхъоныгъэкIэ Гупчэ Мыекъуапэ щагъэпсынэу рахъухьэ. НыбжьыкIэ слетэу «Фыщт» зыфиIорэр, нэмыкI зэхэхьэ инхэр илъэс къэс зэхащэх. Республикэ ыкIи грант къэкIуапIэхэр хэтэу сомэ миллион 650-м нэсыгъ а Iофтхьабзэхэм апэIуагъахьэрэр. 2025-рэ илъэсым къэралыгъо ныбжьыкIэ политикэм ипхырыщын шIуагъэу къытырэм игъэунэфын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэу рекIокIыгъэм нафэ къызэришIыгъэмкIэ, Урысыем ишъолъыр анахь дэгъуи 10-мэ Адыгеир ахэфагъ.КIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ гъэпсэфыгъо зэрагъэнэфагъэм тетэу макIо. Республикэм имызакъоу, нэмыкI шъолъырхэм, тынаIэ зытетырэ Херсон хэкури зэрахэтэу, якIэлэцIыкIухэм защагъэпсэфын амал яIэ хъугъэ.Лъэпкъ проектэу «ЗекIонымрэ хьакIэпэгъокIынымрэ» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ республикэм ихьакIэщхэм япчъагъи хэхъуагъ. 2024-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу модульнэ хьакIэщ 11 агъэпсыгъ. Мы илъэсым джыри ащ фэдэ хьакIэщи 4 ашIынэу щыт.Адыгэ къуаем ифестивалэу илъэс къэс зэхащэрэм къекIуалIэрэри нахьыбэ мэхъу зэпыт. ГущыIэм пае, илъэсэу икIыгъэм хьэкIэ мин 70-рэ фэдиз тишъолъыр къихьэгъагъ. Ащ нэмыкIэу Адыгэкъалэ апэрэ фестивалэу «Зэкъошныгъэм иджэныкъу» зыфиIорэр щыкIуагъ.«Адыгеир Кавказым ичIыпIэ анахь дэхэ дэдэхэм ащыщ. Лъэпкъ проектэу «ЗекIонымрэ хьакIэпэгъокIынымрэ» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ ар джыри нахь цIэрыIо хъугъэ. Республикэм номерыкIэхэр, зекIо гъогухэр бэу иIэ мэхъух ащ ишIуагъэкIэ. Адыгеим зекIоным ылъэныкъокIэ инвестициеу къихьэхэрэр нахьыбэ мэхъух. Илъэсэу икIыгъэм икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, зекIохэр анахьыбэу зэрыхьэхэрэ шъолъырхэм Адыгеир ахэфагъ», — къыIуагъ Дмитрий Чернышенкэм.Псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм, спортым алъэныкъокIэ Iофэу агъэцакIэрэм фэгъэхьыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIотагъ. КIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спортым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, зэнэкъокъу инхэр зэхэщэгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэм атегущыIагъэх. ГущыIэм пае, ренэу физкультурэмрэ спортымрэ апылъхэм япчъагъэ илъэси 5-м къыкIоцI процент 13 фэдизкIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи пстэумкIи процент 60,8-м нэсыгъ. Спорт псэуалъэхэм япчъагъэ миным ехъугъ, ахэм азыныкъо нахьыбэр къуаджэхэм адэт.РеспубликэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ Урысые Федерацием и Правительствэ ишIуагъэ къызэраригъэкIырэм пае зэрэфэразэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.«Джыри зэ къыхэсэгъэщы: анахь мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу ишIогъэшхо къытэкIы. Тызэгъусэу пшъэрылъхэр зэшIотэхых. Мы илъэсым лъэпкъ проектхэм, федеральнэ ыкIи шъолъыр къэралыгъо программэхэм сомэ миллиард 16,6-рэ фэдиз апэIудгъэхьанэу щыт. Республикэм нахьыбэу инвестициехэр къихьанхэмкIэ, цIыфхэр щыпсэунхэмкIэ, зыщагъэпсэфынымкIэ нахь Iэрыфэгъу ар хъуным пае бэ зэшIотхырэр. О, Дмитрий Николай ыкъор, джыри зэ «тхьауегъэпсэу» къыуасIо сшIоигъу республикэм иIофыгъохэм язэшIохынкIэ уишIуагъэ къызэрэтэбгъэкIырэм пае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.УФ-м ивице-премьер Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIырэм уигъэрэзэнэу зэрэщытыр къыIуагъ, лъэпкъ гухэлъхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ республикэм исхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ тапэкIи язэдэлэжьэныгъэ гъэпытэгъэным мэхьанэшхо зэриIэри къыхигъэщыгъ.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэТхьаркъохъоСафыет.