Апшъэрэ еджапIэхэм яшэпхъакIэхэр

Апшъэрэ еджапIэм ачIахьэ зышIоигъохэм ятхылъхэр зэра­хьылIэщт комиссиехэм мэкъуогъум и 20-м щыублагъэу Iоф ашIэнэу рагъэжьагъ. Гурыт еджапIэр къэзыухыхэрэм зыкI къэралыгъо ушэтын­хэр атых. Ахэм зэфэхьысыжьэу афэхъущтыр ары зызы­дагъэзэщт лъэныкъори къэзыгъэнэ­фэщтыр.

Апшъэрэ еджапIэм учIэхьаным ишапхъэхэм 2026-рэ илъэсым зэхъокIыныгъэшхохэр афэхъугъэх. «Урысые гъэзетым» къызэритырэмкIэ, апшъэрэ еджапIэхэм якъэбарлъыгъэIэс системэхэр джы щыIэжьыщтхэп. Ахэм тэрэзэу Iоф амышIэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. Джы апшъэрэ еджапIэм учIэхьаным пае тхьапэхэр лъэныкъуищыкIэ анэбгъэсын плъэкIыщт: апшъэрэ еджапIэм уекIо­лIэщт, сервисэу «ПэIудзыгъэ шIыкIэр къыз­фэбгъэфедэзэ апшъэрэ еджапIэм чIахь» зыфиIорэмкIэ е почтэкIэ тхылъхэр бгъэ­хьыщтых.Целевой егъэджэным ылъэныкъо джы нахь зэхэугуфыкIыгъэ хъущт. Мы илъэсым къыщегъэжьагъэу IофышIэхэр зищыкIэгъэ организациехэр нэрылъэгъущтых, гъэсэныгъэ программэр зыфэдэщтыр агъэнэфагъ.Гурыт сэнэхьат зыщызэрагъэгъотырэ еджапIэр къэзыухыхэрэм алъэныкъокIи зэхъокIыныгъэхэр щыIэщтых. ЫпэкIэ ахэр апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэм пае зыкI къэралыгъо ушэтыныр атынэу ищыкIэгъагъэп, ежь еджапIэм ахэр щыкIощтыгъэх. Джы колледжым зыфеджэгъэ лъэныкъо дэдэмкIэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотын хъумэ ары ныIэп аущтэу чIэхьажьын зилъэкIыщтыр.Мыгъэ апэрэу УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ апшъэрэ еджапIэхэм уачIэхьанымкIэ анахь балл макIэр зыфэдизын фаем хигъэхъуагъ. ХимиемкIэ балл 39-м ычIыпIэкIэ 40 хъугъэ, физикэмкIэ 39-м къикIыхи 41-м нагъэсыгъ, информатикэмкIэ балл 44-р 46-кIэ зэблахъугъ, тарихъыр 36-м ычIыпIэкIэ 40 хъугъэ, IэкIыб къэралыгъуа­бзэхэр пштэмэ, ащ балли 10 хагъэ­хъуагъ, ыпэкIэ балл 30-мэ, джы 40-м нагъэ­сыгъ. Мыщ дэжьым къэIогъэн фае, мы баллхэр анахь макIэу яIэн фаер ары, апшъэрэ еджапIэ пэпчъ зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу чIэхьащтхэр къыхахых.Сибирскэ федеральнэ университетым физикэмкIэ зыкI къэралыгъо ушэтыным изэфэхьысыжь радиотехникэм, радио­электроннэ системэм ыкIи комплексым, радиотехническэ системэм ыкIи нэ­мыкI лъэныкъохэм ящыкIагъ. Джащ фэдэу Москва къэралыгъо техническэ университетэу Н. Э. Бауманым ыцIэ зыхьырэм инженер сэнэхьатхэм уачIэхьаным пае физикэмкIэ ушэтыныр шIокI имыIэу ныбжьыкIэхэм атын фае.

«Урысые гъэзетым» зэритымкIэ, апшъэрэ еджапIэхэм ащыщхэм зэре­джэщтхэ пIалъэр зэблахъущт. ЫпэрапшIэу зэхъокIыныгъэхэр зиIэщтхэр пилотнэ проектым хэлажьэхэрэр ары. Шъугу къэдгъэкIыжьын, 2023-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ар апшъэрэ еджэпIи 6-мэ ащагъэфедагъ, мы илъэсым джыри 11 хэхьащт. Джащ фэдэу Москва дэт инженернэ-физическэ институтым иректорэу Владимир Шевченкэм къызэри­IуагъэмкIэ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ егъэджэныр илъэси 5-рэ ныкъорэ ашIыщт.— IT-м илъэныкъо зэфэшъхьаф­хэм илъэсиплIырэ еджэхэми екъу, ащ ыуж IофшIэным фэ­хьазырых. ДжырэкIэ мы сэнэ­хьатыр зэзыгъэгъотыхэрэм янахьыбэм еджэхэзэ IофшIэныр рагъажьэ. Шъыпкъэу пIощтмэ, апшъэрэ курсхэм ар еджэнымкIэ пэрыохъу мэхъу. Сыда пIомэ, ахэм ащыщхэм яшIэныгъэхэм яхэгъэхъон лъагъэкIотэн, ­магистратурэм чIэхьажьынхэкIи мэхъу, — еIо Владимир Шевченкэм.Джащ фэдэу апшъэрэ еджапIэм учIэхьанымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ олимпиадэхэми зэхъокIыныгъэхэр афашIыгъэх. Олимпиадэм хэлажьэхэу фэгъэ­кIотэнхэр зиIэхэр бэ зэрэхъугъэм ыпкъ къикIыкIэ нэмыкIхэм апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэ амал зэрямыIэжьыр ары ащ иушъхьагъур. ГущыIэм пае, Москва къэ­ралыгъо университетым ифакультетхэм янахьыбэм дунэе олимпиадэу про­фильнэу алъытэщтхэр агъэунэфыгъэх. ЫпэкIэ ащ фэдэ щыIагъэп. Москва къэралыгъо техническэ университетэу Н. Э. Бауманым ыцIэ зыхьырэми олимпиадэхэм ащытекIуагъэхэу фэгъэкIотэныгъэ зиIэщтхэм япчъагъэ нахь макIэ ашIыгъ. IT-м ыкIи робототехникэм япхыгъэ лъэныкъохэр хагъэкIыжьыгъэх. Джащ фэдэу зэнэкъокъум ианахь балл макIэми хагъэхъуагъ.Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр пштэмэ, 2026-рэ илъэсым бюджет чIыпIэ 1656-рэ яI. Бакалавриатым ыкIи специалитетым алъэныкъокIэ чIыпIэ 894-рэ, магистратурэмкIэ — 182-рэ, аспирантурэмкIэ — 12, ординатурэмкIэ — 38-рэ, гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ — 530-рэ. ХэушъхьафыкIыгъэ фэгъэкIотэным бюджет чIыпIэ 97-рэ телъытагъ.МКъТУ-м целевой гъэсэныгъэмкIэ Урысые Федерацием и Правительствэ иунашъокIэ квоти 105-рэ ыгъэнэфагъ, бакалавриатымкIэ — 2, специалитетымкIэ 88-рэ, ординатурэмкIэ — 15.Бакалавриатым ылъэныкъокIэ целевой егъэджэным къыкIэлъэIухэрэр пшъэ­дэ­кIыжьэу иIэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Красногвардейскэ щэ заводыр» ыкIи хьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапI. СпециалитетымкIэ ыкIи ординатурэмкIэ Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэу­хъумэгъэнымкIэ и Министерств.МКъТУ-м гурыт сэнэхьат зиIэхэр чIэ­хьанымкIи шапхъэхэр зэхъокIыгъэх. Ащ нэмыкIэу физикэмкIэ, информатикэмкIэ, биологиемкIэ, химиемкIэ, тарихъымкIэ апшъэрэ еджапIэм учIэхьанымкIэ анахь балл макIэми хагъэхъуагъ. НэмыкI апшъэрэ еджапIэхэм афэдэу тхылъхэр электроннэ къэбарлъыгъэIэс системэмкIэ апшъэрэ еджапIэм ыштэжьхэрэп. Джы Къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япорталкIэ, почтэмкIэ е ежьхэр ашъхьэкIэ апшъэрэ еджапIэм екIолIэнхэ фае.Адыгэ къэралыгъо университетыр пштэмэ, УФ-м шIэныгъэмкIэ и Минис­терствэ зэхъокIыныгъэу ышIыгъэхэм ателъытагъэу ар зэхэщэгъэщт.ФэгъэкIотэнхэр зиIэхэм къахэхъуагъ, джы 2025-рэ илъэсым, мэлылъфэгъу мазэм къыщегъэжьагъэу хэушъхьафыкIыгъэ квотэ зиIэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъугъэ, ахэм ахэхьэх хэгъэгу кIоцI Iоф­хэмкIэ Министерствэр, бзэджэшIагъэ зе­зыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь зыщара­гъэхьырэ федеральнэ къулыкъум, Рос­гвардием икъулыкъушIэхэу ыкIи ежь яшIоигъоныгъэкIэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием кIуагъэхэу зидунай зыхъо­жьыгъэхэм яшъхьэгъусэхэр. ДНР-м ыкIи ЛНР-м я УIэшыгъэ КIуачIэхэм ахэтхэу 2014-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 11-м къыщегъэжьагъэу хэкIодагъэхэм яшъхьэ­гъусэхэр. Мыхэр Адыгэ къэралыгъо университетым чIэхьанхэм пае зыкI къэралыгъо ушэтыным изэфэхьысыжьхэр къырахьылIэнхэ фае е ежь апшъэрэ еджапIэм зыщаушэтынэу щыт. Хэушъхьа­фыкIыгъэ квотэм елъытыгъэу ахэр чIэ­хьащтых. Мыщ шапхъэу пылъыр зы, бзылъфыгъэхэр нэмыкI унагъо ихьажьыгъэхэмэ, фэгъэкIотэныр яIэщтэп.УФ-м и Правительствэ иунашъокIэ, Урысыем гъэсэныгъэмкIэ и Минис­терствэ зыкъызэрафигъэзагъэм тетэу, Бел­городскэ, Курскэ, Брянскэ хэкухэм ащыщхэр апшъэрэ еджапIэм къычIэхьанхэмкIэ фэгъэкIотэнхэр яIэщтых. ЗыкI къэралыгъо ушэтыным ычIыпIэкIэ зэдэгущыIэгъу шIыкIэкIэ ушэтыныр кIощт. Ар пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу рагъэкIокIын ылъэкIыщт. ШIоигъоныгъэ зиIэхэм зэдэгущыIэгъум ычIыпIэкIэ зыкI къэралыгъо ушэтыным изэфэхьысыжьхэр къырах­ьы­лIэнхэ фитых.2026-рэ илъэсым целевой зэзэгъыныгъэмкIэ чIахьэ зышIоигъохэм зыкI цифрэ платформэу «Работа в России» зыфиIорэм IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм япредложениехэр къырагъотэнхэ фае.НэмыкI апшъэрэ еджапIэхэм афэдэу Адыгэ къэралыгъо университетми гурыт сэнэхьат зиIэхэр къычIэхьанхэм пае шапхъэхэр зэхъокIыгъэх.ДЕЛЭКЪО Анет.