Лъэпкъым иналмэс-налкъут

Адыгеим лъэпкъ къашъомкIэ и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсыр» — къэ­шъокIо куп цIэрыIор зызэхащагъэм ия 90-рэ илъэс фэгъэхьыгъэ юбилей концерт щыIагъ. Ежь ансамблэм ыцIэ зыхьырэ залым, лъэпкъ проектэу «Культурэмрэ» «Унагъомрэ» атегъэ­псыхьагъэу зэхъокIыныгъэ инхэр гъэрекIо зыфашIыгъэхэм, мэфэкI зэхахьэр щыкIуагъ.

Хъугъэ-шIэгъэ иныр артистхэм, ансамблэм иветеранхэм ыкIи цIыфыбэу къекIолIагъэхэм адигощынэу къэкIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Джащ фэдэу «Налмэсым» фэгушIонхэу къекIолIагъэх Москва, Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-­Щэр­джэсым, Краснодар краим, Чэчэным, Республикэу Темыр Осетием — Ала­нием, Ставрополь краим ыкIи Ростов хэкум ятворческэ коллектив цIэрыIохэм япащэхэр, ялIыкIохэр. ХьакIэхэм апэгъо­кIыгъэх АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, ансамблэм ихудожественнэ Iэшъхьэтетэу, ибалетмейстер шъхьаIэу, Урысыем, Пшызэ шъолъыр, Абхъазым язаслуженнэ артистэу, Адыгэ Респуб­ликэм инароднэ артистэу Хъоджэе Ас­лъан, АР-м и Концерт зэхахьэ игене­ральнэ пащэу Тхьаркъохъо Азэмат.Республикэм и ЛIышъхьэ юбилеим фэшI къэшъокIо купым фэгушIуагъ, адыгэ культурэр къэухъумэгъэным ыкIи зэлъя­гъэшIэгъэным илъэсыбэрэ зиIа­хьы­шхо хэзышIыхьэгъэ артистхэм зэра­фэразэр къыIуагъ. Илъэс 90-м къыкIоцI «Нал­мэсым» Адыгеим ыцIэ чыжьэу ыгъэ­Iугъ, лъэпкъ хэбзэ-зэхэтыкIэхэр къы­ухъума­гъэх, Урысыем икъэшъокIо куп анахь цIэрыIохэм зыкIэ ащыщ хъугъэ.«Ансамблэу «Налмэсым» тырэгушхо, Адыгеим илъэпкъ культурэ иналмэс-налкъутэу ар щыт. Республикэм пэIудзыгъэ чIыпIабэмэ ар дэгъоу ащашIэ ыкIи шIу алъэгъу. Тиреспубликэ имызакъоу, зэрэ Урысыеу ыцIэкIэ IэкIыб къэрал зэфэшъхьафхэм къэгъэлъэгъонхэр къащетых. КъэшъокIо купым иартистхэм Урысыем, Адыгеим, Пшызэ шъолъырым ыкIи Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым ящытхъуцIэхэр къа­фагъэшъошагъэх, хэгъэгубэмэ ахэм яIэ­пэIэсэныгъэ осэшхо къащыфашIы. Тыдэ кIуагъэми, къэшъокIо купым ­анэгу ихыгъэу, къыфэчэфхэу цIыфхэр къащыпэгъокIых. Илъэсыбэ хъугъэу гуетыныгъэ фыриIэу Iоф зышIэрэ къэшъокIо купым иIэпэIэсэныгъэрэ игуетыныгъэрэкIэ ар осэ шъхьаIэу мэхъу», — къыхигъэ­щыгъ КъумпIыл Мурат.

Адыгеим и ЛIышъхьэ мы Iофтхьабзэм къэшъокIо купым иартистхэм ыкIи иIофышIэхэм IэпэIэсэныгъэ инэу ахэлъым, искусствэм зэрэфэшъыпкъэхэм, лъэпкъ культурэм ихэхъоныгъэ яIахьышхо зэрэхашIыхьэрэм апае къэралыгъо тынхэмрэ щытхъуцIэхэмрэ щафигъэшъошагъэх. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм инароднэ артист» зыфиIорэр культурэмрэ искусствэмрэ алъэныкъокIэ гъэхъагъэу ашIыгъэхэм апае афигъэшъошагъ къэшъуакIохэр зыгъасэу Бэрзэдж Сыхьатбый ыкIи къэшъокIо купым иартистэу Къулэ Адемир. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Рес­публикэм изаслуженнэ артист» зыфи­Iо­рэр — концерт отделым иадминистратор шъхьаIэу Мамсыр Иринэ, оркестрэм иар­тистэу Шэуджэн Адам, пенсием щы­Iэхэу Гъунэжьэкъо Аслъанбыйрэ КIэмэщ Зоерэ. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр фагъэшъошагъ «Налмэсым» иинспекторэу Пэнэшъу Назырэт. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и Щытхъу тхылъ аратыгъ къэшъуакIохэр зыгъэсэхэрэ НэмытIэкъо Римэрэ ШъхьаплIэкъо Тэмарэрэ. Рэзэныгъэ тхылъкIэ къыхагъэщыгъэх балетым иартистэу Къулэ Мурадинрэ оркестрэм иартистэу Цэй Ас­лъанрэ.Адыгеим и ЛIышъхьэ ансамблэм иве­теранхэми афэгъэхьыгъэ гущыIэ фабэхэр къыIуагъэх. 1936-рэ илъэсым къэшъокIо купым изэхэщэн лъапсэ фэзышIыгъэхэм ащыщых ансамблэм ипэщагъэу Бэджэшъэ Абдул, ихудожественнэ Iэшъхьэтетыгъэу КIубэ Щэбан. Лъэхъэнэ зэфэ­шъхьафхэм къэшъокIо купым пэщэныгъэ дызэрахьагъ Бэшкэкъо Масхьудэ, Григорий Гальпериным, Хьаджисмел Варзиевым, Дошуев Хьащыр, Къулэ Амэрбый, Хъоджэе Мурадин, Къулэ Мухьамэд.КъумпIыл Мурат джащ фэдэу къыхигъэщыгъэх культурэм ихэхъоныгъэ зи­Iахьышхо хэзышIыхьагъэхэу лIэкъо къэ­шъокIо дэгъу хъугъэхэр: Хъоджаехэу Юсыф, Мурадин ыкIи Марзиет, ­Къулэхэу Амэрбыйрэ Мухьамэдрэ, Бас­тэхэу Азэматрэ Тыгъэнгуащэрэ, Нэмы­тIэкъохэу Аслъанрэ Римэрэ, Хьасинхэу Нурбыйрэ Ларисэрэ. Мэкъамэхэм адэлэжьэрэ купэу ансамблэм ынапэ къэзыгъэдахэхэрэм ащыщыгъэх Лъэцэрыкъо Чэрым, Гъонэжьыкъо Аскэр, Валентин Маньшиныр, Анзэрэкъо Чеслав, Даутэ Сарэ, КIыргъ Юрэ, Тыу Шыхьамчэрый, Iэшъынэ Нэфсэт. Джырэ Iэшъхьэтетэу, къэшъокIо лIэкъо цIэрыIом илIыкIоу Хъоджэе Аслъан къэшъокIо купым зичэзыу гъэхъагъэхэр ышIынхэмкIэ бэ зэшIуихыгъэр.Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэм­кIэ, тиреспубликэ икъэшъокIо ыкIи иму­зыкальнэ культурэ итарихъ егъэшIэрэу ахэм ацIэхэр къыхэнэщтых. КъэшъокIо купым гъогу шIагъоу къыкIугъэм ахэр ары лъэпсэ пытэ фэзышIыгъэхэр.«Налмэсым» икъэгъэлъэгъон пэпчъ цIыфхэм агу къеIэты. Джырэ къэгъэ­лъэгъонри мэфэкI шъыпкъэ хъугъэ. Къэ­шъокIо купым иномер анахь дэгъу­хэр юбилей программэм хагъэхьагъэх, лъэпкъым икультурнэ кIэн зэрэфэшъыпкъэхэр, зы лIэужым иIэпэIэсэныгъэ къыкIэлъыкIорэ лIэужым къулайныгъэ хэлъэу зэрэIэкIигъахьэрэм ишыхьат ахэм яIофшIэн. Юбилеим ехъулIэу концерт къодыеп къатыгъэр, шъхьафитныгъэм, цIыфыгъэ напэм, уичIыгу гупсэ шIу плъэ­гъун зэрэфаем ямэкъэмэ лъэш къызхэщыщтыгъэ къашъоу нэбгырэ 60-м ехъу зыхэлэжьагъэм лъэпкъ оркестрэри дахэу дежъыугъ. АгъэкIэжьыгъэ унэ дахэм юбилей къэгъэлъэгъоныр зэрэщыкIуагъэми мэхьэнэ гъэнэфагъэ иI.«ГъэцэкIэжьын IофшIэнышхо зэра­шIы­лIэгъэ унэ дахэр культурэм ылъэныкъо­кIэ зэхъокIыныгъэшIоу республикэм фэ­хъухэрэм язы щысэ шIагъу. ТапэкIи инфраструктурэм епхыгъэ пшъэрылъхэр зэшIотхыщтых, творческэ щыIэкIэ дахэмкIэ IэпэIэсэныгъэ зыхэлъ тичIыпIэгъу­хэм ящыкIэгъэ амалхэр ренэу ядгъэгъотыщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.ИкIэухым Адыгеим и ЛIышъхьэ илъэ­сыбэ хъугъэу къэшъокIо куп цIэрыIом IэпыIэгъу къезытырэ пащэхэу «Картонтарэм» иIэхэм зэрафэразэр къыхигъэщыгъ. Мэкъамэхэм, шъуашэхэм, купыр къезыщэкIыхэрэм — сценэм къытемы­хьэхэми, яIофшIэн хэмытэу къэшъокIо купым ищыIэныгъэ зыфэдэр къызшIогъэ­шIыгъуай. Ахэми рэзэныгъэ гущыIэхэр къафиIуагъэх.Къэгъэлъэгъоныр заухым, цIыфэу къе­кIолIагъэхэр зэкIэ щытхэу бэрэ Iэгу афытеуагъэх. Мы мэфэкI къэгъэлъэ­гъо­ным джыри зэ къыушыхьатыжьыгъ «Нал­мэсыр» Адыгеим икультурнэ баиныгъэ изехьакIоу зэрэщытыр ыкIи хэгъэгум икъэшъокIо куп анахь цIэрыIохэм зэрахахьэрэр.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.