Шъолъыр медицинэр непэ

Медицинэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным тегъэпсы­хьэгъэ программэ зэфэшъхьафхэр республикэм щагъэ­цакIэх. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыхэрэм ащыщ ныбжьыкIэхэм яегъэджэн. Мы лъэныкъомкIэ зэшIохыгъэр къытфиIотагъ шъолъыр министрэм игуадзэу Хьагъэудж Мариет.

— Аужырэ уахътэм тисымэджэщхэм, IэзапIэ­хэм IофышIэ ныбжьыкIэхэр бэрэ ащытэлъэ­гъух. Мы лъэныкъомкIэ непэ рес­пуб­ликэ медици­нэм иIоф­хэм язытет сыд фэда?— Медицинэ IофышIэ ныбжьыкIэхэр сымэджэщхэм ыкIи IэзапIэхэм къящэлIэгъэным ре­нэу тыдэлажьэ. 2023-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, 2025-м — тимедицинэ IофышIэхэм нэб­гырэ 200-м кIахьэу ахэхъуагъ. Ахэм ащыщэу 150-р врачых. Арэу щытми, сымэджэщхэр джы­ри IофышIэхэм ащэкIэх. Анахьэу медицинэмкIэ гурыт гъэсэныгъэ зиIэ IофышIэхэм. Ар зыщызэрагъэгъотырэр Мые­къопэ медицинэ колледжыр ары. Iэзэным, лабораторие уплъэкIунхэм, мамыку Iофым — мыхэм ыкIи нэмыкIхэм ащ щыфагъасэх. Республикэм щылэжьэрэ программэхэри ащкIэ IэпыIэгъух. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къычIигъэкIыхэрэми IофшIэпIэ чIыпIэ агъоты.

— БлэкIыгъэ илъэсым къы­­щегъэжьагъэу медицинэмкIэ колледжыр къэзыухыхэрэм (целевойкIэ еджагъэхэр) апшъэрэ ­еджапIэм чIэмыхьэхэу зэ­реджагъэхэм фэдизрэ Iоф ашIэжьын фае. Ащ фэдэ шIыкIэм тетэу ­илъэс тхьапшырэ студентхэр рагъэджэщтха? Мы екIо­лIакIэм шIуагъэ къета? Сымэджэщхэр ­гурыт медицинэ Iофы­шIэ­хэм ащыкIэжьыщтхэба?— Ары, джырэкIэ ахэм афэдэ IофышIэхэм республикэм исы­мэджэщитIу шъхьаIэхэр ащэ­кIэх. Хэбзэгъэуцугъэм диштэу, гурыт медицинэ сэнэхьатым урылэ­жьэным пае, гурыт гъэсэныгъэ уиIэу «санитар» зыфиIорэ хэу­шъхьа­фыкIыгъэ егъэ­джэн тедзи зэбгъэгъотын фае. Колледжым ащ фэдэ амалхэр ныбжьыкIэхэм къареты. Це­левой програм­мэм­кIэ гурыт медицинэ гъэсэныгъэ зэзыгъэгъотыгъэ апэрэ къычIэтIуп­щыгъом мы гъэмафэм тежэ. Еджэныр лъызыгъэкIуатэ зышIоигъохэм, апшъэрэ еджапIэм чIафэхэмэ, яшIэныгъэхэм ахагъэхъошъущт.

— Гурыт ыкIи апшъэрэ еджапIэхэм егъэджэнхэр сыдэущтэу ащызэхащэхэра? НэмыкI шъолъырхэм ащылэжьэрэ врачхэр къырагъэблагъэха? Тэ тиныбжьыкIэхэм нэмыкI медицинэ гупчэ инхэм яшIэ­ныгъэхэм ащыхагъэхъон амал яIа?— 2025-рэ илъэсым Краснодар, Ростов-на-Дону, Москва, Ставрополь ыкIи Мыекъуапэ адэт медицинэ еджапIэхэм «специалитетымкIэ» нэбгыри 140-м кIахьэу, ординатурэм 60-м ехъу ачIэхьагъ. Адыгеим щыщ врачхэу къэралыгъом исымэджэщ ыкIи имедицинэ гупчэ инхэм ащылажьэхэрэр студентхэм аIутэгъакIэх. ШIэны­гъэу аIэкIэлъхэмкIэ ахэр къадэгуащэх, ищыкIагъэмэ IэпыIэгъу къафэхъух. НэмыкI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэми ныбжьыкIэхэр ахэлажьэх. Еджэным IофшIэнри къыкIэлъэкIо. ЯсэнэхьаткIэ ныб­жьыкIэхэм Iоф ашIэным ми­нистерствэри зэрэфэлъэкIэу дэлажьэ.— Тэ тисымэджэщхэми врач дэгъухэм Iоф аща­шIэ. Ахэм ялъэуж рыкIо зышIоигъо ныбжьыкIэхэм зэдэлэжьэныгъэ адыряIа?— Ары. Ащ мэхьанэшхо иIэуи тэлъытэ. Мы лъэныкъомкIэ Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым игъэкIотыгъэу Iоф дэтэшIэ. Врач гъэнэфагъэхэм ныбжьыкIэхэр япхыгъэхэу шIэныгъэхэр къызIэкIагъахьэ.— «Урысые гъэзетым» къызэритырэмкIэ, мы илъэсым иIоныгъо мазэ щегъэжьагъэу псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Урысые Федерацием и ми­нис­терствэ сэнэхьати­пшI къыхигъэхьащт. ЦIы-фым ыпкъышъол, ­ипсау­ныгъэ изэтегъэуцо­жьын (реабилитолог), ­гущыIэныр зыгъэтэрэзырэр (логопед), нэмыкIхэри. IэнэтIэ 15 щагъэзыещт. ГущыIэм пае, чIыпIэ педиатрхэр щыIэжьыщтхэп. Ащ фэдэ зэхъокIыныгъэхэм Iофыгъохэр къыз­дахьыщтхэба?— ЗэхъокIыныгъэшхохэр псын­кIэу тэ тиIэщтхэп. ЦIыфхэм щыкIагъэу яIэм елъытыгъэу тызекIощт.— Фельдшер-мамыку амбулаториеу республикэм итхэр агъэцэкIэжьых, кIэхэр ашIых. Ау ахэм ащылэжьэщт медицинэ IофышIэхэр зэримыкъу­хэрэр республикэм и ЛIы­шъхьэ бэрэ къыхегъэщы. Мы Iофыгъор нахьышIу шIыгъэным сыдэущтэу шъудэлажьэра?— Гурыт сэнэхьат зэзгъэгъо­тыгъэ IофышIэхэр ары ахэм ащылажьэхэрэр. Мы илъэсым иублэгъум ехъулIэу ахэр процент 95-у зэтегъэпсыхьагъэх. Чылэхэм адэт амбулаториехэм япроцент 85-м Iоф ашIэ. «Къо­джэ врач» зыфиIорэ программэри республикэм щылъытэ­гъэ­кIуатэ. Къыхэзгъэщы ­сшIоигъу, специалитетым ыкIи ординатурэм алъэныкъо 2026 — 2027-рэ илъэсхэм къадыхэлъытэгъэ целевой егъэджэным фэгъэхьыгъэ къэбарыр дунэе хъытыум ицифрэ чIыпIэу «Урысыем Iоф­шIэныр» зыфиIорэм ишъулъэ­гъощт. ШIоигъоныгъэ зиIэхэр хэлэжьэшъущтых.Цэй Замир.