Цумпэр ялэжьыгъэ шъхьаI

Красногвардейскэ районым, тыди фэдэу, цумпэм иIу­хыжьын щыжъот. Ар зылэжьырэ Анцокъо Даринэ илэжьапIэ тигъэзет бэмышIэу щыIагъ, иIофшIэн ыгъэпсынымкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр, ом изытет зэрарэу къырихыгъэр, къэралыгъо IэпыIэгъур къызэрэзфигъэфедагъэр къедгъэIотагъ.

Анцокъо Даринэ илъэс 25-рэ ыныбжь, къуаджэу Адэмые къыщыхъугъ, еджапIэм ыуж бухгалтерэу Шытхьалэ дэт техникумыр къыухыгъ. Ишъхьэ­гъусэу Рустем зыдэкIом, къуа­джэм щыпсэунхэу рахъухьагъ. Быным яшъэо цIыкIоу Мыхьамэт къызэхъум, ны мылъкумкIэ къуаджэм унэ къыщащэфыгъ. Былымхэр ахъугъ, яхатэ алэ­жьыгъ. Къэралыгъо IэпыIэгъу социальнэ зэзэгъыныгъэр къызыфагъэфедагъ, сомэ мин 250-у къаратыгъэм унагъом мин 300 хигъахъуи, цумпэ хатэми, губгъоми щагъэтIысхьагъ.— Сишъхьэгъусэрэ сэрырэ цумпэр тшIэнэу унашъо зытэшIым, зэрэблэжьыщтыр зэдгъа­шIи, цумпэ лъакъохэр къэт­щэ­фыхи, фэбапIэм чIэмысэу, дгъэтIысхьагъэ. Къэралыгъо Iэ­пыIэгъумкIэ Iофыр едгъэ­жьагъ. ГъэрекIо гъэмафэм мылъкур къытатыгъ, бжыхьэм цумпэ лъапсэхэр дгъэтIысхьагъэх. Мэкъумэщ хъызмэтыр мылъку къэкIуапIэу къыхэзыхыгъэхэм егъэжьапIэ ашIынымкIэ ар амалышIу, — къеIуатэ Даринэ.Ом изытет ыпкъ къикIыкIэ кIысыжьхэр бжыхьэм гужъуа­гъэу чIыгум зэрэхагъэтIысхьагъэхэр бзылъфыгъэ ныбжьыкIэм къыIуагъ. Зэшъхьэгъусэхэм игъом чIыгъэшIоу чIыгум халъхьагъэм нэмыкIэу псым хэлъэу кальции, фосфори, калии ра­гъэ­гъотыгъ. Узхэм, хьэцIэ-пIацIэхэм апэшIуекIогъэнымкIэ IофшIэны­шхо зэшIуахыгъ, шап­хъэхэм ади­штэу зэкIэ агъэцэкIагъ. Цум­пэр къыпыкIэнэу зыригъа­жьэкIэ, цIыфхэм япсауныгъэ­кIэ зиягъэ къэкIон ылъэкIыщт щэнаутхэр ахэм агъэфедэжьхэрэп.— Цумпэр блэжьыщтмэ, анахь шъхьаIэмэ ащыщ псыр зэпымыоу кIэбгъэхъоныр, ау мыгъэрэ оялэм иягъэ къытэ­кIыгъ, цумпэм икIэлъэныкъо тшIуигъэкIодыгъ. Мыщ икъэгъэ­кIын мылъкубэ текIуадэ, нахьыбэу ищыкIагъэр IэрышI IофшIэн. Сишъхьэгъусэ скIыгъоу IофшIэнхэм янахьыбэр зэшIотэхы, кIы­сыжьхэм тяшIушIэ, щэнаутхэр тетэутхэ. ИщыкIагъэ хъумэ, цIыф­хэр къетэгъэблагъэх, ыпкIэ хэлъэу ахэр тэгъэлажьэх, — еIо Даринэ.ТигущыIэгъу зэрилъытэрэмкIэ, къин умылъэгъоу чIыгур блэжьышъущтэп. Ащ дакIоу, ар шIу плъэгъун фае. Зэрифэшъуа­шэу упылъэу, ищыкIагъэр ебгъэ­гъотымэ, къызэрэотэжьыщтым ицыхьэ телъ.— ЧIыгур шIу плъэгъун, хьа­лэ­лэу, уемызэщэу удэлэжьэн фае. Сишъхьэгъусэрэ сэрырэ тIэ зэкIэдзагъэу тызэдеIэжьы. ТишIэныгъи тиамали зэхатлъхьэзэ, лэжьыгъэ дэгъу къэтхьы­жьыным тыпылъ. Ар зэрэбгъэтIысхьащтми, узэрешIушIэщтми икъоу хэшIыкI афытиIэ хъугъэ. Цумпэ лъэпкъэу нахь лэжьыгъэ бэгъуагъэ къытэу, нахь шIэхэу къэхъоу, узхэри нахь макIэу къеуалIэу ыкIи цIыфхэм нахь дэгъоу ащэфэу агъэунэфыгъэхэу «Сирия», «Априка», «Азия» ары дгъэтIысхьагъэхэр. «Априка» зыфаIорэр ары тыгу рихьэу дгъэтIысхьэрэр, ащ узэрэдэлэжьэщтыр дэгъоу тIэ къидгъэ­хьагъ, — хигъэунэфыкIыгъ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэм.ЧIыгулэжьыныр зэрэмыпсын­кIэр къагурыIозэ, ныбжьыкIэхэм яхъызмэт зырагъэушъомбгъуным пылъых. Ащ дакIоу уна­гъом мэз мэркIо лъэпсэ 250-рэ ыгъэ­тIысхьагъ, ащ къэгъагъэ бэу къыпыкIагъ, мыгъэ лэжьыгъэ бай къытынэу щэгугъых.— Мэз маркIом игъэтIысхьан бэрэ зэпэтщэчыгъ. Лъэпкъэу къыхэтхыщтымкIэ фермерэу мэркIо къэгъэкIыным пылъхэр упчIэжьэгъу тшIыгъэх, лъэпкъхэр дгъэнэфагъэх. Питомникхэр къэткIухьэзэ рассадэ кошэ 250-рэ къыхэтхыгъ. Ежевикэм, зэ­рэ­хабзэу, апэрэ гъэм зыпари къытыгъэп, ищыкIагъэр зэкIэ зэредгъэгъотыгъэм фэшI мыгъэ къыпыкIэным тыщэгугъы. Мэз маркIом имызакъоу, тапэкIэ, малини къэдгъэкIын гухэлъ тиI, — къыIуагъ тигущыIэгъу.Къуаджэм щыIакIэу дэлъым фэгъэхьыгъэу теупчIыгъ Даринэ.— Мы аужырэ илъэсхэм къо­джэдэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахь дэгъу шIыгъэным, культу­рэм, бзэм, зекIокIэ-зэхэтыкIэ­хэм зыкъягъэIэтыжьыгъэным атегъэпсыхьагъэу ти Адыгэ Рес­публикэ щашIагъэри, джырэ уахътэм ашIэрэри макIэп. ЧIыгоу укъызщыхъугъэм нахь лъапIэ щыIэп, ущылажьэу, ущы­шхэжьмэ нахьышIу. Адэмые чIыпIэ дахэ щыс, Шъхьэгуащэ речъэкIы. Рустеми сэри тикъуа­джэ тыпсэ хэтIагъ. Къуаджэм IофшIэн дэмылъэу зыIохэрэр хэукъох. Сишъхьэгъусэ МЧС-м щэлажьэ, мэфищым зэ иIофшIэгъоу къытефэ. Ащ фэдэ лэжьэным къыхэкIкIэ губгъор дилэ­жьын амал иI. Арышъ, тапэкIэ тихъызмэт хэдгъахъо тшIоигъу, — къыIуагъ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэ чаным.Лъэпшъыкъо Фатим.