ШIу зышIэрэм, шIу фыщылъ(ГущыIэжъ)
Ащ елъытыгъэу къэпIон хъумэ, зэлъашIэрэ артист цIэрыIоу, тхакIоу, къэралыгъо IофышIагъэу, АР-м культурэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу илъэси 7-рэ Iоф зышIагъэу Мурэтэ Чэпае сценэр ищыIэныгъагъ. Ау сыдрэ IэнатIэ зеIэми, Адыгэ лъэпкъ драмтеатрэм исценэ зыкIи ыбгынагъэп. Ары роль зэфэшъхьафыбэу къышIыгъэ пэпчъ зыр зым нахь дэгъужьэу къызкIыдэхъугъэр. Илъэс 50-м къыкIоцI ар сценэм щылэжьагъ, ащ къыфэхъугъагъ.Чэпае цIыфышIу хьалэл гукIэгъушIагъ, ятэ заом зыхэкIуадэм, ныр зыпишIын щымыIэу, фэлъэкIырэр сыдигъуи ащ фишIэу щыIагъ. Нызэкъо кIалэмрэ нымрэ зэгурыIо къодыехэр арымырэу, апсэ пытэу зэхэлъыгъ. Зэоуж кIэзыжьыр зэрэмыпсынкIагъэр, зэкIэ Мурэтэ Исмахьилэ ибын-унагъо къырыкIуагъэр, адыгэ бзылъфыгъэ-шъузабэмэ лIыгъэ ахэлъэу ялъфыгъэхэр дэгъоу зэрапIугъэхэр, зэрэрагъэджагъэхэр Чэпай игукъэкIыжь тхылъышхоу 2009-рэ илъэсым къыдэкIыгъэм къыщыриIотыкIыгъ. Ным паемэ, Чэпае псэемыблэжьыгъ. Ащ ыгу къыщэфынкIэ, гушIопэ макIэ ыIупэ къечъэнкIэ ышIэмэ, къор зышъхьасыжьыщтыгъэп.Чэпай къызещэм, ным дунаир фикъужьыгъэп, Чэпаерэ Фатимэрэ унэгъо дахэ ашIэгъагъ, пшъэшъищ зэдапIугъ, рагъэджагъ, пхъухэри шъхьадж игъогу ины хъухи рыкIуагъэх…Сэ непэ анахь кIэзгъэтхъымэ сшIоигъор Чэпай зэрэцIыф гукъэбзэ дэхагъэр, щыIэныгъэр, адыгэ лъэпкъыр зэрилъэпIагъэхэр ыкIи Адыгэ театрэ искусствэм ащ иакъыл-гупшысэ, илъэкI-амал, иIэпэIэсэныгъэ ин дэдэ зэрэхилъхьагъэр, иуахътэ зэримыгъэхьаулыягъэр, лъэуж нэф щыIэныгъэм зэрэпхырищыгъэр – шIур зэрилэжьыгъэр ары.Мурэтэ Чэпай Кощхьэблэ районымкIэ къуаджэу Блащэпсынэ мэкъуогъум и 12-м, 1939-рэ илъэсым къыщыхъугъ.Гурыт еджапIэр къызеухым, ар колхозым щылэжьагъ. 1962-рэ илъэсым театрэ искусствэм и Къэралыгъо институтэу А. В. Луначарскэм ыцIэ зыхьырэр (ГИТИС-р) дэгъу дэдэкIэ къыухыгъ, нэужым Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым заочнэу щеджагъ.1963 – 1966-рэ илъэсхэм лъэпкъ творчествэм и Унэ Адыгэ хэкумкIэ иметодистэу, хэку гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» иредакцие илитературнэ IофышIэу лэжьагъэ. 1989-рэ илъэсым Адыгэ хэку исполкомым культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу, 1992 – 1999-рэ илъэсхэм АР-м культурэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Iоф ышIагъ.Москва театральнэ институтыр къыщиухи хэкум къызыкIожьыгъэм щегъэжьагъэу, Адыгэ къэралыгъо драмтеатрэм исценэ зыкIи IэкIыб ышIыгъэп, щэIэфэкIэ ащ щылэжьагъ. Ащ фэдиз уахътэм Мурэтэ Чэпае адыгэ, урыс ыкIи дунэе драматургическэ классикэм щыщ образ пшIы пчъагъэхэм ярольхэр къышIыгъэх. Театрэ искусствэм ылъэныкъокIэ Чэпае гъэхъагъэу ышIыгъэхэм апае «Урысые Федерацием изаслуженнэ артист», «Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм изаслуженнэ артист», «Адыгэ Республикэм инароднэ артист» щытхъуцIэхэр къыфагъэшъошагъэх.Мурэтэ Чэпае хэмытэу, роль игъэкIотыгъэ ин горэ къымышIэу, Адыгэ лъэпкъ драмтеатрэм зы спектаклэ щагъэуцугъэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Джарэу Чэпае сыд фэдэ роли фэгъэшIыгъагъ, ар сценэм къыфэхъугъагъ. «Псэлъыхъохэр», «Дэхэбаринэ ихьакIэщ», Отелло ироль, мыхэм анэмыкIхэри узIэпищэу къышIыгъэх.Чэпае артист къодыягъэп, ащ мэкъэ дэхэ дэдэ иIагъ, адыгэ орэдыжъхэр узыIэпащэу къыIощтыгъэх. Ау ащи къыщыуцугъэп IэпэIасэр, тхэным зыритыгъ, драмэхэу «Батыр», «Шъузабэхэр», «Ным игумэкI», «ШIулъэгъур мэшIошху», «IэнатIэм игъэрхэр», «Ер къызэрыкIырэр кIэнкIэ зан» зыфиIохэрэр ытхыгъэх, театрэмэ ахэр ащагъэуцугъэх.Мурэтэ Чэпае идрамэхэр зэхэугъоягъэу дэтхэу «Шъузабэхэр», «IэнатIэм игъэрхэр», драматургическэ произведениехэр зыдэхьэгъэ «ЦIыфыгъэм ыкIуачI» зышъхьэхэр ыкIи гукъэкIыжьхэр – зэкIэ ышъхьэ къырыкIуагъэу игъашIэ зыфэдагъэр тхылъышхо инэу къыдэкIыгъэх.Чэпае 1996-рэ илъэсым щегъэжьагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз хэтыгъ. ГъашIэр, ныр, къешIэкIыгъэ цIыфыбэр гъунэнчъэу икIэсагъ, илъэпIагъ, гушхо хьалэл цIыфышIугъ.Лъэпкъым анахь икIэсэ артистышхуагъэу непи зигугъу ашIыхэрэм ащыщ Мурэтэ Чэпае, ар шIоу ыпхъыгъэмкIэ сыдигъуи къытхэтыщт.Мамырыкъо Нуриет.