Икъоу зэралъымыплъэхэрэм гумэкIыгъохэр къыздехьых

Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ зы­ныбжь имыкъугъэхэм яIофхэмкIэ иподразделение иIофшIэн зыфэдэм, Iэтахъохэр ыкIи ахэм яунагъохэр къины­гъоу зэуталIэхэрэм, ныбжьыкIэхэм бзэджэшIагъэу зэра­хьэ­хэрэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иучастковэ уполномоченнэхэм ыкIи зыныбжь имыкъугъэхэм яIоф­хэм­кIэ иотдел ипащэу Сергей Баклановым.

— Зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэм сыд фэдэ уаса афэпшIын ­плъэкIыщтыр?— 2026-рэ илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIэгъэ 51-рэ зэрахьагъэу Адыге­им щагъэунэфыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр нахьыб, ар 24-м кIахьэщтыгъ. Тэхъутэмыкъое районым щыпсэурэ ныбжьыкIэхэм лъэныкъо 26-кIэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэу зэрахьагъэхэм къэгъэлъэгъоныр нахь дэй ашIыгъ. Iэтэхъо 29-мэ уголовнэ Iоф къафызэIуа­хыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгыри 7-мэ — илъэс 14 — 15, 22-мэ — илъэс 16 — 17 аныбжь. Нэбгыри 8-р Урысыем инэ­мыкI шъолъырхэм ащыщ. 2026-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 1-м ехъулIэу хэбзэу­къоныгъэ зезыхьэгъэ зыныбжь имы­къугъи 195-рэ, джащ фэдэу якIалэхэм яIыгъынкIэ ыкIи ялъыплъэнкIэ зипшъэ­рылъхэр икъоу зымыгъэцэкIэрэ ны-ти 197-рэ профилактикэ учетым хэтых. Мы илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм хэбзэ­укъоныгъэ зезыхьэгъэ Iэтэхъо 73-рэ ыкIи ны-ты 27-рэ учетым хагъэуцуагъэх.— Сыд фэдэ бзэджэшIагъэхэр ара нахьыбэу Iэтахъохэм зэра­хьэхэрэр?— Зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIагъэу зэрахьагъэхэм япроцент 60-р тыгъоным епхыгъ. НахьыбэрэмкIэ ашIэзэ, федэ зыпылъ бзэджэшIагъэхэр зэрахьэх, цIыфхэр агъапцIэх, ахъункIэх, автомобилыр рафыжьэ.— О уишIошIыкIэ, Iэтахъохэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьанхэр сыда къызхэкIырэр?— Зыныбжь имыкъугъэ кIэлэцIыкIухэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьанхэм лъа­псэ фэхъурэр янэ-ятэхэр икъоу ахэм зэралъымыплъэхэрэр, хэбзэукъоныгъэ зезыхьэгъэ ыкIи лъыплъэн зимыIэ Iэта­хъохэм защылъыплъэхэрэ учреждениехэм, къулыкъухэм икъоу пэшIорыгъэшъ IофшIэнхэр зэращызэхамыщэхэрэр ары. Мыщ фэгъэзэгъэ уполномоченнэ къулы­къухэм мы лъэныкъомкIэ яIофшIэн агъэлъэшын фае. Джащ фэдэу къыткIэ­хъухьэрэ лIэужхэм пIуныгъэ тэрэз яты­гъэнымкIэ нэбгырэ пэпчъ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэр гъэлъэшыгъэн фае.— Зыныбжь имыкъугъэхэу ха­бзэр зыукъуагъэхэр гъогу зан­кIэм тегъэуцожьыгъэнхэм сыд фэдэ екIолIакIа къыфэжъугъотырэр?— Тишъолъыр ихэбзэухъумэкIо къулы­къухэм хэбзэгъэуцу, гъэцэкIэкIо ыкIи зыныбжь имыкъугъэхэу лъыплъэн зимыIэхэм адэлэжьэрэ къулыкъухэр ягъусэхэу Iэтахъохэм бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэм ыкIи ащ фэдэхэр къы­хэгъэщыгъэнхэм япхыгъэ зэхэубытэгъэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх. Къулыкъухэр зэгъусэхэу зэрэзэдэла­жьэхэрэм ишIуагъэкIэ гъогу пхэндж техьэгъэ ныбжьыкIэхэр къыхэдгъэщы­гъэх. Учетым щыт Iэтахъохэм янахьыбэр административнэ хэбзэукъоныгъэ апэ-рэу обществэмкIэ щынагъо къэзытырэ бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэр ары. Ахэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу афызэхат­щэхэрэм ауж, процент 90-м кIахьэу нахьышIум ылъэныкъокIэ яеплъыкIэхэр зэблахъух, гъогу занкIэм техьажьых. Ахэр тинэплъэгъу къифэжьхэрэп.— Хэбзэгъэуцугъэм къыдилъы­тэу хэбзэукъоныгъэ ыкIи бзэ­джэшIагъэ зезыхьэгъэ Iэтахъо­хэм ыкIи ахэм янэ-ятэхэм сыд фэдэ пшъэдэкIыжь арагъэхьын алъэкIыщтыр?— ЯкIэлэцIыкIухэм яIыгъынкIэ ыкIи япIункIэ ны-тыхэу зипшъэрылъхэр икъоу зымыгъэцакIэхэрэм хэбзэгъэуцугъэм къы­зэригъэнафэу административнэ пшъэ­дэкIыжь арагъэхьы. Зыныбжь имыкъугъэхэм нахьыбэу зэрахьэрэ хэбзэукъоныгъэр гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъорэм фэгъэхьыгъ.— Мы илъэсым ны-тыхэм ыкIи Iэтахъохэм алъэныкъокIэ хэу­къоныгъэ тхьапша къыхэжъугъэщыгъэр?— 2026-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу зыныбжь имыкъугъэхэм алъыплъэхэрэм, ны-тыхэм административнэ протокол 297-рэ, зыныбжь имыкъугъэхэм 47-рэ афызэхагъэуцуагъ. Зэ­кIэмкIи Iэтэхъо 29-мэ уголовнэ пшъэ­дэкIыжь арагъэхьыгъ. Мы илъэсым зы­ныбжь имыкъугъэхэм Iоф адэзышIэрэ инспекторхэм хэбзэукъоныгъэ зезы­хьэгъэ Iэтэхъуи 195-мэ, ахэм яIыгъынкIэ ыкIи япIункIэ япшъэрылъхэр икъоу зымыгъэцэкIэрэ ны-ти 197-мэ профилактическэ IофшIэнхэр адызэрахьагъэх.— Сергей, зыныбжь имыкъу­гъэхэм ыкIи ахэм яунагъохэм сыдэущтэу IэпыIэгъу шъуа­фэхъура?— Зыныбжь имыкъугъэхэм Iоф адэзышIэрэ инспекторхэр апэрапшIэ полицейскэх, бзэджашIэхэм апэуцужьыгъэнымкIэ, бзэджэшIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэмкIэ яIофшIэнкIэ IэпэIэсэныгъэшхо зэрахэлъын фаем имызакъоу, ахэм педагогическэ ыкIи психологическэ шIэныгъэхэр аIэкIэлъынхэ (инспекторхэм анахьыбэм апшъэрэ педагогическэ шIэныгъэ яI) фае. Зыныбжь имы­къугъэ кIэлэцIыкIу пэпчъ екIолIакIэ къы­фэбгъотынэу щыт. Мыщ дэжьым къыдэплъытэнхэ фае аныбжь, социальнэ псэукIэу ыкIи пIуныгъэу яIэр зыфэдэр. ЫпэрапшIэ инспекторым пшъэрылъэу иIэр кIэлэцIыкIухэм цыхьэ къызфаригъэ­шIыныр, дэгъури дэири агуригъэIоныр, гъогу занкIэм фиузэнкIынхэр ары.Джащ фэдэу хэбзэукъоныгъэ зезы­хьэгъэ ыкIи лъыплъэн зимыIэ Iэтахъохэм пэшIорыгъэшъ IофшIэнхэр адызе­хьэгъэнхэр инспекторым ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Ащ пае Iофтхьабзэм къыхагъэлажьэх зыныбжь имыкъугъэхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ комиссиер, гъэсэныгъэмкIэ гъэIорышIапIэр, псауныгъэр ыкIи цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ къулы­къухэр, нэмыкIхэри. ГущыIэм пае, кIэлэцIыкIум ифитыныгъэхэр зэраукъуа­гъэм епхыгъэ бзэджэшIагъэ зэрахьагъэу макъэ къызагъэIукIэ, къулыкъум иIофышIэхэр Iэтахъор зыщыпсэурэ чIы­пIэм макIох, кIэлэцIыкIум ищыIэкIэ-­псэукIэ зэрагъэлъэгъу, унагъом гъотэу иIэр зыфэдэм, щыIэкIэ амалэу яIэхэм защагъэгъуазэ. Iэтахъор зыщыпсэурэ унагъор мытэрэзэу: янэ-ятэхэр ешъуа­кIохэу, унэ кIоцIым изытет санитар шапхъэхэм адимыштэу, ашхын ыкIи ащыгъын ямыIэу къызыхагъэщыкIэ, ащ фэдэ ны-тыхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы. Джащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэ­хэм яIофыгъохэмкIэ ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ комиссием къырагъэблагъэх ыкIи адэгущыIэх. Ясабыйхэм икъоу анаIэ атырамыгъэтэу ыкIи япшъэрылъхэр амыгъэца­кIэхэу къызыхагъэщыхэкIэ тазыр зыпылъ административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьы ыкIи унагъор учетым хагъэуцо.— Лъыплъэн зимыIэхэу гъогум тет кIэлэцIыкIухэм хэ­бзэукъоныгъэхэр зэрамыхьанхэм фэшI сыда шIэгъэн фаеу плъытэрэр?— Лъыплъэн ямыIэу гъогум тетхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм хэбзэу­къоныгъэхэр зэрамыхьанхэм афэIорышIэрэ пэшIорыгъэшъ патриотическэ, спорт ыкIи шIэныгъэхэм ахэзыгъэхъорэ Iофтхьабзэхэр къулыкъухэм рагъэкIокIых.КIэлэцIыкIум изекIуакIэ зыфэдэм унагъом мэхьанэшхо щыриI. ЯкIэлэцIыкIухэм яIыгъынкIэ ыкIи япIункIэ ны-тыхэм япшъэрылъхэр икъоу зэрамыгъэцакIэхэрэм гумэкIыгъохэр къыздехьых. КIэлэцIыкIум лъыплъэн имыIэу охътабэ гъогум щигъакIо зыхъукIэ, ежь фэдэ ныбджэгъухэр пыщэгъу фэхъух, щыIэны­гъэм зыкъыщырамыгъэнэным, ахъщэ псынкIэр зэрагъэгъотыным афэшI ахэм хэбзэукъоныгъэхэр зэрахьэх, нахьыбэ­рэмкIэ мэтыгъох. Iэтахъо пэпчъ дунэе еплъыкIэ шъхьаф иI, ащ пае яшIошIхэм защыбгъэгъозэн, зэдэгущыIэгъухэр адэпшIын фае.Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм хэбзэу­къоныгъэхэр зэрамыхьанхэмкIэ хэбзэу­хъумакIохэр къыхагъэлажьэхэзэ еджапIэхэм ны-тыхэм афызэхащэрэ зэха­хьэхэм яшIогъэшхо къэкIо. НыбжьыкIэхэм нахьыбэу зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм ыкIи административнэ хэбзэу­къоныгъэхэм ахэр ащагъэгъуазэх, ИнтернетымкIэ Iэтахъохэр бзэджэшIагъэхэм ахащэнхэ зэралъэкIыщтыр, ащ фэдэ къыхэмыкIыным фэшI гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу алъыплъэнхэ зэрэфаер агурагъаIо.— Шъэфэп Iэтахъохэм бзэ­джэшIагъэ зэрэзэрахьэрэм имы­закъоу, ежьхэми алъэны­къокIи мыхъун зекIуакIэхэр ­къадызэрахьэхэу бэрэ къызэрэ­хэ­­кIырэр…— 2026-рэ илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм зыныбжь имыкъугъэхэм алъэ­ныкъокIэ зэрахьэгъэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ къыщыкIагъ. Iэтахъохэм алъэ­ныкъокIэ зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэр нахьыбэрэмкIэ кIэлэпIупкIэр зэрамытырэм фэгъэхьыгъ.— Зыныбжь имыкъугъэхэм ­хэбзэ фитыныгъэу яIэхэр сыдэущтэу зэрагъэшIэн алъэ­кIыщта?— Iэтахъохэм яфитыныгъэхэр гъэсэныгъэ учреждениеу зыщеджэхэрэм ащарагъашIэ. Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм лекциехэр ыкIи зэдэгущыIэгъухэр зафызэхащэкIэ араIо кIэлэцIыкIухэм апае цыхьэшIэгъу телефоным Адыгэ Респуб­ликэм Iоф зэрэщишIэрэр, ащ иномерыр 8-800-2000-122. Шъэф шIыкIэм тетэу телефонымкIэ кIэлэцIыкIухэм ямызакъоу, ны-тыхэми психологическэ Iэпы­Iэгъу псынкIэр арагъэгъотых.КIАРЭ Фатим.