АМ
Адыгэхэр ижъырэ лъэпкъыжъхэм ахалъытэх. Ахэм еджэкIэ-тхэкIэ амал ямыIагъэми, лъэпкъ акъылыр, губзыгъагъэр зэфэдэкIэ зыхэгощэгъэ IорIуатэхэр зым адрэм фиIотэжьызэ зэраухъумагъэхэм лъэшэу ишIуагъэ къэкIуагъ. Адыгэ IорIуатэхэр джырэ мафэхэм къанэсыжьыгъэу, лъэпкъымкIэ шIэныгъэ гъозапIэх, ахэм щыIэныгъэр лъэныкъуабэкIэ къызэдаубыты, уауIушы.БэмышIэу гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм и Совет иунашъокIэ уасэ зиIэ IофшIэгъэшхоу, тхылъ ушъагъэу «Гъобэкъое тхыдэIуатэхэм яхьакIэщ къэбархэр» зыфиIорэр къыдэкIыгъ.Ар зэхэзгъэуцуагъэр, пэублэ гущыIэр, гущыIэ зэхэфхэр зытхыгъэр ыкIи къыдэкIыным фэзгъэхьазырыгъэр филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Биданэкъо Марзият. Лъэхъан зэфэшъхьафхэм лъэпкъым къырыкIуагъэр, гупшысакIэу иIагъэр пшIэнымкIэ IорIуатэм мэхьанэшхо иI. Я XX-рэ лIэшIэгъум ия 30-рэ илъэсхэм ащыкIэдзагъэу гъобэкъое IорIотэзехьэхэм къаIозэ атхыжьыгъэхэу гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым угъоигъэ Iэпэрытхэу ихъарзынэщ хэлъхэр мы тхылъым къыдэхьагъэх. Джы зие адыгэхэм амал яIэ хъугъэ ахэм яджэнхэу ыкIи шIуагъэ къатэу ахэр гъэфедэгъэнхэу.Тхылъыр лъэгъупхъэ — нэкIубгъо 516-рэ мэхъу. КIышъо-теплъэ дахи, купкI гъэнэфагъи иI, адыгабзэм илъэкI-амал зынэсырэр IофшIагъэм къыплъегъэIэсы. ТхылъыкIэм икъыдэгъэкIын хэлэжьагъэх филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Тыгъужъ Гощсым, рецензентхэр: филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Цуекъо Нэфсэт ыкIи филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Нэхэе Саид, литературнэ редакторыр Бжьэмыхъу Саният.Тхылъыр къызэIуехы Тыгъужъ Гощсымэ итхыгъэу «Исэнэхьат фэшъыпкъ» зыфиIоу, тхылъым икъыдэгъэкIакIоу, дэлэжьагъэу Биданэкъо Марзият ищыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъогу фэгъэхьыгъэм. Ащ къыкIэлъэкIо гущыIапэр. Мыщ дэжьым къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ежь Марзият Гъобэкъуае къыщыхъугъэу, щапIугъэу зэрэщытыр, икъоджэгъухэм ашъхьэ къырыкIуагъэми игъорыгъоу ащыгъуазэ зэрэхъугъэр. Бжъэдыгъу шъолъырыр пштэмэ, анахь къоджэ лъапсэ зиIэу, зэкIэубытагъэу, иблэкIыгъи инепи къэзгъэгъунэхэрэм Гъобэкъуае ащыщ. ЗэлъашIэрэ усэкIошхоу Теуцожь Цыгъо изакъоми екъу, ау гъэшIэгъонба, гъобэкъуаехэр зэфэдэу, зыбзи, зихабзи, IокIэ-шIыкIи зиIэу къычIэкIыгъэх.Ежь тхылъым иугъоин ыкIи икъыдэгъэкIын дэлэжьагъэу М. Биданэкъом къеIо:— Адыгэ къуаджэу Гъобэкъуае анахь ныбжь зиIэ къуаджэу тихэку итхэм ащыщ, цIыф губзыгъабэ къыдэхъухьагъ, дэсыгъ. Ахэм къаIотэжьыгъэ IорIуатэхэр тиинститут ихъарзынэщ илъэсипшI пчъагъэхэм щызэтелъыгъэх. ИпIалъэ къэси, ахэр непэ тхылъеджэхэм апашъхьэ къитлъхьагъэх.ТеплъэшIу зиIэ тхылъышхом нэбгырэ 35-м къаIотэжьыгъэ IорIуатэхэр дэхьагъэх. Ащ пэпчъ къэзыIотагъэр, къэзытхыжьыгъэр, къызщатхыжьыгъэ уахътэр — илъэсыр, мазэр, мафэр апытхагъэх.ЫпшъэкIэ къызэрэхэзгъэщыгъэу, институтым ихъарзынэщ Гъобэкъуае фэгъэхьыгъэу хэлъхэр ары IофшIагъэм лъапсэ фэхъугъэхэр. УгъоякIохэу Цэй Ибрахьимэ, Меркицкэ Рэщыдэ, Кэстэнэ Дмитрий, ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Iэшъынэ Ахъмэт, Шъхьэплъэкъо ГъучIыпсэ, Унэрэкъо Рае, нэмыкIхэми къатхыжьыгъэ IорIуатэхэр тхылъым дэхьагъэх.Биданэкъом къызэриIуагъэмкIэ, тхыгъэхэр бжъэдыгъу чIыпIабзэм къырахыжьхи, тхыдэIуатэхэм яжабзэ къызэрагъэнэщтым фэсакъыгъэх, анаIэ тырагъэтыгъ, а зэкIэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.Тхылъыр гъобэкъое тхыдэIуатэу Уджыхъу Нэшъукъуай Мэлахъо ыкъом къыIотэжьыгъэ къэбархэмкIэ къызэIуахыгъ. Ащ къыкIэлъэкIо Теуцожь Цыгъо къыIотагъэхэр ыкIи ащ ыкъоу Ибрахьимэ аригъэтхыжьыгъэхэр. Къэбэр 30 фэдизыр зижэдэкIыр Iэшъынэ Ахъмэт, IорIотакIохэу Уджыхъу Алый, Къат Щэбан, Къат Мэдин, Къат Аслъанбый ыкIи гъобэкъое бзылъфыгъэ 11 фэдизмэ къаIотагъэхэм тхылъым чIыпIэщагъотыгъ.Мамырыкъо Нуриет.