Оник Нигоевым ишIэжь дгъэлъэпIэщт

Осмэн империем ермэлхэр лъэпсэкIодэу ыгъэкIодыхэ зэхъум, къиныгъохэм апэшIуекIонхэмкIэ, якультурэ къау­хъумэнымкIэ ялъэпкъ иIэпыIэгъугъэр дин шIошъхъуныгъэр ары.

Нигоев Амаяк Назар ыкъом ятэжъ пIашъэхэр а лъэхъаным Осмэн импери­ем къикIыжьыхи, Пшызэ шъолъырым ит истаницэу Славянскэм дэтIысхьэ­гъагъэх.Амаяк Назар ыкъом ФЗУ-р (фаб­рич­нэ-заводской еджапIэр) къыухыгъ ыкIи Хэ­гъэгу зэошхом илъэхъан зэхакъутэгъэгъэ къалэу Севастополь изэтегъэуцожьын хэлэжьэнэу кIогъагъэ. Нэужым ащ пхъашIэу Iоф ышIагъ, иIэмэ-псымэхэр охътабэрэ кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэ лагерэу «Артекым», джащ фэдэу урыс пачъыхьэхэм якъыблэ резиденцие — Ливадийскэ ордэунэу Къырым щыIэм ащагъэфедагъэх. Ишъхьэгъусэу Асерэ ежьыррэ кIэлищ зэдапIугъ Оник, Авак ыкIи Роман. Нэбгырищми апшъэрэ гъэ­сэныгъэ арагъэгъотыгъ. Ны-тыхэу илъэс 60-рэ зэдыщыIагъэхэм яжъыгъо уахътэ къызэсым, кIалэхэр дэгъоу къафыщытыжьыгъэх. Зы щысэ къэсхьын: Назар сымэджэ хьылъэу сымэджэщым зычIагъэгъуалъхьэм, ащ дычIэлъыгъэх, ыуж итыгъэх.КIалэхэр еджагъэх, унагъохэр ашIагъэх ыкIи зэбгырыкIыгъэх. Авак мелиоратор–проектировщик хъугъэ, ПМК-м иучасткэ ипэщагъ.Роман хьыкумым щылэжьагъ. Краснодар краим идепартаментхэм ащыщым июридическэ отдел ипащэу IофшIэныр ригъэжьэгъагъ. Урысые Федерацием и Президент иунашъокIэ 2008-рэ илъэсым Роман Амаяк ыкъор Краснодар краим и Арбитражнэ хьыкумым ихьыкумышIэу агъэнэфагъ.Оник Амаяк ыкъом ищыIэныгъэ мэкъу-мэщым рипхыгъ. 1984-рэ илъэсым тишъолъыр итыгъэ чэтэхъо фабрикэу «Октябрьскэм» тхьаматэ фашIы. Ащ илъэсыбэрэ щылэжьагъ, къыздэкIогъэ Адыгеир игупсэ чIыналъэ хъугъэ, мыщ икIалэхэри къыщыхъугъэх. Чэтэхъо фаб­рикэу пащэ зыфэхъугъэм, ежь ыпэкIэ тетыгъэр сэнаущыгъэшхо зыхэлъыгъэ Юрий Зимберг, ар цIыфмэ зэлъашIэщтыгъ, шъхьэкIэфэныгъэ къыфашIы­щтыгъ. Ащ Iоф зэришIагъэм фэдэу зыми ымы­шIэжьышъунэу, текIон щымыIэу бэмэ алъытэщтыгъэми, уахътэм къыгъэлъэ­гъуагъ Оник хэхъоныгъэхэр зэришIы­шъугъэхэр.ПэщакIэм шэнышIоу хэлъыгъэхэм ащыщыгъ цIыфхэр зэкъуигъэуцонхэр, а зы пшъэрылъым фигъэлэжьэнхэр. Хъыз­мэтшIапIэм хэхъоныгъэхэр ышIыщты­гъэх, екIолIакIэхэр IофшIэным къыфагъотынхэр, ыпэкIэ лъыкIотэнхэр ащ щылажьэ­хэрэм шэнышIу афэхъугъагъ.Ащ дакIоу Оник Амаяк ыкъор общест­веннэ IофшIэнми чанэу хэлажьэщтыгъ, цIыфхэри гоуцуагъэх, районым инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу хадзыгъ.1996-рэ илъэсым Оник Нигоевым щытхъуцIэу «Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ изаслуженнэ IофышI» зы­фиIорэр къыфагъэшъошагъ. Чэтэхъо фабрикэм IэпэIэсэныгъэу щызэригъэ­гъотыгъэм ишIуагъэкIэ научнэ ушэтынхэр ышIыхэу регъажьэ. 2001-рэ илъэсым Оник докторскэ диссертациер къеухъумэ, профессорыцIэр къелэжьы.«Оникрэ сэррэ бэшIагъэу тызэныб­джэгъу, — къыIуатэщтыгъ Николай Демчук. — ТитIуи Пшызэ къэралыгъо мэкъумэщ институтыр къэтыухыгъ. Ежь тIэкIу сэщ нахьыжъ. 1984-рэ илъэсым ар чэтэхъо фабрикэм пащэу фашIы­гъагъ. Тэхъутэмыкъуае щымыщыгъэми, егъа­шIэм дэсыгъэм фэдэу, псынкIэу цIыфхэми нэIуасэ афэхъугъ, Iофыри ыIэ къыригъэхьагъ. Нигоевым ишэн сехъуапсэуи уахътэ къыхэкIыгъ, ащ ицIыфыгъэ, Iоф зыдишIэхэрэм зэрафыщытыгъэм, изекIокIэ-шIыкIэхэм щысэ атесхыщтыгъ.Оник илъэпкъ ишэн-хабзэхэр ыгъэлъа­пIэщтыгъэх. Тиреспубликэ ермэл мин 30 щэпсэу. Урысые общественнэ организациеу «Урысыем иермэлхэм я Союз» и Адыгэ республикэ къутамэ пэщэныгъэр дызэрихьанэу цыхьэ зыфашIыгъагъэр Оник Амаяк ыкъор ары.«Титхьаматэ Iоф зэришIэрэм лъэшэу тегъэразэ, IофыгъошIухэм тафещэ, ермэлхэм макIэп афишIэрэр, лъэпкъым гуетыныгъэу ыкIи шIулъэгъоу фыриIэм гъунэ иIэп», — япащэ пае аIощтыгъэ цIыфхэм.Къэралыгъоми иIофшIэн осэшхо къы­фишIыгъ. 2021-рэ илъэсым мэкъуогъум Оник Амаяк ыкъом Адыгэ Республикэм итын анахь лъапIэу, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыфагъэшъо­шагъ. Ащ фэшI Оник Нигоевым къы­фэгушIуагъ гуфэкIо лIыкIоу ЮНЕСКО-м щыIэу, лъэпкъ зэфыщтыкIэхэмкIэ УФ-м и Президент дэжь щызэхащэгъэ Советым ипрезидиум хэтэу Ара Абрамян.«Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI Урысые общественнэ организациеу «Урысыем иермэлхэм я Союз» и Адыгэ республикэ къутамэ урипащэу узэрэщытыр, ермэлмэ языкIыныгъэ гъэпытэгъэным, лъэпкъ культурэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм уфэшъыпкъэу уазэрэфэлажьэрэр щысэтехыпIэу щыт. Адыгэ Республикэм щыпсэурэ ермэлхэм къыпфашIырэ шъхьэкIэфэныгъэр къэблэжьыгъ, ар о уиIэпэIэсэныгъэ ыкIи уишIушIэ Iофхэм къапкъырыкIыгъ, узипэщэ къутамэр УрысыемкIэ анахь дэгъухэм ащыщ хъу­гъэ. Урысыем иермэлхэм я Союз ыпа­шъхьэкIэ гъэхъагъэу пшIыгъэхэм апае анахь тын лъапIэу тиIэр — орденэу «Къа­щэ дышъэр» къыпфэдгъэшъошэнэу унашъо тшIыгъэ, — къыщиIощтыгъ шIуфэс тхыгъэу къыфагъэхьыгъэм.Сэ бэрэ слъэгъугъэ цIыфхэр зэрэзэхъокIыхэрэр, IэнатIэм Iухьэхэмэ е мылъкубэ яIэ хъумэ, «ямыщыкIэгъэжь» цIыфхэр ящыIэныгъэ хагъэзыжьых. Ау Оник Амаяк ыкъор IэнатIэми, цIэ лъа-пIэу къыфагъэшъошагъэхэми зэрахъо­кIыгъэп, цIыфхэр ыгъэлъапIэхэу, къызэрыкIоу иныбджэгъумэ ахэтыгъ, зищыкIагъэмэ IэпыIэгъу афэхъугъ. Ащ унэгъо дахэ иIагъ. Ишъхьэгъусэ Рипсиме Аль­берт ыпхъур врач-гинеколог. Ялъфы­гъэхэр бэшIагъэу ины хъугъэх, шъэуитIу­рэ зы пшъашъэрэ зэдапIугъ.Япшъашъэу Иринэ поселкэу Инэм дэт гурыт еджапIэу N 25-р дышъэ медаль-кIэ, джащ фэдэу университетымрэ аспирантурэмрэ диплом плъыжькIэ къыу­хы­гъэх, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ кан­ди­дат, дэкIуагъ, илъфыгъэхэр епIух. КIалэ­мэ юриспруденциер къыхахыгъ. Илъэс 15 хъугъэу анахьыжъэу Назар Адыгэ Республикэм ипрокуратурэ щэлажьэ, бгъэхэлъхьэ пчъагъэ къыфагъэшъошагъ. КIэлэ нахьыкIэу Роман ятэ игъусэу Iоф ышIагъ, ащ игуадзэу щытыгъ, илъэуж рэкIо.Джащ тетэу Оник Нигоевым иунагъо районым, Адыгэ Республикэм ыкIи хэгъэгум хэхъоныгъэхэр ашIынхэм яIахь халъхьэ.Оник Амаяк ыкъор бэмышIэу иаужырэ гъогу агъэкIотэжьыгъ. Ар тщыгъупшэщтэп, ишIэжь дгъэлъэпIэщт, тыщэIэфэ тыгухэм арылъыщт.АкIэгъу Разиет,Тэхъутэмыкъуай.