ЩыIэныгъэ гъогу дахэ къыкIугъ

Адыгеим имилицие итарихъ хэхьэгъэ цIыф цIэрыIохэм ащыщ СССР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ изаслуженнэ IофышIэу, Урысые Федерацием и МВД иIофышIэ гъэшIуагъэу, отставкэм щыIэ милицием иполковникэу ХъутIыжъ Азмэт Къэншъао ыкъор. Мы мафэхэм ащ ыныбжь илъэс 96-рэ зэрэхъугъэр хегъэунэфыкIы. Ныбжь хэкIотагъэ зэриIэм емылъытыгъэу къулыкъур лъегъэкIуатэ. АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ епхыгъэу Iоф зышIэрэ Советым илъэс 30-м къехъугъэу пэщэныгъэ дызэрехьэ.

Азмэт Теуцожь районым итыгъэ къуа­джэу Ленинэхьаблэ 1930-рэ илъэсым къыщыхъугъ. 1953-рэ илъэсым къалэу Харьков дэт СССР-м щынэгъончъэнымкIэ и Министерствэ хэхьэрэ оперативнэ еджапIэр дэгъу дэдэу къыухыгъ. Ащ ыуж хэкум къыгъэзэжьыгъ. 1953-м къыщегъэ­жьагъэу, илъэсиблым къыкIоцI, щынэгъон­чъэным икъулыкъухэм ащылэжьагъ. 1960-рэ илъэсым хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ гъэIорышIапIэу Адыгэ хэкум игъэцэкIэкIо комитет хэтыгъэм къагъэкIуагъ ыкIи илъэс 26-рэ оперативнэ IофыгъохэмкIэ гъэIорышIапIэм ипащэ игуадзэу къулыкъур ыхьыгъ. А лъэхъаным Азмэт СССР-м и МВД и Апшъэрэ еджапIэ чIахьи къыухыжьыгъ. 2006-рэ илъэсым къыщыублагъэу Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ветеранхэм яIофыгъохэмкIэ иупчIэжьэгъу. Къулыкъум гъэхъэгъэ инхэр зэрэщишIыгъэхэм ыкIи ветеранхэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ ыгу етыгъэу зэрадэлажьэрэм апае апшъэрэ къэралыгъо шIухьафтынэу офицерскэ кортикыр къыратыгъ.Азмэт ищыIэныгъэ Адыгеим ихэбзэухъумэкIо къулыкъу фигъэхьыгъ. Ветеран организациехэм Iоф адэшIэгъэ­нымкIэ министрэм иупчIэжьэгъоу пенсием кIощт къулыкъушIэхэм ишIогъэшхо аригъэкIыгъ. Ар непи полицием икъулыкъушIэ ныбжьыкIэхэм яупчIэ­жьэгъу, ящысэтехыпI.

Илъэс 25-м ехъурэ уголовнэ лъыхъун IофшIэныр ыгъэцэкIагъ. Iоф къыдэзышIагъэхэм Азмэт зэрашIэрэр IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ ыкIи шIэныгъэшхо зыбгъодэлъ къулыкъушIэу ары. Илъэс зэ­кIэ­лъыкIохэм лъыхъокIо бэлахьхэр ыгъэсагъэх, бзэджэ­шIэ­гъэ пчъагъэ къычIигъэ­щыгъ.Оперативнэ IофшIэнэу Хъу­тIыжъ Азмэт ыгъэцакIэрэм охътабэ ыхьыщтыгъ. Арышъ, ежь иунагъо исхэм ар къагурыIоным щыгугъыщтыгъ. Илъэс пчъагъэхэм гъусэ шъып­къэу иIагъэр ишъхьэ­гъусэу Клавдия. Азмэт икIалэ къалэу Москва щэпсэу, къорэлъфиплIыри, ахэм ясабыйхэри а лъэныкъом гъэзагъэх.

1986-рэ илъэсым полковник цIэр иIэу отставкэм кIуагъэ. Илъэс 26-у Адыгеим иполицие Iоф зыщишIагъэм шъхьэкIэфэныгъэшхо къылэжьыгъ. Медальхэу «За доблестный труд», За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941 — 1945», «За безупречную службу», джащ фэдэу тамыгъэу «СССР-м и МВД изаслуженнэ IофышI» зыфиIохэрэр къы­фагъэшъошагъэх.— ЦIыфхэм сишIуагъэ язгъэкIы- нэу ренэу сыфэягъ. Нэбгырэ пэпчъ щыIэныгъэм лъэуж горэ къыщегъанэ. Ар зыфэдэщтым зыхэр икъу фэдизэу лъыплъэ­хэрэп. Ау къыт­хэтых цIыфхэр а лъэужым итеплъэ такъикъ пэпчъ егупшысэхэу, агъэдахэу, уахътэмрэ ягупшысэ куухэмрэ агъэфедэхэу ыкIи Iофэу ашIэрэм агуи апси халъхьэу. Сэ ащ скIуачIэ ренэу есхьылIэщтыгъ. Къы­зэрэздэхъугъэр цIыфхэм нахь тэрэзэу алъэгъоу къысшIошIы, — еIо Азмэт.

Азмэт пэкIэкIыгъэр къыIуатэ зыхъукIэ, тинахьыжъхэм гу пытэ дэдэ зэряIагъэр, къиныгъохэм зэрамыуфагъэхэр, ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэщтыгъэхэр, щымыIэм зэримыгъэщынэщтыгъэхэр къыбгурэIо. Арын фае IэнэтIэ инхэр ыIыгъэу, къызэкIэмыкIоу илъэсыбэрэ зыкIэлэжьагъэр.— СиныбжьыкIэгъум сшъхьэ къырыкIуагъэр дэгъу дэдэу сыгу къэкIы­жьы. Сезгъэджагъэхэр, гъогу тэрэз сытезгъэхьагъэхэр сыгу илъых. НыбжьыкIэу тиIэхэр егу­гъух, ау ахэм джыри Iоф адэпшIэн фае. Гъогу кIыхьэу къэскIугъэм сыфызэплъэкIыжьмэ, мыр зэблэсхъугъагъэмэ сIонэу зи хэтэп. Ар сищыIэныгъ, сигъогу. Сэ шэнэу сиIэм, унашъоу сшIыгъэхэм непэрэ мафэм сыкъынагъэсыгъ, — къыIуагъ ветераным.Азмэт Къэншъао ыкъом непи иIофшIэн лъегъэкIуатэ, пенсием кIогъэ къулыкъу­шIэхэм ишIуагъэ аригъэкIыным фэшI къытефэрэр егъэцакIэ.Ветеран лъапIэм имэфэкIкIэ ягуапэу фэгушIуагъэх министерствэм иIофышIэхэр, подразделениехэм япащэхэр. Гу кIуачIэу иIэм къыкIимычэу джыри бэрэ ахэтынэу фэлъэIогъах.КIАРЭ Фатим.