Сэхъурэкъо Хьаути: «Къэралыгъошхом итыдрэ чIыпIи тиун»

Къэралыгъо ыкIи общественнэ IофышIэшхоу, Дунэе Адыгэ Хасэм ипрезидентэу, УФ-м и Президент дэжь лъэпкъ зэфыщытыкIэхэмкIэ щызэхэщэгъэ Советым хэтэу, Урысыем ицIыф лъэпкъхэм я Ас­самблее икъутамэу Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм щыIэм ипащэу Сэхъурэкъо Хьаути Хьазрэт ыкъом жъоныгъуакIэм и 27-м ыныбжь илъэс 75-рэ хъугъэ. ИмэфэкI мафэ ипэгъокIэу «Адыгэ макъэм» ащ зыIуигъэкIагъ.

Агропромышленнэ хъызмэтшIапIэхэм япродукцие идэгъугъэ изытет зыщаушэтырэ Гупчэм икъутамэу КъБР-м щылажьэрэр зычIэт унэм зэIукIэгъур щыкIуагъ. ДАХ-м итхьама­тэу ары тэ зэрэтшIэрэр шъхьае, Сэхъурэкъо Хьаути ар иIоф­шIэпIэ шъхьаI.— Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщашIырэ, къыращэрэ ыкIи ращырэ гъомылапхъэхэм ядэгъугъэ изытет тылъэплъэ. Гъомылэпхъэ щынэгъончъэныр къэухъумэгъэныр типшъэрылъ шъхьаI. Тишъолъыр щыпсэухэ­рэм гъомылапхъэу агъэфедэрэр зэрэщынэгъончъэм емы­хъырэхъышэнхэм тыдэлажьэ, — къеIуатэ Хьаути.

ИсэнэхьаткIэ ар ветеринарнэ врач, ветеринар шIэныгъэхэмкIэ кандидат, экономикэ шIэныгъэ­хэмкIэ доктор, профессор. Ас­пирантурэм ыуж илъэсиблырэ Къэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо университетым щыригъэджагъэх. Нэужым КъБР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ Iоф щишIэнэу ар рагъэблэгъэгъагъ. ЛIэшIэ­гъуныкъом ехъурэ пэщэ IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм аIутэу ирес­публикэ хахъо ышIыным фэлэжьагъ: КъБР-м и Правительст­вэ и Тхьаматэ иапэрэ гуадзэу — мэкъу-мэщымкIэ ыкIи гъо­мы­лэпхъэшIынымкIэ министрэу, КъБР-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу — КъБР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Iоф ышIагъ.2012-рэ илъэсым Сэхъурэкъо Хьаути Дунэе Адыгэ Хасэм ипрезидентэу хадзыгъ, пэщэныгъэ зезыхьэрэ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэр зэзгъэкIун зылъэкIырэ IофшIэкIошхоу ащ зыкъы­гъэлъэгъуагъ. Мыщ фэдэ об­щественнэ Iоф ин ыпшъэ къыралъхьанэу, дунэе организацием пэщэныгъэ дызэрихьанэу къыфыкъокIыщтми зэремыжэгъахэр ащ шъхьэихыгъэу къытиIуагъ.— Илъэс 14 хъугъэ мы Iэ­на­тIэм сызытетыр, тфэгъогогъо сыхадзыжьыгъ.Тикъэралыгъо цIыф лъэпкъыбэу исым зыкIыны­гъэ ахэлъынымкIэ, якультурнэ зэпхыныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ общественнэ организациехэм мэхьанэшхо яI. Ащ пае ДАХ-м осэшхо ыкIи лъытэныгъэ къыфашIы.Къэралыгъо хабзэмрэ ДАХ-мрэ цыхьэ зэфашIэу зэдэлажьэх ыкIи IэпыIэгъу зэфэхъух, — хегъэунэфыкIы Сэхъурэкъо Хьаути.Шапхъэ хэлъэуСэхъурэкъом ДАХ-м ипрезидент IэнатIэ итехьанрэ 2014-рэ илъэсым Шъачэ щызэхащэгъэ Олимпиадэм зыфэгъэхьазыры­гъэнрэ зэтефагъэх. Спорт джэгунхэр зыщырагъэкIокIынхэу къыхахыгъэгъэ чIыпIэр хэхэс тилъэпкъэгъухэм агу рихьыгъэп, сыда пIомэ, Шъачэ ижъырэ адыгэ чIыгум зэрэтетым имызакъоу, Олимпиадэм изэхэщэн Кавказ заор заухыгъэр илъэси 150-рэ зыщыхъурэ илъэсэу тефэщтыгъ. Адыгэ хэхэсхэм ялIыкIохэр аугъоинхэшъ, Шъачэ къырагъэблэгъэнхэу унашъо ашIыгъ. А зэIукIэгъур зэрэзэхэщэгъэн фаемкIэ Сэхъурэкъом упчIэжьэгъу ышIыгъэр Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэ­рэщэе-Щэрджэсым ыкIи Абхъазым ялъэпкъ тхакIоу, Дунаим щыпсэурэ адыгэхэм янахьыжъхэм я Советэу зэхэщагъэм итхьаматэу, Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу МэщбэшIэ Исхьакъ.

Пшъэрылъ шъхьаIэу щыты­гъэр Олимпиадэм изыфэгъэхьазырын зэрэкIорэр ягъэлъэгъугъэныр, IэкIыбым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ялIыкIохэмрэ Олимпиа­дэр зыщыкIощт чIыпIэм щы­псэурэ цIыфхэмрэ зэгурыIо­ныгъэм изэдэгущыIэгъу тещэ­гъэнхэр ары. Хэхэс адыгэхэм ащыщхэу лIыкIо 56-рэ зыхахьэщтыгъэ куп Шъачэ, хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэм ячылагъо­хэм, ПсышIуапэ ащагъэх. «Шъуи­тарихъ хэку шъукъеблагъ!» — аIозэ гуфэбэныгъэ хэлъэу къапэгъокIыгъэх. Зэлъэпкъэгъухэр нахь зэпэблагъэ хъунхэм ащ ишIогъэшхо къэкIуагъ. Джащ фэдэу къэралыгъо хэбзэ Iофы­шIэхэу а уахътэм Iоф зышIэщтыгъэхэм ыкIи Олимпиадэм изыфэгъэхьазырын зипшъэдэ­кIыжьэу щытыгъэхэм (Дмитрий Козак, Александр Ткачевым, Дмитрий Чернышенкэм) хэхэс тилъэпкъэгъухэм ялIыкIохэр аIукIагъэх. Олимпиадэм изэхэщэкIо куп дашIыгъэ зэзэгъы­ныгъэм диштэу агъэнэфэгъэ культурнэ программэм адыгэхэр шъуашэу къахэщыгъэх. Олимпийскэ паркым «Адыгэ щагу» щагъэпсыгъагъ. Лъэпкъ этнографическэ музеир ыкIи Адыгэ унэр ащ къыщызэIуахыгъэх.— КIымэфэ олимпийскэ джэгунхэу Шъачэ щыкIуагъэхэм адыгэ культурэр, шэн-хабзэхэр, лъэпкъ кIэныр ыкIи тарихъыр, адыгэ шхыныгъохэр къащагъэлъэгъуагъэх, ахэр зэрэдунаеу щызэлъашIагъ. Адыгэ культурэр Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым ыкIи Краснодар краим ялIыкIохэм къагъэлъэгъуагъ. ХьакIэхэр нахьыбэу къызэкIуалIэщтыгъэ чIыпIэхэм ар ащыщыгъ, нэбгырэ минитIум ехъу чэщ-зымафэм щызэблэкIыщтыгъ, — хигъэунэфыкIыгъ Хьаути.УФ-м IэкIыб къэрал Iоф­хэмкIэ иминистрэу Сергей Лавровым къыхигъэщыгъагъ: «Адыгэхэм ягушъхьэ ыкIи якультурнэ кIэн Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпкъыбэхэм язэфэшъхьафыгъэ изы Iахь».ХьакIэхэр ыпкIэ хэмылъэу олимпийскэ джэгунхэм рагъэ­блэгъэгъагъэх. Олимпиадэм икъызэIухын имэфэкI Iофтхьабзэ хэлэжьагъэх ыкIи тхьамафэ къэтыгъэх.Сэхъурэкъо Хьаути зэрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, мы хъугъэ-­шIагъэм тизэфыщытыкIэхэр лъэ­бэкъушIукIэ лъигъэкIотагъэх. Тилъэпкъэгъухэр къызэрыкIыгъэ къэралыгъохэм хъурэ-шIэрэм изэхэшIыкI анагъэсыгъ, еплъыкIэ пхэнджыхэр зэблэхъугъэх, ежь Iофтхьабзэм, зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэхэр ДАХ-м къы­хэ­хьагъэх, пкъэу фэхъугъэх.Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм языкIыныгъэ и ­Илъэс пшъэрылъ инхэр къызэригъэуцухэрэр Сэхъурэкъом хегъэунэфыкIы. Ахэм зэлъашIэрэ политикхэм, институтхэм Iоф адашIэ. БлэкIыгъэм къадэхъугъэр къыдалъытэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэх.— Къэралыгъом и Президент анахь шъхьаIэу хигъэунэфыкIырэр лъэныкъуитIу. Апэрэр хэу­шъхьафыкIыгъэ дзэ операцием епхыгъ, ятIонэрэр — лъэпкъхэм языкIыныгъ. ЦIыф лъэпкъыбэу тикъэралыгъо исхэр зэгурымы­Iощтыгъэхэмэ, сыда хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щыхъу­щтыгъэр? Къэралыгъор къэ­зыу­хъумэхэу зэуапIэм Iут дзэ­кIолI­хэр зэкъошкIэ зэджэжьых, — къыкIегъэтхъы Хьаути.Лъэпкъхэм яхэушъхьафыкIыгъэ мыкIодыным къэралыгъом лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ щыдэлажьэх. Лъэпкъхэм яны­дэлъфыбзэхэм, якультурэ, яшэн-­хабзэхэм якъэухъумэн анаIэ тетынэу ыкIи лIыхъужъхэр ащы­мыгъупшэнхэу къэралыгъом ипащэ къяджэ.— Тэ тимызакъоу тисабый­хэмкIи, тауж къикIыщт лIэужхэмкIи мыщ мэхьанэшхо иI. НыбжьыкIэхэм я Хэгъэгу шIу алъэ­гъун фае, ары янасып зыща­гъотыщтыр. Ахэм къэралыгъом итарихъ ашIэн, культурэр, шэн-­хабзэхэр, лIыхъужъхэм яшIэжь агъэлъэпIэн фае. Ны­дэлъфыбзэр, культурэр, шэн­хабзэхэр, тарихъыр къаухъу­мэн­хэу УФ-м и Президент къя­джэ. Урысые къэралыгъо гъэпсыкIэр ащ егъэпытэ. Мамыр псэукIэр сикъорэлъфхэм къа­фэзгъэнэнэу сыфай. Нарзанипс икъэбзагъэ, Лэгъо-Накъэ, Iошъхьэ­мафэ, Архъыз, Байкал ядэхагъэ сыдым ымыуас! Къэралыгъошхом итыдырэ чIыпIи тиун. Урысыер ары ныIэп тиныдэлъфыбзэ къэралыгъуабзэу зыщаштагъэр. Бзэр къэтыухъу­мэмэ — лъэпкъыр ухъумагъэ хъущт, — хегъэунэфыкIы Сэхъурэкъо Хьаути.Черкассхэм ялIакъо Урысыем икъэралыгъо гъэпсыкIэ яIа­хьышIу зэрэхэлъым Хьаути игугъу къышIызэ, непэрэ лъэ­хъаным тилъэпкъэгъу цIэрыIоу хэтыгъэхэм ыкIи хэтхэм ацIэ къыриIуагъ: зэлъашIэрэ дирижерэу Темыркъэнэ Юрэ, шIэныгъэлэжьэу, физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ докторэу , про­фессэрэу Кумахэ Мухьадин, лъэпкъым игушъхьэ пащэу, тхэ­кIошхоу МэщбэшIэ Исхьакъ.Хэхэс тилъэпкъэгъухэм зэрадэлажьэхэрэрАхэм зэпхыныгъэ пытэ адыряIэнымкIэ IэпыIэгъу къафэ­хъурэ хэбзэгъэуцугъэхэр зэрэщыIэхэр Сэхъурэкъом къыIуагъ. IофшIэныр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ макIо: IэкIыбым адыгэ зэхахьэу щызэхащэхэрэм зэпхыныгъэр щагъэпытэ, зыгъэ­гумэкIыхэрэ IофыгъохэмкIэ адэ­IэпыIэх, бзэм икъэухъумэнкIэ Iофтхьабзэхэр, зэпэчыжьэ егъэ­джэнхэр афызэхащэх, Урысыем иапшъэрэ еджапIэхэм хэхэс ти­лъэпкъэгъухэм яныбжьыкIэхэр ащеджэнхэу амалхэр аратых. Хэхэсхэр зыщыпсэурэ къэра­лыгъохэм ДАХ-м и Совет ыкIи игъэцэкIэкIо куп язэхэсыгъохэр ащарагъэкIокIых. Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль къарыкIырэ кIэлэцIыкIухэм Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым ыкIи Адыге­им языгъэпсэфыпIэхэм япсауныгъэ щагъэпытэ. Хэкужъыр нахь ашIэнымкIэ мыщ фэдэ зэдэлэжьэныгъэм ишIогъэшхо къэкIо.Тыркуем щызэхэщэгъэ Адыгэ Хасэхэм я Конфедерацие (КАФФЕД-р) ДАХ-м хэкIыжьымэ шIоигъоу зэ къежьэгъагъ, ау, Сэхъурэкъо Хьаути къызэриIуагъэмкIэ, еплъыкIэ пхэндж­хэр язгъэшIыхэрэм яакъыл щы­гугъынхэр зэрэмытэрэзыр псынкIэу тилъэпкъэгъу хэхэсхэм къагурагъэIуагъ.2016-рэ илъэсым хэхэс ти­лъэпкъэгъухэм къырагъэблагъэ­хи Сэхъурэкъо Хьаути, МэщбэшIэ Исхьакъ, Хъуажъ Фахьри, ХьэшIуцIэ Мухьамэд зэгъусэхэу Тыркуем кIогъагъэх. Анкара щыкIогъэ зэIукIэм КАФФЕД-м хахьэрэ Адыгэ Хасэхэм япэщэ 47-рэ а зэIукIэгъум хэлэжьэ­гъагъ. Урысыем щыпсэурэ адыгэхэм къэралыгъо шъуашэм диштэу бзэр, хабзэр, культурэр, тарихъыр къаухъумэн ­алъэкIынэу фитыныгъэ зэряIэр хэхэсхэм къафиIотагъ. Ащ фэдэ амал адыгэхэм къаритэу нэмыкI къэралыгъо щыIэп. Арышъ, ащ дэлажьэхэзэ хэкужъым къэ­кIошъунхэм иамал къызфагъэ­федэн фае. Анахь чанэу ахэты­гъэхэр Сэхъурэкъом Урысыем къэкIонхэу, хэку шъолъырхэр зэ­рагъэлъэгъунхэу къыригъэблэгъагъэх.МэщбэшIэ Исхьакъ зафигъази тилъэпкъэгъу хэхэсхэм къариIогъагъ: «Сикъорэлъфмэ афэ­дэу сыкъышъоплъы. Тизэпхыныгъэ къэтыухъумэн фае. Лъэпкъым, Кавказ заом афэгъэхьыгъэу тарихъ романих стхыгъэ, культурэм, шэн-хабзэ­хэм, щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэу том 27-рэ хъурэ тхылъ зэхэтхэр урысыбзэкIи адыгабзэкIи къыдэзгъэкIыгъэх. А зэпстэури къэ­тыухъумэнхэ амал Урысыем къытитыгъ».«Щэпсэух дунаим адыгэлъэпкъхэр…»Сэхъурэкъо Хьаути къызэри­IуагъэмкIэ, хэкужъым нэмыкIэу, адыгэхэр непэ Тыркуем, Сирием, Израиль, Иорданием, Ливием, Иран, США-м, Тыгъэ­къохьэпIэ Европэм, зэкIэмкIи къэралыгъо 53-м ехъумэ ащэ­псэух. Ахэм Япониемрэ Синга­пуррэ къахэхъуагъ, мы къэралы­гъохэми Адыгэ Хасэхэр ащызэхащэх. Тыди щыпсэурэ адыгэ­хэр хэкужъым зэрепхых — Адыгеир, Къэбэртэе-Бэлъкъарыр, Къэрэщэе-Щэрджэсыр, Краснодар краир, Темыр Осетиер — Аланиер, Ставрополь краир.IэкIыбым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм тетыгъо IэнатIэхэр къэрал правительствэхэм, полицием, УIэшыгъэ КIуачIэхэм ащаIыгъых. Зэрэдунаеу щызэлъашIэрэ дзэ пащэхэр, культурэм, искусствэм яцIыфхэр, спортсменхэр, инженерхэр, архитекторхэр ахэтых. Лъэпкъ, культурэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэм, дин зэмылIэужыгъохэр зылэжьыхэрэм адыгэхэр агу­рэIох, якIух.ГущыIэм пае, Тыркуем щы­псэурэ адыгэ диаспорэм ипчъа­гъэкIэ лъэпкъ зэфэшъхьафы-бэу мы къэралыгъом исхэмкIэ ящэнэрэ чIыпIэр ыIыгъ.Иорданием щыпсэурэ адыгэ­хэр дунаим щызэлъашIэх. 1921-рэ илъэсым къыщыублагъэу Хашимит пачъыхьагъум идзэ адыгэ нэмыкI хэтэп. Израиль ит адыгэ чылэгъуитIум тилъэпкъэгъу нэбгырэ мини 6 фэдиз ащэпсэу.Сэхъурэкъом къызэриIуагъэм­кIэ, Урысыем Адыгэ Хэси 8 щызэхэщагъ, ахэр шъолъыр зэ­фэшъхьафхэм арытых, цIыф лъэпкъ зэшIуныгъэм, зэдэлэжьэныгъэм фэлажьэх.Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыге­им, Къэрэщэе-Щэрджэсым яIэшъхьэтетхэм ДАХ-р лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъу ыкIи иIофшIэн осэшхо къыфашIы. IэкIыбым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм зэIу­кIэгъухэр адашIых, язэпхыныгъэ агъэпытэ. Сэхъурэкъом къы­зэриIуагъэмкIэ, ДАХ-м и Совет изэхэсыгъо Абхъазым щыкIуагъ ыкIи нахьыжъ лъапIэу МэщбэшIэ Исхьакъ ащ хэлэжьагъ.Джащ фэдэу Адыгеим, КъБР-м, КъЩР-м ялIыкIо гъэ­IорышIапIэхэу Москва дэтхэм Iоф зэрашIэрэмкIэ ыкIи ДАХ-м зэрэдэлажьэхэрэмкIэ лъэшэу зэрафэразэр Сэхъурэкъо Хьаути къыхигъэщыгъ.КIэухым Хьаути теупчIыгъ IэнэтIэ зэфэшъхьафэу зэдихьы­хэрэм ямылъытыгъэу иунагъо фигъэшъошэнэу уахътэу къы­фэнэжьымэ.— Унагъом щыщхэм, Iахьыл­хэм ягъэхъагъэхэр адэбгощыныр тхъагъо. КъорэлъфитIу пшъа­шъэхэм медалькIэ ыкIи диплом плъыжьыкIэ универ­ситетыр къаухыгъ, Джыри къо­рэлъфитIум я 2-рэ классыр къаухы, ахэм ягъэхъагъэхэм сарэгушхо.КъуитIу сиI: зым — пшъэ­шъищ, ятIонэрэм — кIэлищ яI. Скъохэм апшъэрэ экономическэ ыкIи юридическэ гъэсэныгъэ яI, шIэныгъэлэжьых. Къо нахьы­жъэу Мурат УплъэкIокIо-лъытэ­кIо палатэм, нахьыкIэу Тембот — Апшъэрэ хьыкумым Iоф щашIэ.Сятэ жьэу чIэсынагъ. Идунай зехъожьым илъэс 43-рэ ыныбжьыгъ, сэ илъэс 16 сы­хъугъагъ. СищыIэныгъэ гъогу сызщыIукIэгъэ цIыфхэм лъэшэу сафэраз. ЩыIэныгъэм иушэтыпIэ зэфэшъхьафхэм уапхырыкIы хъумэ, къыбгурэIо цыхьэ къыпфэзышIыгъэу къыуихьылIагъэхэм яшIогъэшхо къызэрэокIыгъэр.Шъо шъукъызэрэкIуагъэми осэшхо фэсэшIы. Шъолъырхэм азыфагу илъ зэпхыныгъэр гъэпытэгъэнымкIэ журналистхэм яIофшIэн мэхьанэшхо иI, — кIэухым къыхигъэщыгъ Хьаути.Сэхъурэкъо Хьаути имэфэкI мафэкIэ тэри тыфэгушIо, бэгъа­шIэ хъунэу, насыпышIонэу фэтэIо.ИщыIэныгъэ илъэгъо шъхьаIэхэрСэхъурэкъо Хьаути жъоныгъуакIэм и 27-м, 1951-рэ илъэ­сым КъБР-м и Урванскэ район ит чылэу Старый Черек къыщыхъугъ. 1974 — 1977-рэ илъэс­хэм Псыгансу дэт ветеринарнэ IэзапIэм ипэщагъ. 1974-рэ илъэ­­сым КъБУ-р диплом плъыжь­кIэ къыухыгъ. К. И. Скрябиным ыцIэ зыхьырэ Урысые шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым иаспирантурэ 1979-м къыухыгъ. 1980 — 1982-рэ илъэсхэм КъБКъУ-м ветеринариемкIэ икафедрэ иас­систентэу ыкIи Къэбэртэе-­Бэлъкъар агромелиоративнэ институтым Iоф щишIагъ. 1982 — 1986-рэ илъэсхэм КъБР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерст­вэ икъулыкъу зэфэшъхьафхэм ащылэжьагъ. 1986 — 1989-рэ илъэсхэм Налщык, 1989 — 1992-рэ илъэсхэм Нарткъалэ ячэтэхъо фабрикэхэм ядиректо­рыгъ. 1991 — 1992-рэ илъэсхэм Урванскэ районым инароднэ депутатхэм я Совет итхьамэтагъ. 1992 — 2011-рэ илъэсхэм КъБР-м и Правительствэ IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр щиIыгъыгъ: мэкъу-мэщымкIэ ыкIи гъомылэп­хъэшIынымкIэ министрэу Iоф ышIагъ, шъолъырым и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу ыкIи иапэрэ гуадзэу щытыгъ, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрагъ. 2011-м илъэсым къыщыублагъэу ветеринарнэ ыкIи фитосанитарнэ лъыплъэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум и Къэбэртэе-Бэлъкъар референтнэ Гупчэ идиректор. Джы агропромышленнэ хъызмэтым къыщыдагъэкIырэм изытет ыкIи ищынэгъончъагъэ уасэ фэзышIырэ Федеральнэ гупчэм и Къэ­бэртэе-Бэлъкъар къутамэ ипащ. 2012-рэ илъэсым Сэхъурэкъо Хьаути ДАХ-м ипрезидентэу хадзыгъ. 2019-м къыщыублагъэу лъэпкъ зэфыщытыкIэхэмкIэ Советэу УФ-м и Президент дэжь щызэхэщагъэм ар хэт. 2020-м УФ-м и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Iоф зышIэгъэ купым хэтыгъ. УФ-м и Президент ихэдзынхэу 2024-рэ илъэ-сым зэхащагъэхэм кандидатэу В. Путиным ицыхьэшIэгъугъ. 2024-м къыщегъэжьагъэу Урысыем ицIыф лъэпкъхэм я Ассамблее и Совет хэт, ащ ишъо­лъыр къутамэ ипащ.Сэхъурэкъо Хьаути Урысыем ыкIи ащ ишъолъыр зэфэшъхьаф­хэм якъэралыгъо тынхэр къыфагъэшъошагъэх. Ахэр: Зэкъошыныгъэм, Шъуашэм яорденхэр, Уф-м и Президент и Рэзэныгъэ тхылъ, Орденэу «Къэбэртэе-­Бэлъкъарым ыпашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэм апай», Урысыем иагропромышленнэ хъызмэт гъэхъагъэу щишIыгъэхэм иIахь зэрэхилъхьагъэм пае къыфагъэ­шъошэгъэ дышъэ медалыр, ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ Ми­нистерствэм ибгъэхалъхьэ, «Трудовая доблесть. Россия» зыфиIорэ бгъэхалъхьэр, Адыгеим икъэралыгъо тын анахь лъапIэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр», нэмыкIхэриТэу Замир.

Сэхъурэкъо Хьаути фэгушIох

Хьаути бэшIагъэ зысшIэрэр, ар синыбджэгъушIоу щыт. ­Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм иапэрэ Президентэу КIокIо Валерэ зипэщэгъэ купым хэт зэхъум сапашъхьэ ащ лъытэныгъэ лые къыщилэжьыгъ. Сыда пIомэ япащэ игукъэкI пстэухэмкIи дырагъаштэу, иIоф даIыгъэу, хэкумкIэ нахьышIу зэрэхъущтым еусэхэу ахэр купышIоу зэкъоуцогъагъэх. Ащ хэтыгъэ пстэуми осэ ин афэсэшIы, шIушIэшхо къызэрахьыгъэми щэч хэлъэп. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным тихэгъэгу итамыгъэ лъапIэ къыситынэу Кремлым сызырегъэблагъэм, нэбгырипшI сигъусэмэ хъунэу фит сыкъышIыгъагъ. Сэхъу­рэкъо Хьаути ахэм ахэтыгъ. ШъхьэкIэфэшхо ащ зэрэфэсшIырэм, сиIофшIагъэхэмкIэ ежьми сызэрилъытэрэм яшыхьатэу ар къысщэхъу. ШIугъэу щыIэр къеолIэнэу, шIоу фаIуагъэхэр къы­лъыIэсынхэу, мызэу, мытIоу джыри тызэрихьылIэнэу, адыгэ Iофыгъохэр зэдызэшIотхынэу фэсэIо.МэщбэшIэ Исхьакъ.Адыгэ, Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс, Абхъаз республикэхэм янароднэ тхакIу.

Адыгэхэм ядунай узэрэщашIэрэр къэралыгъо, общественнэ IофышIэ цIэрыIоу ары. Зэрэдунаеу щитэкъухьагъэ хъугъэ адыгэхэм афэшIушIэщт Iофхэр ДАХ-м итхьаматэу узагъэнэфагъэм щегъэжьагъэу уишъыпкъэу огъэ­цакIэх. Бзэм, шэн-хабзэхэм якъэухъумэнкIэ, хэкур шIу зэрэплъэгъун фаемкIэ, тихэгъэгу щыпсэурэ лъэпкъхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъынымкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи бэ зэрэпфызэшIокIырэм ыпкъ къикIэу къыткIэ­хъухьэрэ ныбжьыкIэхэми, хэхэс адыгэхэми щысэтехыпIэшIоу узэряIэщтым сицыхьэ телъ. Гъэхъагъэхэмрэ гукъыдэчърэ уиIэу, уиуашъо къаргъоу, уипсауныгъэ къыкIимычэу бэрэ ущыIэнэу сыпфэлъаIо!ЛIымыщэкъо Рэмэзан.Адыгэ Республикэм и Адыгэ Хасэ итхьамат.

УигъэшIэ гъогу къызэрэпкIурэмкIэ, IэнэтIэшхохэр дэгъоу зэрэзепхьэрэмкIэ, уипшъэрылъхэр хьалэлэу зэрэбгъэцакIэхэрэмкIэ, уихэку гупсэ шIулъэгъоу фыуиIэмкIэ щысэтехыпIэшIоу ущыт. Илъэсыбэ хъугъэу ДАХ-м уритхьаматэшъ, зэрэдунаеу щитэкъухьагъэ хъугъэ адыгэхэм язэкъогъэуцонкIэ пфызэшIокIыгъэр бэдэд. Адыгэхэм яобщественнэ движение шъхьаIэ иIофхэр уахътэм диштэу зэшIохы­гъэнхэм узэрэдэлажьэрэм имызакъоу, хымэ къэра­лы­гъохэм арыс тилъэпкъэгъухэри къызэощалIэх, адыгэ­хэм яшэн-хабзэхэмрэ ятарихърэ къэухъумэ­гъэнхэмкIэ пфэлъэкIырэр зэкIэ ошIэ. Псауныгъэ уиIэу, уиунагъо удатхъэу ущыIэнэу, Урысыеми укъы­зыхэкIыгъэ лъэпкъми афэшIушIэщт Iофыбэ тапэкIи блэжьынэу пфэтэIо.КIакIыхъу Мэджыд.Хы ШIуцIэ Iушъом Iус шапсыгъэхэм я Адыгэ Хасэ итхьамат.