А. Гусев
Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо АР-м и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу ар зэрищагъ министрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ игуадзэу ЛIыхэсэ Махьмуд. АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр зэхэсыгъом хэлэжьагъ.
Апэрэ Iофыгъоу зытегущыIагъэхэр 2025-рэ илъэсымкIэ республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэр ары. АщкIэ къэгущыIагъ АР-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу, финансхэмкIэ министрэу Виктор Орловыр. 2025-рэ илъэсымкIэ зэхэубытэгъэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиард 53,6-м нэсыгъэх, ащ щыщэу сомэ миллиард 33-р — ежь ихахъох, сомэ миллиард 20,6-р хьатырэу къихьагъэхэр ары. Хъарджхэр сомэ миллиард 55,6-рэ хъугъэх. Республикэм изэхэубытэгъэ бюджет дотациехэм алъэныкъокIэ зэрэцIыкIоу къэнэжьыгъ.2025-рэ илъэсымкIэ республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиард 44,1-рэ хъугъэх. Республикэ бюджетым илъэсэу икIыгъэм ихъарджхэр сомэ миллиард 45,6-м нэсыгъэх. Социальнэ лъэныкъом пэIухьэрэр нахьыбэ хъугъэ, бюджетым ихъарджхэр зэкIэ пштэхэм, ащ ипроцент 66-м нэсыгъ. Лъэныкъохэу псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм, бюджет трансфертхэм апэIухьэрэр, 2024-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, нахьыбэ хъугъэ. 2025-рэ илъэсым лъэпкъ проекти 10 гъэцэкIагъэ хъугъэ, ахэм сомэ миллиарди 7,8-рэ апэIухьагъ. Адыгэ Республикэм гъогухэмкIэ и Фонд ихъарджхэр илъэсэу икIыгъэм сомэ миллиарди 6 хъугъэх, ащ щыщэу республикэ бюджетым икъэкIуапIэхэр зэрэхъугъэхэр сомэ миллиарди 4,6-рэ.Виктор Орловым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, финанс илъэсэу икIыгъэм икIэуххэмкIэ рахъухьагъэр зэкIэ зэшIохыгъэ хъугъэ.УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ипшъэрылъхэу демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным епхыгъэхэр гъэцэкIагъэ хъунхэм пае программэхэмрэ лъэпкъ проектхэмрэ ягъэцэкIэн зэрэкIорэм нахь игъэкIотыгъэу къыщыуцугъэх министрэхэм я Кабинет хэтхэр.ГущыIэм пае, къэралыгъом ипащэ къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм зыкIэ ащыщ 2030-рэ илъэсым ехъулIэу цIыфхэм къагъашIэрэр илъэс 78-м нэгъэсыгъэныр. Ащ нэмыкIэу программэу «Единэ Россием» къыпкъырыкIырэм тегъэпсыхьагъэу 2030-рэ илъэсым ехъулIэу цIыфхэу япсауныгъэ изытеткIэ узылъыплъэн фаеу щытхэм яфэIо-фашIэхэр проценти 100-м нэсэу зэшIохыгъэнхэр.А гухэлъхэр гъэцэкIагъэ хъунхэм пае Урысые Федерацием ишъолъыр пстэуми, Адыгеири зэрахэтэу, 2023-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщыублагъэу лъэпкъ проектэу «Унагъом» тегъэпсыхьагъэу зыныбжь хэкIотагъэхэмрэ сэкъатныгъэ зиIэхэмрэ пIэлъэ кIыхьэм телъытагъэу алъыплъэгъэнымкIэ пилотнэ проектыр ублагъэ хъугъэ. АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, ар зыщагъэцэкIэрэ илъэси 3-м къыкIоцI зипсауныгъэкIэ пыч зиIэхэу ащ фэдэ IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм апае мылъку гъэнэфагъэ къафатIупщыгъ. ЦIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэм язэшIохын фэгъэзэгъэ гупчэхэми яинфраструктурэ зеушъомбгъу. Район пстэуми уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ зишIуагъэ къэкIощт техническэ амалхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ къыщызфагъэфедэнэу зыщаратырэ пунктхэр къащызэIуахыгъэх, мафэрэ зыщяIэзэщтхэ къутамэхэри щыIэ хъугъэх.ПIэлъэ кIыхьэм телъытагъэу узлъыплъэн фэе сымаджэхэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъурэм къыхэкIэу АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фагъэуцугъ сэкъатныгъэ зиIэхэм ыкIи зылъыплъэгъэн фаеу щытхэм амал зэриIэкIэ якъин къыкIегъэчыгъэным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьфхэр зэшIуихынхэу.
IэпэIасэхэр яIоф кIэгъэгушIугъэнхэу
IэпэIасэхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным, креативнэ индустриехэм зягъэушъомбгъугъэнымкIэ ахэр яIофшIэн кIэгъэгушIугъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.АР-м культурэмкIэ и Министерствэ Адыгэ Республикэм и Законэу «Лъэпкъ художественнэ IэшIагъэхэм яхьылIагъ» зыфиIорэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэр, республикэм игъэцэкIэкIо къулыкъоу лъэпкъ художественнэ IэшIагъэхэмкIэ полномочиехэр зыфагъэзэщтхэр гъэнэфэгъэныр игъо ылъэгъугъ. Адыгеим лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ ихудожественнэ-эксперт совет хэтыщтхэр ащ ыухэсын, федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу лъэпкъ художественнэ IэшIагъэхэм зыщапылъыщтхэ чIыпIэхэр ыгъэнэфэнхэ ылъэкIыщт.АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет зигугъу къэтшIыгъэ полномочиехэр зыкIыфэгъэзэгъэнхэ фаер лъэпкъ художественнэ IэшIагъэхэр къэухъумэгъэнхэм, зыпкъ игъэуцожьыгъэнхэм, мы лъэныкъом къэралыгъо политикэр щыпхырыщыгъэным апай. А лъэныкъор зэрэзэлъырагъашIэрэр нахь гъэлъэшыгъэнэу, нэпэеплъ пкъыгъохэм ящэнкIэ сатыушIыпIэхэм зягъэушъомбгъугъэнэу Аулъэ Юрэ игъо ылъэгъугъ.ЛIыхэсэ Махьмуд зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм икреативнэ кластерхэм язегъэушъомбгъункIэ ар лъапсэ хъун ылъэкIыщт. Креативнэ индустриехэм 2030-рэ илъэсым нэс зягъэушъомбгъугъэнымкIэ стратегиер Адыгеим зэрэщаштагъэр вице-премьерым агу къыгъэкIыжьыгъ. Культурэм, шхыныгъохэм, модэм, театральнэ, музыкальнэ, цирк, эстраднэ искусствэм, медиам, чIыпIэ брендхэм хэхъоныгъэ зэрарагъэшIыщт шIыкIэр ащ къыщыдэлъытагъ.Хэгъэгу зэошхом фэгъэхьыгъэ саугъэтхэм ягъэцэкIэжьынрэ яIыгъынрэ япхыгъэ Iофыгъохэми шъхьафэу ахэплъагъэх. Культурнэ кIэным хэхьэрэ псэолъи 175-рэ республикэм ит. Культурнэ кIэным икъэухъумэнкIэ ыкIи игъэфедэнкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэ игуадзэу Олег Кучеровым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, саугъэтхэм якъэухъумэнкIэ мэхьанэшхо иI гуфакIохэр мы Iофым къызэрэхагъэлажьэхэрэм. Ахэр патриотическэ Iофтхьабзэхэм зэрахэлажьэхэрэм общественнэ Iофхэм ягъэцэкIэн, цIыфым ифитыныгъэхэм якъэухъумэн, мэхьанэшхо зиIэ социальнэ Iофыгъохэм язэшIохын нахь фегъэблых, культурэ кIэным икъэухъумэнкIэ пшъэдэкIыжь зэрахьырэр нахь зэхарегъашIэ.АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм псэушъхьэхэм къяутэлIэрэ уз щынагъохэм ябэныжьыгъэнымкIэ ветеринар къулыкъум Iофэу ышIагъэм икIэуххэр зэхэсыгъом щызэфахьысыжьыгъэх. АР-м ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Къушъхьэ Анзор къызэриIуагъэмкIэ, 2025-рэ илъэсым ветеринар-санитар экспертизэ мин 41-м ехъу, лабораторнэ ушэтын мин 36-рэ зэхащагъ. 2025-рэ илъэсым икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ Адыгэ Республикэм иIофхэр зыпкъ итых. ИщыкIэгъэ Iофтхьабзэхэр зэкIэ икъоу агъэцакIэх.