А. Гусев
Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч.
2025-рэ илъэсым лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ программэхэмрэ лъэпкъ проектхэмрэ къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм кIэухэу афэхъугъэхэм, цIыф куп зэфэшъхьафхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ, республикэм щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахь зыкъыIэтынымкIэ зэшIохыгъэ хъугъэхэм къащыуцугъэх.Республикэм и ЛIышъхьэ зэIукIэгъур къызэIуихызэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным социальнэ политикэмкIэ анахь пшъэрылъ шъхьаIэхэр къыгъэнэфагъ: сабыибэ зэрыс унагъохэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм ыкIи ахэм ягупсэхэм IэпыIэгъу ятыгъэныр, тинахьыжъхэм афэгумэкIыгъэныр ыкIи нэмыкIхэр.«Федеральнэ пащэхэр, партиеу «Единэ Россиер» кIэщакIо зыфэхъугъэхэ Iофтхьабзэхэу щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцогъэ цIыф куп гъэнэфагъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэхьыгъэхэр икъоу ыкIи игъом тиреспубликэ гъэцэкIагъэ щэхъух. Ащ дакIоу социальнэ IэпыIэгъумкIэ амалэу агъэфедэхэрэм нахь шIогъэ ин къатыным ыкIи уахътэм нахь диштэхэу шIыгъэнхэм пае кIэухэу ахэм афэхъухэрэр икъоу гъэунэфыгъэнхэ фае. Къэралыгъор зэрафэгумэкIырэр цIыфхэм зэхашIэн, ящыIакIэ нахьышIу хъун фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.Iофыгъоу къызщыуцугъэхэм ащыщ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ социальнэу къэухъумэгъэнхэр. Министрэм къызэриIуагъэмкIэ, Урысые Федерацием зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ дзэ къулыкъур хьыгъэнымкIэ зэзэгъыныгъэ дэзышIыгъэхэм зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъу араты: а ахъщэм ренэу хагъахъо, непэкIэ сомэ миллиони 2,1-м ар нэсыгъ. Муниципальнэ образование пстэуми сомэ мин 500-м нэс аIэкIагъахьэ. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм якIэлэцIыкIухэм зэтыгъоу сомэ мин 20 аратызэ ашIынэу рахъухьагъ. А пстэуми анэмыкIэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ фэгъэкIотэныгъэ заулэ яI: зыщыпсэухэрэ унэм газыр ращэным пае субсидиеу сомэ мини 105-рэ аIэкIагъахьэ, чIыгу Iахьхэр аратых, ыпкIэ хэмылъэу социальнэ ыкIи юридическэ фэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх, нэмыкI Iофтхьабзэхэри афызэшIуахых.ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер къызежьэгъэ апэрэ мафэхэм къащыублагъэу партиеу «Единэ Россиер» якIэщакIоу гуфакIохэр, патриотическэ организациехэр, бизнесым, ныбжьыкIэ зэхахьэхэм ахэтхэр, цIыф гумэкIылэхэр а Iофхэм ахэлажьэх, шIушIэ Iофтхьабзэхэр зэшIуахых, ветеранхэм яунагъохэм IэпыIэгъу афэхъух. Къэралыгъо фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэм ылъэныкъокIи Iофтхьэбзабэ зэшIохыгъэ мэхъу.ЗэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу сабыйхэр зэрыс унагъохэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэным иIофыгъо хэплъагъэх. Ащ фэдэ унагъоу республикэм щыпсэурэр мин 53-рэ фэдиз, ахэм кIэлэцIыкIу мини 109-м ехъу арыс. Унэгъо мини 9,6-р — сабыибэ зэрысых.«Демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр Адыгеимрэ Урысыемрэ якъэралыгъо политикэ анахь лъэныкъо шъхьаIэу къыщыдалъытэхэрэм ащыщ. Мы аужырэ илъэсхэм къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ тшIын тлъэкIыгъ, сабыибэ зэрыс унагъохэри хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэх. КIэлэцIыкIухэм япIункIи яегъэджэнкIи ны-тыхэм IэпыIэгъу ятыгъэным, ащкIэ амалэу щыIэр зэкIэ тэрэзэу гъэфедэгъэным мэхьанэшхо яI», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, 2025-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу лъэпкъ проектэу «Унагъор» зыфиIорэм епхыгъэ федеральнэ проектэу «Сабыибэ зэрыс унагъор» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Iофтхьабзэхэр зэшIохыгъэ мэхъух. 2025-рэ илъэсым сомэ миллиони 190-м ехъу а гухэлъхэм апэIуагъэхьагъ, мы илъэсым сомэ миллион 254-м ехъу къыдалъытэ.Ахэм анэмыкIэу 2025-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ыуж ящэнэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэ кIэлэцIыкIухэр къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм ипотекэм пае аратыщтыгъэ сомэ мин 450-р сомэ миллионым нагъэсыгъ. 2025-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу ящэнэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызыфэхъухэрэм зэтыгъоу сомэ мини 100 аратызэ ашIынэу проектым къыдыхэлъытагъ. Сабыибэ зэрыс ыкIи гъот макIэ зиIэ унагъохэм апае фэгъэкIотэныгъэ заулэхэр щыIэх: унапкIэмрэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэмрэ ятынкIэ, гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждениехэм ачIэсхэм ахъщэу атырэм изы Iахь афэлъэгъужьыгъэнымкIэ адеIэх. ЕджапIэм чIэхьащт кIэлэцIыкIухэм ягъэхьазырын пэIухьанэу сомэ мини 5 араты. А пстэуми адакIоу кIэлэеджакIохэмрэ гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациехэм ачIэс студентхэмрэ ыпкIэ хэмылъэу агъашхэх.Лъэпкъ проектэу «Унагъор» зыфиIорэм ипхырыщын зэрэкIорэм шъхьафэу къыщыуцугъэх. Тинахьыжъхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэм зягъэушъомбгъугъэным ыкIи зэрищыкIагъэм тетэу ахэм алъыплъэнхэм анаIэ тырарагъэдзагъ. «Тинахьыжъхэр» зыфиIорэ шъолъыр проектым 2025-рэ илъэсым сомэ миллиони 100 пэIуагъэхьагъ, мы илъэсым сомэ миллиони 140-м нэс ащ пае къыхагъэкIыгъ. «ГъэшIэ кIыхьэр ыкIи чаныр» зыфиIорэ шъолъыр программэм непэкIэ зыныбжь хэкIотагъэу къыхиубытэрэр процент 40-м шъхьадэкIыгъ.2025-рэ илъэсым зыныбжь хэкIотагъэхэмрэ сэкъатныгъэ зиIэхэмрэ зыщаIыгъхэрэ республикэ унэ-интернатым щызэхащагъ къутамэу «ГъэшIэ кIыхьэр ыкIи чаныр» зыфиIорэр. Унэр ренэу узлъыплъэн фэе нэбгырэ 250-рэ щыпсэуным фытегъэпсыхьагъ. Мыщ щяIазэх, зыщагъэпсэфы, медицинэмкIэ ящыкIэгъэ фэIо-фашIэхэр, культурнэ Iофтхьабзэхэр щызэшIуахых. Социальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ Зэхэубытэгъэ гупчэу щыIэхэм зыныбжь хэкIотагъэхэр мафэрэ щыIэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ къутамэхэр къащызэIуахыгъэх, цIыф псэупIэ пэпчъ зыныбжь хэкIотагъэхэр щызэхэхьанхэу, щызэхэгущыIэнхэу, зыщагъэпсэфынэу чIыпIабэ щыIэ хъугъэ, ахэр япчъагъэкIэ 35-м шъхьадэкIыгъэх.ЗэдэгущыIэгъум икIэухым цIыф куп гъэнэфагъэхэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэным иIофыгъохэм атегущыIагъэх. Республикэм щыпсэурэ ятфэнэрэ нэбгырэ пэпчъ ащ къыхеубытэ. 2025-рэ илъэсым республикэм ис цIыфхэм социальнэ фэIо-фэшIэ миллиони 5,8-м нэс щафагъэцэкIагъ. КIэлэцIыкIу ибэхэр щымыIэнхэм, социальнэ IэпыIэгъу цIыфхэм язытыщт бригадэхэр зэхэщэгъэнхэм, пшъэрылъыбэ зэшIозыхыщт гупчэхэм яIофшIэн уахътэм диштэу нахь зэтегъэпсыхьэгъэным атегущыIагъэх.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.