ШIэжьыр сурэтхэмкIэ

Я XIX-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъон Адыгэ Республикэм и Сурэт къэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъ.

СурэтышIхэр, шIэныгъэлэжьхэр, студентхэр Iофтхьабзэм икъызэIухын хэлэжьагъэх. Лъэп­къым зэпичыгъэ лъэхъэнэ къин­хэм адакIоу, мамырныгъэр, зэгурыIоныгъэр зыпхырыщыгъэ IофшIагъэхэр ащ хэхьагъэх.СурэтышIхэу Т. Къатым, А. Быр­сырым, А. Къуанэм, Р. Хъуажъым, Г. Паштэм, Ф. ПэтIыуащэм, нэмыкIхэм яIофшIагъэхэр къэгъэлъэгъоным хэхьагъэх. IофшIагъэхэу «ЧIыгу хьаф», «Абгынэгъэ къуаджэр», «Зэо мэхъаджэр», «Хэкужъ лъэIуфагъ», «Нэмаз», «Лъэп­къыр зэрэкощыжьыгъэр», ­«ЧIыгу Iэбжыб» зыфиIохэрэм ыкIи нэ­мыкIхэм Кавказ заом ихьазаб къырагъэлъэгъукIы.— Сурэтхэм адыгэхэм ятарихъ инэкIубгъо тхьамыкIагъохэр къырагъэлъэгъукIы. ЛIэужыкIэм ти­лъэпкъ къырыкIуагъэр ышIэным Iофтхьабзэр фэлажьэ. Мы мафэм, тятэжъхэм яшIэжь дгъэлъапIэзэ, блэ­кIыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр зы­щытымыгъэгъупшэхэу ыкIи тихэгъэгушхо зыкI изы Iахьэу тызэрэщытыр къыд­гурыIозэ, Адыгеим мамырныгъэ-зэгурыIоныгъэ зэри­лъыщтым ткIуачIэ етхьы­лIэн фае, — къыIуагъ сурэтышIэу, скульпторэу Бырсыр Абдулахь.Лъэпкъым къызэринэкIыгъэ охътэ хьылъэр къизыIотыкIырэ IофшIагъэхэр сурэтхэм ахэтых. Жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ ахэр гъэпсыгъэх.— Кавказ заом ихьазаб къодыеп къэгъэлъэгъоныр зы­фэгъэхьыгъэр. Адыгэ хэку­жъым идунай, ащ ипсэукI, ищыIакI, ишэн-хабз, иэпос. КупкIышхо зиIэ Iофтхьа­бзэм тилъэпкъкIэ мэ­хьа­нэшхо иI, — къыIуагъ АКъУ-м филологиемкIэ ыкIи культурэмкIэ ифакультет икафедрэ идоцентэу Цэй Заремэ.— БлэкIыгъэм идесэхэм тахаплъэзэ, нахь лъэшэу зэ­хэтэшIэ мамырныгъэмрэ зэгурыIо­ныгъэмрэ анахь лъа­пIэ зэрэщымыIэр. Адыгеим ис лъэпкъхэм ятарихъ шъхьэ­кIэфэныгъэ фа­шIэу, зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэпсэухэрэр, ар зыпкъитыныгъэм, мамырныгъэм алъапсэу зэрэщытыр зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп, — къыIуагъ Тыр­куем къикIыжьыгъэ Сэбахь ТIахьир.Адыгеим исурэтышI IэпэIа­сэмэ яIэшIэгъэ 80-м ехъу Iоф­тхьабзэм хэхьагъ. Ахэм янахьыбэр сурэт къэгъэлъэгъуапIэм ифонд къыхэхыгъ. Жъоныгъуа­кIэм и 24-м нэс къэгъэлъэгъоныр зэIухыгъэщт.Лъэпшъыкъо Фатим.