Гъэсэныгъэр непэ ыкIи неущ

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Евгений Лебедевым.

Гъэсэныгъэм шъолъырым хэхъоны­гъэу щишIырэм, лъэпкъ проектхэмрэ къэ­ралыгъо программэхэмрэ гъэцэкIагъэ зэ­рэхъухэрэм, зыкI къэралыгъо ушэтынхэм язэхэщэн ыкIи кIэлэцIыкIухэм язы­гъэпсэфынрэ япсауныгъэ игъэпытэнрэ япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ къыIотагъ республикэм итарихъ изэгъэшIэнкIэ проектыр пхырыщыгъэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу, курсэу «Адыгэ Республикэм итарихъ» зыфи­IорэмкIэ зэреджэщтхэ тхылъэу я 5 — 7-рэ классхэм ателъытагъэр зэхагъэуцуагъ. Мы тхылъхэр федеральнэ спискэм хагъэхьагъэх. Езыгъэджэщтхэми яIэпэIэсэныгъэ хэгъэхъогъэнымкIэ курс гъэнэфагъэхэр къаухыгъэх.КIэлэеджакIохэм шIэныгъэ куу ягъэгъотыгъэным тегъэпсыхьагъэу материалыр алъыгъэIэсыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ ыкIи а проектым игъэцэкIэн зыпшъэ дэкIыщт кIэлэегъаджэхэм ящыкIэгъэ методикэр аIэкIэгъэхьэгъэным анахьэу анаIэ тырагъэтынэу министрэм игъо филъэгъугъ.ХэушъхьафыкIыгъэу зытегущыIагъэхэр гъэсэныгъэмкIэ инфраструктурэр гъэ­кIэжьыгъэным иIофыгъохэр ары. Ми­нистерствэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2025-м нэс республикэм иеджэпIэ 28-мэ яунэ 33-м игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. 2026 — 2027-рэ илъэс­хэмкIэ еджэпIэ 17-мэ яунэ 19-мэ игъэ­кIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащызэшIуа­хынхэу рахъухьагъ.Ащ фэшъхьафэу Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм язэшIохын къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яигъэ­кIотыгъэ гъэцэкIэжьынкIэ программэр 2025-рэ илъэсым аублагъ. А программэм тетэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 2 агъэцэ­кIэ­жьыгъах, 2027-рэ илъэсым нэс кIэлэцIыкIухэр зыщаIыгъхэ учреждение 14-мэ яунэ 16 агъэцэкIэжьыщт. Мы лъэхъаным кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 5-мэ ыкIи еджэпIи 2-мэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащэ­кIох, Iоныгъом и 1-м ехъулIэу а IофшIэнхэр ащаухыщтых. Гъэмафэм джыри еджэпIи 5-мэ ащ фэдэ гъэцэкIэжьынхэр ащаублэщтых.КъумпIыл Мурат гъэцэкIэжьын Iоф­шIэнхэр зэрищыкIагъэм тетэу ыкIи ипIа­лъэм зэшIохыгъэнхэм министерствэм ынаIэ тыригъэтын зэрэфаер къыхигъэщыгъ. ИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэм адакIоу къапэIулъ чIыпIэхэри зэтегъэ­псыхьэгъэнхэм иIофыгъохэм муниципалитетхэм анаIэ атырадзэнэу пшъэрылъ афишIыгъ.Ушэтынхэм языфэгъэхьазырынрэ язэхэщэнрэ къатегущыIэзэ Евгений Лебедевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зыкI къэралыгъо ушэтынхэр ащыкIонхэу чIыпIэ 11 ыкIи къэралыгъо ушэтын шъхьа­Iэхэр зыщыкIощтхэ пункт 27-рэ респуб­ликэм щагъэнэфагъ. Ахэм ящыкIэгъэщт амалхэр зэкIэ афызэхащагъэх. Къэралыгъо кIэух аттестацием изэхэщэн фэ­гъэзэгъэ IофышIэхэми ягъэхьазырын ыкIэм фэкIо. ЗыкI къэралыгъо ушэтынхэмрэ ушэтын шъхьаIэхэмрэ япхыгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьэх. Ны-тыхэр хэлажьэхэзэ, общественнэ лъыплъэным фэгъэзэгъэщтхэр агъэнафэх. НепэкIэ зыкI къэралыгъо ушэтынхэм респуб­ликэмкIэ кIэлэеджэкIо 2237-рэ ахэлэ­жьэнэу атхыгъ.КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, хэбзэгъэуцугъэу щыIэр мыукъогъэным яIофыгъохэм афэгъэзэгъэ министерст­вэхэм ушэтынхэр зыщатыщтхэ лъэхъаным язэдэлэжьэныгъэ нахь агъэчанынэу.«ТэркIэ мэхьанэшхо иI ушэтынхэм ахэлэжьэрэ пстэуми гупсэфэу, Iэрыфэгъоу ыкIи щынэгъончъэу къатефэрэр ашIэным иамал ягъэгъотыгъэным. Ащ дакIоу ушэтынхэм ялъэхъан зэхэщэн Iофтхьабзэхэри лъэгэпIэ иным тетынхэ фае, блэкIыгъэ чэзыухэм зэрэзэхащэщтыгъэхэм къыкIедгъэчы хъущтэп», — къыIуагъ КъумпIыл ­Мурат.ХэушъхьафыкIыгъэу зытегущыIагъэхэм ащыщ ныбжьыкIэхэм рабочэ сэнэхьатхэр къыхахынхэм анаIэ тырягъэдзэгъэныр. Лъэпкъ проектхэу «IофышIэхэр», «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ» зыфи­Iохэрэм, партиеу «Единэ Россием» ипрограммэхэм атегъэпсыхьагъэу а Iофыр зэшIуахыщт. Адыгеим мэкъу-мэщым тегъэпсыхьэгъэ класс 15 муниципальнэ образованиехэм къащызэIуа­хыгъ ыкIи Iоф ащашIэ. КIэлэеджакIохэм ащ фэдэ классхэм игъэкIотыгъэу ащызэрагъэшIэщтых естественнэ-научнэ лъэныкъом, фермерствэм ыкIи генетикэм япхыгъэ предметхэр. Производствэхэм ыкIи мэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм ахэр ащэIэх. Ахэм нэIуасэ зызфашIыщтхэм ащыщых псым, чIым, жьым япхыгъэ ушэтынхэр, губгъо IофшIэнхэр, мас­тер-классхэр ыкIи къыдэгъэкIыжьыным ылъэныкъокIэ предприятиехэм яIофшIэн зэрэзэхэщагъэм. КIэлэеджакIохэм джырэ лъэхъаным диштэрэ научнэ Iэмэ-­псымэхэм лабораториехэм нэIуасэ за­щыфашIы, агрономхэу ыкIи инженерхэу закъыщыхъузэ ахэм зэшIуахын фэе Iофыгъохэм адэлэжьэнхэмкIэ къулайныгъэхэр аIэ къызэрэрагъэхьащтхэм нэ­Iуасэ зыфашIы.Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, а лъэныкъомкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр Iоф зышIэщт ныбжьыкIэ­хэм IэпыIэгъу ятыгъэныр ары. ЕджапIэм къыщегъэжьагъэу гурыт е апшъэрэ сэ­нэ­хьат гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынымкIэ, нэужым IофшIэпIэ гъэнэфагъэхэм аIу­хьанхэмкIэ IэпыIэгъур зэрищыкIагъэм тетэу аIэкIагъэхьан фае. Мэкъумэщ классхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным пае шъолъырым имэкъумэщ предприятие инхэр, гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациехэр ыкIи чIыпIэ зыгъэIоры­шIэжьыным икъулыкъухэр къызфагъэфедэх.ЗэIукIэгъум икIэухым кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо зэрэзэхащэщтым иIофыгъохэм ахэплъагъэх. Сомэ миллиони 180-м ехъу республикэ бюджетым къыхагъэкIынышъ, а гухэлъхэм апэIуагъэхьащт. ЖъоныгъуакIэм и 28-м къыщегъэжьагъэу кIэлэеджэкIо мини 9-м ехъу къызэлъызыубытыщт зыгъэпсэфыгъо Iофтхьабзэр ублагъэ хъущт. Илъэсэу икIыгъэм елъытыгъэмэ, кIэлэцIыкIу мин фэдизкIэ зызгъэпсэфыщтхэр нахьыбэ хъущтых.КIэлэцIыкIухэр мафэрэ зыдэщыIэщтхэ лагерь 93-мэ Iоф ашIэщт. Къэлэ кIыбым лагерьхэу «Лань», «Горная легенда» зы­фиIохэрэм Iоф щашIэщт. КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ Херсон хэкум ирайонхэм къаращыщт кIэлэцIыкIухэм анахьэу анаIэ атырагъэтынэу. Нэбгырэ 600 фэдиз ахэм къарыкIынэу мэгугъэх. Ахэм анэмыкIэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм яунагъохэм арыс кIэлэцIыкIухэми ахэм защагъэ­псэфыщт.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.