ХэкIуадэхэрэм япчъагъэ хэхъуагъ

Тигъогухэм атет транспортым ипчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъо, ащ дакIоу хъугъэ-шIагъэхэми, ахэм ахэкIуадэхэрэми, шъобжхэр ахэзыхыхэрэм япчъагъи зыкъеIэты. Тызыхэт илъэсым пыкIыгъэ мэзи 3-м изэфэхьысыжьхэм, хъугъэ-шIагъэхэм лъапсэу афэхъугъэм, анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм, нэмыкIхэми афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо инспекцием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм пропагандэмкIэ иотдел ипащэу, полицием иполковникэу Бзэджэжъыкъо Мурат.

Пчъагъэхэр— Мурат, статистикэм икъэгъэлъэгъонхэмкIэ тизэдэгущыIэгъу едгъэжьэнэу сыфай.— 2026-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ республикэм игъогухэм хъугъэ-шIэгъэ 71-рэ къатехъухьагъ, ахэм нэбгырэ 14 ахэкIодагъ, 75-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. ИкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, гъогу хъугъэ-шIагъэхэм ыкIи шъобж зытещагъэхэм япчъа­гъэ процент 13,5-кIэ къакIичыгъ, ау хэкIодагъэхэм фэдитIукIэ нахьыб — ар нэбгырэ 14-м нэсыгъ.— Мыщ фэдизэу хэкIуадэхэрэм япчъагъэ зыкъызэриIэтыгъэм сыда ушъхьагъоу фэхъугъэр? Ом е гъогухэм язытета, хьауми нэмыкI хэбзэукъоныгъэхэр къы­хэбгъэщынхэу щыта?— Пэублэм къыхэзгъэщымэ сшIоигъу тигъогухэм язытет шэпхъэшIухэм зэрадиштэрэр, зыщищыкIэгъэ чIыпIэхэм атетын фэе тамыгъэхэр, сатыр рыщагъэ­хэр зэряIэхэрэр. КIымафэм ыуж асфальтыр зытекIыгъэ чIыпIэхэр ахэтых, игъорыгъозэ ахэр зыпкъ рагъэуцожьых. Тишъолъыр игъогухэм нахьыбэу ащагъэ­унэфырэ хэбзэукъоныгъэхэм ащыщых ыпэкIэ къикIырэ автомобилым илъэныкъо зэрэтехьэхэрэр, машинэ зэутэкIхэр, дэчъэхынхэр, лъэсрыкIохэм зэратехьэ­хэрэр. ПIалъэу зигугъу къэтшIырэм къы­кIоцI машинэхэр гъогогъу 29-рэ зэутэкIыгъэх, лъэсрыкIохэм атехьагъэхэу протокол 27-рэ атхыгъ. Водительхэм икъоу зызэрамыгъэпсэфырэм нахьыбэрэмкIэ ахэр къыхэкIых. Тишъолъыр зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм, къушъхьэхэм, хы ШIуцIэ Iушъом якIурэ федеральнэ гъогухэр пхырэкIых. Ахэм къарыкIыжьыхэрэр пшъыгъэхэу хэчъыехэшъ, дэчъэхых е щыт автомобилым еутэкIых. Джары анахь ушъхьагъу шъхьаIэхэр.

— ЦIыфхэм анахь агу къинэгъэ гъогу хъугъэ-шIагъэу жъугъэу­нэфыгъэхэм ащыщхэм уакъытегущыIагъэмэ дэгъугъэ.— Щылэ мазэм и 8-м Тэхъу­тэмыкъое районым ипсэ­упIэу Инэм идэкIыгъо дэжь зэутэкIыныгъэ щыхъугъ. Ащ фэгъэхьыгъэу джыри следствиер макIо. Пчыхьэм, сыхьатыр 6-м ЦIэмэз щыщ зэшъхьэгъу­сэхэр ясабый ягъусэу Ставрополь краим къи­кIыжьыхэзэ, водителыр игъогу дэчъэхи, хьылъэзещэ автомобилэу щытым еутэ­кIыгъ. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, лъэшэу чъэщты­гъэп, ау утынэу атеща­гъэхэм апкъ къикIыкIэ зэшъхьэгъусэхэм а чIыпIэм апсэ щыхэ­кIыгъ. КIэлэцIыкIур хэ­ушъхьа­фыкIыгъэ тIысыпIэм исыгъ, ар сы­мэджэщым нагъэ­сыгъэу иду­най ыхъожьыгъ. А зы тхьамыкIагъом зэрэунагъоу хэкIо­дагъ. Зэ­регуца­фэхэрэмкIэ, автомобилыр зезыфэщтыгъэр хэчъыягъ е бэлэрэгъыгъэ.Джащ фэдэу Теуцожь районым щыхъу­гъэ аварием кIэлэ ныбжьыкIитIу хэкIодагъ. Чэщым автомобиль псынкIэр хьылъэзещэ машинэм еутэкIыгъ, ащ къыкIэридзыжьи, ыпэкIэ къикIырэм ри­дзылIэжьыгъ. Шъобж хьылъэу атещагъэ­хэм апкъ къикIыкIэ а чIыпIэм апсэ щыхэкIыгъ. Ащ фэдэу щысабэ къэсхьын слъэкIыщт, ау зэфэхьысыжьхэр къэтшIыхэмэ, къэнафэрэр зы — зэкIэри мэгузажъох, пшъыгъэм къыхэкIэу дэчъэ­хых, ямылъэныкъо техьэх.ЛъэсрыкIохэр, уахътэр— ЛъэсрыкIохэр ара, хьауми водительхэр ара нахьыбэу хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIуадэхэрэр?— СыдигъокIи хэкIуадэхэри, шъобж хьылъэ зытещагъэ хъухэри водительхэр ары. ИкIыгъэ илъэсым водитель 37-мэ ядунай ахъожьыгъ, къадисыгъэхэ — 32-рэ, ахэм ауж къекIы лъэсрыкIохэр. Къыхэз­гъэщымэ сшIоигъу мы илъэсым имэзищ лъэсрыкIоу хэкIуадэхэрэм япчъагъэ къы­зэрэщыкIагъэр, нэбгырищ хъугъэ-шIагъэ­хэм ахэкIодагъэр, мэлылъфэгъури къы­хэплъытэмэ, ащи нэбгыритIу. Щысэ къэт­хьын, кIэлэцIыкIу Iэтахъоу илъэс 13 зыныбжьыр янэжъ-ятэжъхэм ягъусэу къуаджэу Пэнэхэс кIуагъэх. Нахьыжъхэр щагум дэхьагъэхэу, кIэлэцIыкIур автомоби­лым кIэлъырытэу щытызэ, а къоджэ дэдэм щыщ хъулъфыгъэу машинэр зыгъэ­IорышIэщтыгъэр имылъэныкъо гъогу техьи, ар риутыгъ. Шъобжэу тещагъэ хъугъэхэм апкъ къикIыкIэ Iэтахъом идунай ыхъожьыгъ. Лажьи хьакъи зимыIэ кIэлэцIыкIоу гъогубгъум щытыгъэр хэкIодагъ.Джащ фэд Мыекъуапэ къыщыхъугъэ хъугъэ-шIагъэр. КнопкэкIэ агъэIорышIэрэ нэфрыгъуазэ зытет хэушъхьафыкIыгъэ лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэм тетыгъэ бзылъ­фы­гъэр автомобилым риутыгъ ыкIи ыпсэ хэкIыгъ. МыхэмкIэ джыри следствиер макIо.Гъогу хъугъэ-шIагъэу республикэм игъо­гухэм къатехъухьагъэхэм узахаплъэ­кIэ, нахьыбэр пчыхьашъхьэм е чэщым мэхъух.ЫпшъэкIэ къызэрэщысIуагъэу, кIымэфэ лъэхъаным гъогухэм язы Iахьхэм сатыр рыщагъэхэр атекIыгъэх. Ащ ыпкъ къикIыкIэ аварие 14-у агъэунэфыгъэм нэбгыри 5 ахэкIодагъ, 15-мэ шъобжхэр атещагъэ хъугъэ.Зэфэхьысыжьхэр тшIымэ, лъэсрыкIохэр зыхэфэрэ хъугъэ-шIагъэхэм янахьыбэр водительхэм ялажьэкIэ хъугъэх, игъом зикIогъур блатIупщыгъэп.Ныбжьыр, зефэнымкIэ IэпэIэсэныгъэр— Мурат, адэ хъугъэ-шIагъэу республикэм игъогухэм къатехъухьагъэхэм уахаплъэмэ, сыд ныбжь зиIэхэр ара нахьыбэу хэбзэукъоныгъэхэр зезыхьагъэхэр? Сыд фэдэ шапхъэхэр ара нахь аукъохэрэр?— Анахь тхьамыкIагъо къызхэкIырэр ямылъэныкъо гъогу зэрэтехьэхэрэр ары. Ащ фэдэ хъугъэ-шIэгъи 6 мэзищым къы­кIоцI Адыгеим игъогухэм ащагъэунэ­фыгъ. ЦIыфхэр зыхэкIодэгъэ авариехэм янахьыбэр федеральнэ гъогухэм ащыхъугъ.Ныбжьым игугъу къэтшIымэ, нахь къахэщыхэрэр илъэс 30 — 50 зыныбжьыхэр ары — хъугъэ-шIэгъэ 26-рэ, илъэс 50 — 60-м — 8, ахэм къакIэлъэкIо илъэс 18 — 25-рэ зыныбжьхэр. Езыгъэ­жьэгъэкIэ водительхэм ялажьэкIэ бэп авариеу тигъогухэм ащагъэунэфыгъэр — 5, ау, гухэкI нахь мышIэми, ахэм нэбгыритIу ахэкIодагъ. Илъэси 10 — 15 хъугъэу автомобилыр зезыфэхэрэр ары нахьыбэу хъугъэ-шIагъэхэм ахэфагъэхэр.Зыныбжь имыкъугъэхэм ялажьэкIэ тигъогухэм аварии 10 къащыхъугъ, ар икIыгъэ илъэсым ебгъапшэмэ, процент 40-кIэ нахь макI. Зы нэбгырэ хэкIодагъ, 11-мэ фыкъоныгъэхэр хахыгъэх. Илъэс 16 мыхъугъэхэр хъугъэ-шIэгъи 10-мэ ахэфагъэх.Ешъуагъэхэр— Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ водитель ешъуагъэхэм маши­нэр зэрэзэрафэрэр. Ары па­кIошъ, зэ агъэпщынагъэхэу, ар зэрифэным ифитыныгъэ зыIахыгъэхэр ятIуанэрэу къаубытых. Сыда мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет?— Мыхэм апкъ къикIыкIэ мэзищым къыкIоцI хъугъэ-шIагъи 6 къэхъугъ, ахэм нэбгырищ ахэкIодагъ. Мэлылъфэгъу мазэри къыхэдгъахьэмэ, джыри нэбгыритIу ешъуагъэхэм ялажьэкIэ авариехэм ахэкIодагъ. Мы купым хэхьэрэ водительхэм алъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр сыд фэдизэу агъэпхъэшагъэми, щынэхэрэп, тазыр инхэм ямызакъоу, ятIонэрэу къау­бытырэм уголовнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьы, шIокI зимыIэ IофшIэнхэр арагъашIэх, яавтомобильхэр аIахых. Хьыкум Департаментым къызэритыгъэмкIэ, мэзищ закъом уголовнэ Iоф 20-мэ ахэплъа­гъэх, транспорт амали 6 хабзэм ифедэу къа­Iахыгъ. Ау ащи къыгъэуцухэрэп.Мы Iофыгъом ренэу тынаIэ тет. Водительхэр зэпымыоу тэуплъэкIух, ешъуа­гъэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэхэтэщэх, муниципальнэ комиссиеу нахьыжъхэр зыхэтхэм къятэгъэблагъэх, тадэгущыIэ. ЦIыфхэми зафэдгъазэ тшIоигъу — шъуигупсэхэр ешъуагъэу рулым IутIысхьэхэ зыхъукIэ, афэшъумыд.Iофтхьабзэхэр— ГъогурыкIоныр щынэгъон­чъэным, авариехэр нахь макIэ шIыгъэнхэм афэIорышIэрэ амал гъэнэфагъэу зешъу­хьэхэрэм уакъытегущыIагъэмэ дэгъугъэ.— Мы аужырэ илъэсхэм хэбзэ къулы­къухэм зэпхыныгъэ адытиIэу гъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэрэ Iоф­тхьабзэхэр тэгъэнафэх, ахэр зэрытхэгъэ гъогу картэ дгъэпсыгъ. Илъэс къэс гъогухэм ащыхъурэм елъытыгъэу ащ тыхэплъэжьы, гъэкIэжьынхэр, хэгъэхъо­жьынхэр фэтэшIы. Нахьыбэрэ авариехэр зыщыхъугъэу дгъэунэфыгъэ гъогу Iахьхэм ыкIи зэхэкIыпIэхэм тамыгъэхэр, нэфрыгъуазэхэр, транспортэу зэблэкIыхэрэм азыфагукIэ шIыхьэгъэ пкъэухэр ащыдгъэ­уцугъэх. Ау техническэ шапхъэхэм апкъ къикIыкIэ ащ фэдэ зыщыбгъэуцун умылъэ­кIыщтхэм утехьан узэрэфимытыр къэзыгъэлъэгъорэ тамыгъэхэр, макъэ къэзыгъэIурэ рыщагъэхэр, нэмыкIхэр ащыдгъэ­псыгъэх. Мы илъэсым сурэт ыкIи видео тезыхырэ пкъыгъо 31-рэ джыри тигъогухэм атырагъэуцощт. Ахэм ащыщхэм щынэгъончъэ бгырыпхыр зэратемылъыр къагъэлъагъо.Iофыгъо шъхьаIэу тигъогухэм къатехъу­хьэхэрэр АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхэщэгъэ комиссиеми къыщаIэтых, щыхэплъэх. МыщкIи, нэмыкI IофыгъохэмкIи хэкIыпIэхэм тяусэ, гукъэкIэу ятхьылIэрэ пстэумкIи хэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу къытфэхъух, къыддырагъаштэ.Iэшъынэ Сусан.