Хэтрэ цIыфкIи анахь мэхьанэ зиIэр гупшысэкIэ амалэу IэкIэлъыр ары. Ау зымыгъэулэоу, уздэмылэжьэжьэу, шIэныгъэ уимыIэу, акъыл бгъотыщтэп. АщкIэ анахь IэпыIэгъу дэгъур тхылъыр ары
. Адыгэ гущыIэжъхэр ыкIи нэмыкI цIыф лъэпкъхэм яIорIотэ угъоигъэхэр умышIэхэу, къэIогъэ-Iожьыгъэ къодыекIэ пфэшIэн щыIэп, плъэгъуи, зэхэпхи, зэхапшIи зэфэпщэжьызэ уздэлэжьэжьымэ, ухэтми улъыкIотэщт. Пшыгъупшэ мыхъущтыр шIэныгъэ лые зэрэщымыIэр ары.А зэкIэ къагурыIоу «Пословицы и поговорки» — «ГущыIэжъхэр» зыфиIорэ тхылъ IэпкIэ-лъапкIэр зэхагъэуцуагъ урысыбзэкIэ ыкIи адыгабзэкIэ Джарымэ Налбыйрэ Хьакъуй Аслъанрэ. Мэхьанэ зиIэ тхылъ Iэрыфэгъу зэкIэупкIагъэр тхылъыр «Качествэм» къыщыдэкIыгъ, ипчъагъэкIэ 150-рэ мэхъу. УрысыбзэкIэ ыкIи адыгабзэкIэ къэIогъэ гущыIэжъхэр В. И. Даль игущыIалъэ къыдахыгъэх. Тхылъыр къыхэутыгъэнымкIэ мылъку IэпыIэгъу мы нэбгыритIум къафэхъугъэх ЗекIогъу Казбек, Набэкъо Нурбый, Хьакъуй Аскэр.Тхылъыр къызэIуехы авторхэм-зэхэгъэуцуакIохэм ягущыIапэ. Ащ ахэм кIэкIэу щыкIагъэтхъыгъ гущыIэжъхэр уахътэм ыпсыхьэгъэ гупшысэу зэрэщытхэр, ахэм щыIэныгъэ лъэныкъуабэр къызэдаубытэу, яджэу ыкIи зыгъэфедэхэрэ нэбгырэ пэпчъ дунэелъэгъукIэ псыхьагъэ зэрэрагъэгъотырэр.ГущыIэжъхэр щыIэкIэ-псэукIэм шIуи бзаджи хэлъыр къизыIотыкIырэх, гъэпсыкIэ-шIыкIэм игъунджэх, кIэкIых, гурыIогъошIух, купкI гъэнэфагъэ ахэлъ. Тхылъым игущыIапэ къыщыIуагъ гущыIэжъхэм осэшIу зэряIэр, ахэм лъэпкъ губзыгъагъэр зэращыкIэгъэтхъыгъэр. Урыс тхакIохэу А. М. Горькэм, А. С. Пушкиным ягуапэу гущыIэ щэрыохэм, ахэм якIэкIыгъэ-зэкIэупкIэгъагъэ агъэлъапIэщтыгъ, зыщищыкIагъэм агъэфедэщтыгъэх. Джащ фэд адыгабзэми гущыIэжъхэр хэчъыхьагъэу хэтых, пшысэхэм, таурыхъхэм, къэбарыжъхэм. ГущыIэжъхэм язэгъэшIэн-зэхэфын дэлэжьагъ Паго Тамбый. Ащ ыуж Лъэустэн Юсыф, М. Хъуажъыр, Хъут Щамсэдин ыкIи ахэм аугъоигъэ материалхэр ыгъэфедэхэзэ, Блэгъожъ Зулкъарин гущыIэжъхэм адэлажьи, тхылъ цIыкIу къыдигъэкIыгъагъ.Тхылъым пстэумкIи гущыIэжъ 2108-рэ къыщытыгъ. Ахэр алфавит гъэпсыкIэм тетэу къызэкIэлъэкIох. Апэ урыс гущыIэжъыр къеIо: «А ларчик просто открывался» — етIанэ, ар адыгабзэкIэ къеты — «Къин пымылъэу къэмланэр къызэIукIыщтыгъ».Щэч хэлъэп, мы IофшIагъэр ини цIыкIуи агъэфедэн зэралъэкIыщтым, гущыIэжъхэм ямэхьанэ хэти нахь лъыплъэ зэрэхъущтым. Арышъ, мыщ фэдэ гукъэкIыр пхырызыщи, гущыIэжъхэр урысыбзэм къикIыхэзэ, адыгабзэм езгъэкIугъэхэм «тхьашъуегъэпсэур» къалэжьыгъ, тхылъыкIэ IэпкIэ-лъапкIэр къэхъугъ, «Гъогумаф!» фэтэIо.МамырыкъоНуриет.