АшIэзэ, федэ зыпылъ бзэджэшIагъэхэр зэрахьэх

АР-м хэгъэгу кIоцI Iоф­хэмкIэ и Министерствэ иучастковэ уполномоченнэхэм ыкIи зыныбжь имыкъугъэхэм яIофы­гъохэмкIэ иотдел къы­зэритыгъэмкIэ, 2026-рэ илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIэгъэ 51-рэ зэрахьагъэу Адыгеим щагъэунэфыгъ.

БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъа­гъэр нахьыб, ар бзэджэшIэгъэ 24-м кIахьэщтыгъ. Тэхъутэмыкъое районым щыпсэурэ ныбжьыкIэхэм лъэныкъо 26-кIэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэу зэрахьагъэхэм къэгъэлъэгъоныр нахь дэй ашIыгъ. Iэтэхъо 29-мэ уголовнэ Iоф къафызэ­Iуахыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгыри 7-мэ — илъэс 14 — 15, 22-мэ — илъэс 16 — 17 аныбжь. Нэбгыри 8-р Урысыем инэмыкI шъолъырхэм ащыщ.2026-рэ илъэсым жъоныгъуа­кIэм и 1-м ехъулIэу хэбзэукъо­ныгъэ зезыхьэгъэ зыныбжь имы­къугъи 195-рэ, джащ фэдэу якIалэхэм яIыгъынкIэ ыкIи ялъы­плъэнкIэ зипшъэрылъхэр икъоу зымыгъэцэкIэрэ ны-ти 197-рэ профилактикэ учетым хэтых. Мы илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм хэбзэукъоныгъэ зезыхьэгъэ Iэтэхъо 73-рэ ыкIи ны-ты 27-рэ учетым хагъэуцуагъэх.

НахьыбэрэмкIэ ашIэзэ, федэ зыпылъ бзэджэшIагъэхэр зэра­хьэх. Ахэр: тыгъон бзэджэ­шIагъэу 19, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэ­джэшIэгъэ 14, хъункIэн бзэ­джэшIагъэу 1 ыкIи автомобилыр рафыжьагъэу зы хъугъэ-шIагъ.Зыныбжь имыкъугъэхэм бзэ­джэшIагъэу зэрахьэхэрэм, Iэта­хъохэр гъогу пхэндж техьанхэм лъапсэ фэхъурэм, ахэм пшъэ­дэкIыжьэу арагъэхьырэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэ­хъугъ Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ полицием ипащэ игуадзэу, подполковникэу СтIашъу Артур.— Артур, 2026-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу зыныбжь имыкъугъэхэм зэрахьагъэу бзэджэшIэгъэ тхьа­пша къалэм щыжъу­гъэунэфыгъэр? БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ а пчъагъэр нахьыба, хьауми нахь макIа?— 2026-рэ илъэсым имэзиплIэу пыкIыгъэм МыекъуапэкIэ зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIэгъи 4 зэрахьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ а пчъагъэр 15 хъущтыгъ. Хъугъэ-­шIэгъэ 11-кIэ мы пчъагъэр нахь макIэ хъугъэ.— Зыныбжь имыкъугъэ­хэм зэрахьэрэ бзэджэшIа­гъэхэм япчъагъэ зыфэдизыр сыда зэлъытыгъэр?— Зыныбжь имыкъугъэхэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэныр хэбзэ къулыкъухэм, кIэлэегъаджэхэм, ны-тыхэм япшъэрылъ шъхьаIэу щыт. Iэтахъохэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ зыфэдизыр социальнэ, экономическэ ыкIи психологическэ Iофыгъохэм ялъытыгъэу щыт. ГущыIэм пае, унагъом зэгурыIоныгъэ имылъмэ, ны-тыхэр зэхэмысыжьхэмэ, ешъоным пыщагъэхэмэ, нэ­мыкI­хэми. Джащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьанхэм лъапсэ фэхъурэр янэ-ятэхэр икъоу зэралъымып­лъэхэрэр ары. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм пIуныгъэ тэрэз ягъэгъотыгъэнымкIэ цIыф пэпчъ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэр къы­гурыIон фае.— Хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэу хэбзэукъоныгъэ ыкIи бзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ Iэтахъохэм сыд фэдэ пшъэдэкIыжьа арагъэхьын алъэкIыщтыр?— УФ-м и Уголовнэ кодекс къызэригъэнафэрэмкIэ, зы­ныбжь илъэс 16 хъугъэм уголовнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьынэу хэбзэгъэуцугъэм къыделъытэ. Ащ дакIоу бзэджэшIагъэу зэра­хьагъэм елъытыгъэу зыныбжь илъэс 14 хъугъэми уголовнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьын алъэ­кIыщт. Ащ хэхьэ укIыгъэ, тыгъон Iофхэр, хъункIэн ыкIи нэмыкI бзэджэшIагъэхэр.— Лъыплъэн зимыIэхэу гъогум тет кIэлэцIыкIу­хэм ыкIи ахэм хэбзэу­къо­ныгъэу зэрахьэхэрэм алъэныкъокIэ унагъом имэхьанэ сыд фэда? ­МыщкIэ ны-тыхэм сыд фэдэ хэукъоныгъа на­хьыбэу ашIыхэрэр?— Унагъор ары пIуныгъэр къызщежьэрэр. ЯкIэлэцIыкIухэм яIыгъынкIэ ыкIи япIункIэ ны-ты­хэм япшъэрылъхэр икъоу зэрамыгъэцакIэхэрэм гумэкIыгъохэр къыздехьых. Непэ лъэхъанэу тызыхэтым ифэмэ-бжьымэхэр ныбжьыкIэхэм къатекIох. КIэлэ­цIыкIум лъыплъэн имыIэу, охътабэ гъогум щигъакIоу, зыфаер ышIэу ыкIи ар къыдэхъумэ, еджапIэм кIонэу фэещтэп. Ежьым фэдэ ныбджэгъухэр пыщэгъу фэхъух, щыIэныгъэм зыкъыщырамыгъэнэным, ахъщэ псынкIэр зэрагъэгъотыным афэшI ахэм хэбзэукъоныгъэхэр зэрахьэх. Iэтахъо пэпчъ дунэе еплъыкIэ шъхьаф иI, ащ пае зырызэу ахэм екIолIакIэ къа­фэбгъотын фае. Мы лъэныкъом­кIэ ны-тыхэм япшъэрылъхэр агъэлъэшынхэ, ялъфыгъэхэм зэ­дэгущыIэгъухэр адашIынхэ фае.— Зыныбжь имыкъу­гъэхэм ыкIи ахэм яунагъохэм сыдэущтэу Iоф адашъушIэра?— Инспекторым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ хэбзэу­къоныгъэ зезыхьэгъэ ыкIи лъы­плъэн зимыIэ Iэтахъохэм Iоф адишIэныр. Ащ къыхэлажьэх зыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ ыкIи ахэм яфиты­ныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ ко­миссиер, гъэсэныгъэмкIэ гъэ­IорышIапIэр, псауныгъэр ыкIи цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ къулыкъухэр, нэмыкI­хэри. ГущыIэм пае, кIэлэцIы-кIум ифитыныгъэхэр зэраукъуа­гъэм епхыгъэ бзэджэшIагъэ зэрахьагъэу макъэ къызагъэ­IукIэ, къулыкъум иIофышIэхэр Iэтахъор зыщыпсэурэ чIыпIэм макIох, кIэлэцIыкIум ищы­IэкIэ-псэукIэ зыфэдэр зэрагъэлъэгъу, унагъом гъотэу иIэм зыщагъэгъуазэ. Iэтахъор зыщыпсэурэ унагъор мытэрэзэу: янэ-ятэхэр ешъуакIохэу, унэ кIоцIым изытет санитар шапхъэхэм адимыштэу, ашхын ыкIи ащыгъын ямыIэу къызыхагъэщыкIэ, ащ фэдэ ны-тыхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы. Джащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэухъу­мэгъэнхэмкIэ комиссием къыра­гъэблагъэх ыкIи адэгущыIэх. Ясабыйхэм икъоу анаIэ атырамыгъэтэу ыкIи япшъэрылъхэр амыгъэцакIэхэу къызыхагъэщ­хэкIэ, тазыр зыпылъ админист­ративнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьы ыкIи унагъор учетым хагъэуцо. Ясабый апIунымкIэ фитыныгъэу яIэр къызэтегъэуцогъэнымкIэ пшъэдэкIыжь анахь пхъашэу щыIэр ны-ты фитыныгъэхэр аIыхыгъэныр ары.— Мы мафэм ехъулIэу зыныбжь имыкъугъэхэм яIофхэмкIэ комиссием иучет хэтхэм япчъагъэ сыд фэдиз?— 2026-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 1-м ехъулIэу хэбзэ­укъоныгъэ зезыхьэгъэ зыныбжь имыкъугъэ нэбгырэ 68-рэ, джащ фэдэу якIалэхэм яIыгъынкIэ ыкIи ялъыплъэнкIэ зипшъэрылъхэр икъоу зымыгъэцэкIэрэ ны-ты 41-рэ Мыекъуапэ иучет хэтых. Полицием, гъэсэныгъэм ыкIи социальнэ ухъумэным ыкIи медицинэм икъулыкъухэр зэ­гъусэхэу мыщ фэдэ унагъохэм Iоф адашIэ.Гъунэгъухэм, еджапIэм, кIэлэ­цIыкIу IыгъыпIэм ыкIи нэмыкI учреждениехэм ыпшъэкIэ зи­гугъу къэтшIыгъэ унагъохэм якъэбар къытIэкIагъахьэ. Гущы­Iэм пае, кIэлэеджакIом тыр­къохэр тещагъэхэу еджапIэм кIуагъэмэ, макъэ къытагъэIу. Ны-тыхэм апкъ къикIэу шъобж­хэр тещагъэхэ хъумэ, ядэжь тэкIо, тадэгущыIэ. Ащ нэмыкIэу еджэныр бэрэ блигъэкIы хъумэ тынаIэ тетэдзэ.— Зыныбжь имыкъу­гъэ­хэу хабзэр зыукъуа­гъэхэр гъогу занкIэм тещэжьыгъэнхэмкIэ сыдэущтэу Iоф адашъу­шIэра?— Зыныбжь имыкъугъэхэу хабзэр зыукъуагъэхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыщагъэпщынэ­хэрэ гупчэ Мыекъуапэ дэт. Ар нэбгырэ 25-мэ атегъэпсыхьагъ, ау къэIогъэн фае мы аужырэ илъэсхэм мыщ къащэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ зэрэхъугъэр. Мы илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу зы шъэо­жъые закъу гупчэм ядгъэща­гъэр. Джащ фэдэу зэфэшIыгъэ шIыкIэм тетэу Красногвардей-­скэ районым ит хэушъхьафыкIыгъэ училищэу кIэлэцIыкIу къинхэр зыщаIыгъхэм Iоф ешIэ. Мыщ чIэсых зыныбжь имыкъугъэхэу хабзэр зыукъуагъэхэр ыкIи гъогу занкIэм теуцожьынхэм дэмыгуIэхэрэр.— Iэтахъохэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэм фэшI шIуагъэ къэзытырэ Iоф­тхьабзэу зешъухьэхэрэм тащыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ.— Зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIагъэхэр ыкIи хэбзэу­къоныгъэхэр зэрамыхьанхэм, джащ фэдэу ежьхэми къадызэрамыхьанхэм афытегъэпсы­хьэгъэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр ренэу зэхэтэщэх.Ащ нэмыкIэу Iэтахъохэм яхэ­бзэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэшI зыныбжь имыкъу­гъэхэм яIофхэмкIэ комиссием зэпхыныгъэ дытиIэу межведомственнэ дэкIыгъохэр зэхэтэщэх, Iэтахъохэр нахьыбэу зыщызэ­хэ­хьэрэ чIыпIэхэм, зыщыпсэу­хэрэм тэкIо. Анахьэу социальнэ щынагъо зышъхьащыт унагъо­хэм ащыпсэурэ кIэлэцIыкIухэм тынаIэ атет, ахэр чIыпIэ къинэу зэрытхэм къищыжьыгъэнхэм фэшI еджапIэхэм къащызэIуахыгъэ кружокхэм ыкIи секциехэм тэ­гъакIох. ЗэгурыIоныгъэ зэрымылъ унагъохэу учетым щытхэм хэушъхьафыкIыгъэу тынаIэ ате­тэгъэты. Лъыплъэн ямыIэу гъо­гум тетхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм хэбзэукъоны­гъэхэр зэрамыхьанхэм афэIорышIэрэ пэшIорыгъэшъ, пат-рио­тическэ, спорт ыкIи шIэныгъэм хэзыгъэ­хъорэ Iофтхьа­бзэхэр афызэхэтэщэ.КIАРЭ Фатим.