Унэгъо зэгурыIожь

Непэ — унагъом и Маф. Адыгеим сыдигъуи унагъом имэхьанэ щыин, ары пэпчъ ежь ишэн-хабзэ щызэрахьэ.Гъо­бэкъуае щыщ СтIашъумэ яунагъо цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэу — шIулъэгъум, гукIэгъум, зэгурыIоныгъэм, шъыпкъагъэм мэхьанэшхо аритызэ мэпсэу.

Ясабыйхэм шэн-хэбзэ дахэхэр зэрахьэу, IэпэIасэхэу, нэхъой-Iэдэбыныгъэ ахэлъэу агъасэх. СтIашъу Руслъанрэ За­ремэрэ илъэс 20 хъугъэу унагъо зэдашIэ, ялъфыгъи 4 зэдапIу.Зэшъхьэгъусэхэм гуфэбагъэ азыфагу къызехьэм, джыри гурыт еджапIэм чIэсы­гъэх. Уахътэр лъыкIотагъ, шъхьадж ищыIэныгъэ гъогу техьагъ. Руслъан апшъэрэ еджапIэр къызеухым, дзэ къулы­къур ыхьыгъ. 2006-рэ илъэсым икъуаджэ къызегъэзэжьым ныбжьыкIэхэр къэзэрэщагъэх. АIэ зэкIэдзагъэу, яIорэ яшIэрэ зэхэлъэу щыIэныгъэ гъогум зэды­тетых.— ЦIыф пэпчъ щыIэныгъэм иунагъо чIыпIэ шъхьаIэ щиIы­гъын фае, адырэ пстэури ащ къе­шIэ­кIыгъ. ЗэкIэри унагъом къыщежьэ — шэн-хабзэри, гъэсэныгъэри, зекIуакIэри. ЗэгурыIоныгъэмрэ лъы­тэныгъэмрэ ащ ылъапсэх. Унэгъо зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм имэхьанэ къыдгурэIо. Илъэс 17 нахь сымыныбжьэу унагъо сыкъызехьэм, ащ иунашъо сштагъэ. Си­гуащэ бэрэ сыкIэрысынэу хъугъэп, идунай ыхъожьыгъ. Сипщ тэгъэ­лъапIэ, теупчIыжьы. Ти­унагъо зэгурыIоныгъэ илъыным тыпылъ, — къеIуатэ Заремэ.

ТигущыIэгъу насыпыгъэкIэ ылъы­тэрэм тыкIэупчIагъ.— Насыпыр — гушIуагъо, тхъагъо, тынчыныгъ, зэфагъ, къэбзагъ, фэбагъ, шъыпкъагъ, лъытэныгъ, гукIэгъу ин, рызыкъ, сабый щхы макъ, псауныгъ ыкIи мамырныгъ. Мы къэспчъыгъэхэр къызпыкIырэр кIэлэцIыкIухэр ары. Унагъор ары цIыфыр насыпышIо зышIырэр. Сишъхьэгъусэ къызготэу илъэс 20-м гушIуагъуи гукъауи зэдэдгощыгъ. Джа зэкIэри зызэбгъэкIукIэ, лъэпсэ пытэ зиIэ унагъо бгъэ­псышъущт, — еIо бысымгуащэм.Бзылъфыгъэр ны зыхъукIэ нэ­мыкI лъэныкъокIэ зыкъызэIуехы. Сабый пчъа­гъэу иIэм хахъо къэс пшъэдэкIыжьэу ыхьырэми, пшъэрылъэу иIэми заушъомбгъу. СтIашъу зэшъхьэгъусэхэм анахь тын лъапIэу яIэр ялъфыгъэхэр ары.— ТикIэлэцIыкIухэр тэрэзэу тпIунхэм мэхьанэшхо етэты. ЕджэнымкIэ, спортымкIэ, творчествэмкIэ гъэхъагъэхэр ашIынхэм тыпылъ. Тикъэралыгъо фэшъыпкъэхэу, ар къаухъумэным фэхьазырынхэм фэтэгъасэх. Пщэрыхьаным, IэпэIэсэныгъэм яшъэфхэр пшъашъэхэм ясэгъашIэ. КIэлэм тыр нахь фэгъэзагъ, — еIо Заремэ.Бзылъфыгъэ ныбжьыкIэм ицIыкIугъом къыщыублагъэу дэн-бзэныр шIогъэшIэгъоныгъ нахь мышIэми, гурыт еджапIэм ыуж АКъУ-м естествознаниемкIэ ифакультет къыухыгъ, ау зы мафи исэнэхьат рылэжьагъэп. Непэрэ мафэмкIэ лъэпкъ тхыпхъэхэм ядунай зэригъэшIагъэу ды­шъэидагъэмкIэ Iэпэщысэхэр ешIых. АщкIэ IэпыIэгъушхо къыфэхъугъ дышъэидэнымкIэ икIэлэегъаджэу Iэшъынэ Аминэт Юныс ыпхъур. Джы непэ Заремэ IэпэIэ­сэ къодыеп, ар искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу Гъобэкъуае дэтым икIэлэегъадж. Ижъырэ Iэпэщысэ шIыкIэр лIэужыкIэхэм аIэкIелъхьэ, ашIогъэшIэгъон ешIы, ар лъызыгъэкIотэщтхэр къы­хэгъэщыгъэнхэм дэлажьэ. Боджэкъо Бэлэ лъэпкъ IэпэщысэхэмкIэ Цехэу зэхищагъэм ипшъашъэхэр игъусэу щэлажьэ, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ахэ­лажьэх. ТигущыIэгъу къызэриIуагъэмкIэ, гъэмафэм адыгэ культурэм и Фестивалэу Тыркуем щызэхащэщтым кIонхэу загъэ­хьазыры.— Непэ IэшIагъэхэр щыIэныгъэм къыхэхьажьых. Узщыщ лъэпкъыр бгъэлъэгъоныр, ыцIэ рябгъэIоныр джырэ лъэхъаным ишапхъэх. Культурэм, искусствэм алъэныкъокIэ укъикIымэ, тидышъэидагъэ та­къыхэзыгъэщырэмэ ащыщ. Анахьэу сызгъэгушIорэр ар нэмыкI лъэпкъхэми агу зэрэрихьырэр ары. IэпэIэсэныгъэми дэхагъэми гъунэ яIэп. Тикультурнэ кIэн къэтыухъумэн, лIэужыкIэм едгъэшIэн фае, — еIо IэпэIасэм.Ялъфыгъэхэм шIокI имыIэу агъэцэкIэн фэе лъэныкъохэр тигущыIэгъу къедгъэ­Iотагъ.— Пшъашъэхэм янамыс къызэраухъумэн фаер агурэсэгъаIо. Тшъхьэ Iэтыгъэу дунаим тытетын амал тиIэнэу, тыкъамы­гъэукIытэжьынэу атесэгъэпытыхьэ, — еIо Заремэ.СтIашъумэ ялъфыгъэхэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къахэщых.Анахьыжъэу Самирэ илъэс 18 ыныбжь. АКъУ-м хьисапымкIэ ифакультет тфы закIэкIэ щеджэ, программист хъунэу зегъэхьазыры.— СищыIэныгъэ хьисапым еспхы­гъэми, IэпэщысэшIыныри сикIас. Адыгэ культурэр дэхэ дэд. Лъэп­къым идышъэ хэдыкIын искусствэ анахь лъагэм есэгъапшэ. Лъэхъанэу тызыхэтым пIэкIэ зыгорэ пшIы­шъун фае, сянэ ащ сыфегъасэ. Бзылъфыгъэ гъэдэхалъэхэр, Iэлъ­мэкъхэр сэшIы. ЕджапIэр къызысэухым адыгэ сае сыдыгъагъ, сянэрэ сшыпхъухэмрэ ихэдыкIынкIэ къыздеIагъэх. А саер сщыгъэу аттестатыр къысатыжьыгъ. Тиунагъо зэрэIужъум сырэгушхо, — еIо Самирэ.Япшъашъэу Маринэ илъэс 17 ыныбжь, медицинэ колледжым щеджэ.— Тянэ-тятэхэр дэгъоу теджэным, гъэсэныгъэ зэдгъэгъотыным пылъых. Ащ дакIоу тIэкIэ зыгорэ тшIышъуным, къыддэхъурэ лъэныкъохэмкIэ зыкъызэIутхыным анаIэ тырагъэты, — къыхегъэщы Маринэ.— Гурыт еджапIэр къэсыухмэ, театральнэ сэнэхьат зэзгъэгъотынэу сыфай, актрисэ сыхъуным сыкIэхъопсы. СицIыкIугъом щыублагъэу театральнэ кружокым сэкIо. Ащ нэмыкIэу дышъэидэным сыпылъ. ТиунагъокIэ пчыхьэрэ адыгэ тхыпхъэхэр хэтыбзыкIхэу, дышъэ Iуданэр хэтыдыкIэу тызэхэс хъумэ, сшIотхъагъу. СшыпхъуитIу анаIэ къыстет, — еIо илъэс 15 зыныбжь Алинэ.Яшъэожъыеу Мыхьамэт самбэм пылъ. Ышыпхъу нахьыжъ фэдэу хьисапыр икIас, программист хъунэу фай.Лъэпкъ шэн-хабзэхэр къыухъумэхэзэ СтIашъумэ яунагъо щыIэныгъэм дэлъэбакъо.— ШъхьэкIафэ зэфэпшIын, гукIэгъу пхэлъын фае. ЗэфэгъэкIуатэ уимы­Iэмэ, къиныгъохэр зэпыппчынхэ плъэкIыщтэп. Хъулъфыгъэм иунашъо пытэу, бзылъфыгъэм иIэдэб дэхэмэ, унагъор пытэщт, — къыхегъэщы Заремэ.— Сыд фэдэрэ лъэхъани унагъом имэхьанэ зэхъокIырэп. ЛIэуж зэфэшъхьафхэр зэрипхыхэзэ, нахьы­жъым нахьыкIэр ыгъасэзэ къырэкIо. СигущыIэ мэхьанэ иIэным, шъхьэкIафэ зэфэтшIыжьэу тыщыIэным сыпылъ. Сятэ иунашъокIэ непэ тиунагъо мэпсэу. Лъытэны­гъэр — унагъом ылъапс. Ным унагъомкIэ ыпшъэ ифэрэр нахьыбэми, тыри ащ ыуж къимынэу сэлъытэ. Унагъом исхэм IофшIэныр якIасэу, лэжьэкIэ-псэукIэ амал аIэкIэлъэу гъэсэгъэнхэм кIочIабэ етэты, — еIо унагъом ышъхьэ.Лъэпшъыкъо Фатим.