Ыгъатхъэу ныдэлъфыбзэм дэлажьэ

ЖъоныгъуакIэм и 11-м 2026-рэ илъэсым лъытэныгъэ зыфэтшIырэ тиIофшIэгъоу Тхьаркъохъо Сафыет ыныбжь илъэс 75-рэ зэрэхъугъэр хигъэунэфыкIыгъ. ИгъашIэ щыщэу илъэс 47-м фэдиз Сафыет лъэпкъ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» фигъэшъошагъ, ныдэлъфыбзэм, лъэпкъ культурэм, шIэныгъэм, журналистикэм, зэдзэкIыным афэлэжьагъ. Непи тиупчIэжьэгъоу, къытхэтэу Iоф зышIэрэ нахьыжъ лъапIэм сигуапэу зэдэгущыIэгъу дэсшIыгъ.

ЩыIэныгъэм илъэоянэхэрТхьаркъохъо Сафыет къуаджэу Очэпщые къыщыхъугъ. ПчыхьэлIыкъое гурыт еджапIэр дышъэ медалькIэ, нэужым Адыгэ кIэлэегъэджэ институтыр диплом плъыжькIэ къыухыгъ. 1979-рэ илъэсым щыублагъэу Сафыет редакцием Iоф щешIэ, апэ письмэхэм яотдел IофшIэныр щиублэгъагъ, нэужым зэдзэкIакIо хъугъэ. Адыгэ Республикэм и Конституцие зэзыдзэкIыгъэ редакционнэ купым хэтыгъ.Мафэ къэс анахь пшъэдэкIыжь шъхьа­Iэр егъэцакIэ — АР-м и ЛIышъхьэ и Указхэр, гъэцэкIэкIо ыкIи хэбзэгъэуцу къэралыгъо къулыкъухэм яунашъохэр, Къэралыгъо Советым — Хасэм ихэбзэгъэуцугъэхэр адыгабзэкIэ зэредзэкIы­жьых, ахэр гъэзетым къыхеутых.1997 — 1998-рэ илъэсхэм Иорданием и Адыгэ ШIушIэ Хасэ ригъэблагъи, АР-м шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ и Ми­нистерствэ ишIэ хэлъэу Тхьаркъохъо Сафыет хэхэс тилъэпкъэгъухэм ясабый­хэр Уадсир еджапIэм адыгабзэмкIэ щыригъэджагъэх.

2001-рэ илъэсым щыублагъэу респуб­ликэ Адыгэ Хэсашъхьэм хэт. Хасэм игъэ­зетэу «Гъуазэр» къыдэзгъэкIыщтыгъэ купым хахьэщтыгъ.«Адыгэ макъэм» Iоф щишIэзэ, Адыгэ къэралыгъо университетым филологи­емкIэ ифакультет ныбжьыкIэхэр щыригъэджагъэх.Тхьаркъохъо Сафыет Урысыем ижурналистхэм я Союз хэт, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат. 2004-рэ илъэсым «АР-м изаслуженнэ журналист» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ.Къэралыгъо тын зэфэшъхьафхэр ыкIи щытхъу тхылъхэр Тхьаркъохъо Сафыет къыфагъэшъошагъ, ахэм ащыщых УФ-м хэутынымкIэ и Министерствэ ыкIи Урысыем ижурналистхэм я Союз я Щытхъу тхылъхэр, АР-м и ЛIышъхьэ и Рэзэныгъэ тхылъ, Къэралыгъо Советым — Хасэм и Щытхъу бгъэхалъхьэу «Хабзэр. Пшъэ­рылъыр. Напэр» зыфиIорэр.Тыдэ щылэжьагъэми, сыдым зифигъэ­загъэми, тиIофшIэгъоу Сафыет ныдэлъфыбзэм, лъэпкъ культурэм, шэн-хабзэхэм якъэухъумэн, яхэгъэхъон, лъэпкъ Iофым сыдигъокIи фэшъыпкъэу, ыгурэ ыпсэрэ хилъхьэзэ Iоф ышIагъ.Илъэси 103-рэ зыныбжь гъэзетэу «Адыгэ макъэм» ыкIи адыгэ печатым ятарихъ фэдэ къыхэмыкIыгъэу, Тхьаркъохъо Сафыет илъэс 47-рэ фэдиз Iоф щызышIэгъэ апэрэ адыгэ бзылъфыгъ.

Тарихъ лъапсэрКавказ заом илъэхъан Сафыет янэжъ иIахьыл-благъэхэр зэкIэ икIыжьыгъагъэх, Иорданием кощыгъэхэм ахэфагъэх. Ащ ыпкъ къикIэу Иорданием и Адыгэ ШIушIэ Хасэ адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэ фаехэу егъэблэгъэ тхылъ Тхьаркъохъо Сафыет къызфагъэхьым ащ пшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ къызэрэтырилъхьагъэр зэхишIагъ.— «Хьау, сыкъэкIошъущтэп» сIомэ, нанэ ыпсэ къысфимыдэнэу, ыгу къысэбгъэнэу а чIыпIэм сегупшысагъ ыкIи сы­къезэгъыгъ. ЗэкIэ Iахьылэу, гупсэу си­Iэхэми къыздырагъэштагъ. Ежь Иорданием тиIахьылэу исхэри дэгъоу сшIэщтыгъэх, ахэр нанэ къыфакIощтыгъэх. Зэ нэмыIэми сымылъэгъугъэхэм адэжь сэри сыкIошъущтыгъэп. ЗэкIэмэ анахь сыгу зыфэгъущтыгъэр сипшъашъэу Фатим. Ушэтынхэмрэ дипломнэ IофшIэным игъэцэкIэнрэ ащ къыпыщылъыгъэх. Ау пщэрыхьакIи ышIэу, унэгъо хъызмэтми фэнэIуасэу щытыти, сыгу фэрэхьатыгъ. Iахьыл унэгъо пчъагъэу къыддыдэсхэми сицыхьэ ателъыгъ, ежьыри янэжъ кIэ­рысыгъ.Бзылъфыгъэ лIыгъэрКъэсэшIэжьы Къэралыгъо телерадио­компаниеу «Адыгеим» Iоф щысшIэзэ, Тхьаркъохъо Сафыет Иорданием къикIыжьи телевизионнэ къэтын зэрэфэсшIыгъагъэр. Ежьыри, ыпхъоу Фатими къэзгъэгущыIагъэх. Ащыгъум лъэшэу згъэшIэ­гъуагъэ Сафыет мыщынэу Уадсир еджапIэм щылэжьэнэу, адыгабзэр тилъэп­къэгъу хэхэсхэм ясабыйхэм аригъэшIэнэу ыпшъэ зэрэрилъхьажьыгъэр. Ежь бзылъ­фыгъэмкIи унагъоу къыгъэнагъэмкIи ушэтыпIэ мыпсынкIэу ар слъытагъэ. Ау шъырытэу, теубытагъэ хэлъэу сиупчIэхэм джэуапхэр къязытыжьыщтыгъэ адыгэ бзылъфыгъэр ау сыдми къызэрыкIоу зэ­рэщымытыр, игущыIэ къэзгъэшъыпкъэ­жьыгъэ зекIуакIэ къызэрэбгъодэкIыгъэр, лIыгъэрэ пытагъэрэ зэрэхэлъыр къэслъэ­гъугъ. Джащ фэдэу ыпхъоу Фатими янэ къотэгъу фэхъугъ, сыд фэдэкIи къыгъэу­кIытэжьыгъэп, дэгъоу еджагъ, янэ къэ­кIожьыфэ фэзэщыми къызхимыгъэщэу рэхьатэу Iоф ригъэшIагъ.— Амман дэт еджапIэм къэбэртэябзэр ары щарагъашIэщтыгъэр. Уадсирыр Амман пэмычыжьэу щыт, ащ литературабзэр щызэрагъэшIэнэу ежьхэм унашъо зыфашIыжьыгъагъ. Къухьэлъатэм сыкъы­зекIым, зэготхэу къыспэгъокIырэ купыр зысэлъэгъум, а чIыпIэм сипшъэрылъ зэ­рэиныр къызгурыIуагъ, — къеIуатэ Сафыет икIэрыкIэу а гумэкIыр къы­шъхьарыхьажьыгъэм фэдэу. — Сянэжъ Пщыдатэкъомэ япхъугъ. Иорданием икIыжьыгъэхэр Пщыдатэкъугъэх. Сятэ ятэ Нэхаигъ шъхьае, сятэ янэу — нэнэ Щарифэ, зиIахьылхэр икIыжьыгъагъэхэр, Пщыдатэкъомэ япхъугъ. Нанэ ышыпхъу­хэу икIыжьыгъэхэм шъхьэгъусэхэр яIэ зэхъум, зыр — КIэныбэ, зыр — ЯхъулIэ, джащ фэдэу зэтекIыхэу хъугъэх. Езгъэ­джагъэхэм Тхьаркъуахъохэу кIэлэцIыкIу зытIущи ахэтыгъ. ЕджэпIэ автобусыр зезыщэщтыгъэ лIыри Тхьаркъуахъомэ ащыщыгъ.Сафыет ибысымыгъэр КIэныбэ Розий — ащ ятэжърэ Сафыет янэжърэ зэш-зэшыпхъоу щытыгъэх. Розий Хасэми, Па­чъыхьэу Хъусейн дэжьи щылажьэщтыгъ. Сафыет Иорданием къэтыфэ ынаIэ къы­тетыгъ. Сабый 35-у ригъэджагъэхэм адыгабзэр дэгъоу аIуилъхьагъ, ныдэлъфы­бзэмкIэ къэгущыIэшъухэу хъугъэх. Жэ­рыIуабзэр ары пшъэрылъ шъхьаIэу кIэлэ­цIыкIу IыгъыпIэмкIэ щытыгъэр.— Профессорэу Тамбый Джантыгъэ итхылъэу «Сиадыгабз» зыфиIорэр, КIэсэбэжъ Нафсэтрэ Къэрэтэбан Асиетрэ методическэ IэпыIэгъоу атхыгъэхэр зы­дэсщагъэх. Ахэм анэмыкIэу адыгэ тха­кIохэм, усакIохэм, анахьэу кIэлэцIыкIухэм апае тхэхэрэм ятхылъхэри зыдэсщагъэх. Адыгэ бзылъфыгъэу Iоф къыз­дэзышIэхэрэри къыздеIэщтыгъэх, — ежь имызакъоу Iоф къыдэзышIагъэхэм, зи­шIуагъэ къэкIуагъэхэм Сафыет ­ягугъу къешIы.Симэ цIыкIур— Сибысымымэ япшъэшъэ цIыкIоу Симэ чэщи мафэ скIэ ыIы­гъыгъ, еджапIэм джыри чIэхьэ­гъагъэп. Тыгъолъыжьыгъэми, янэ дэжь чIэмыкIыжьэу садэжь щылъыщтыгъ. Адыгэ пшысэхэр икIэса­гъэх, сыд фэдизэу еджапIэм сыкъыщыпшъыгъэми, ахэр къыфэсIуатэщтыгъэх. Сызылажьэрэр илъэсныкъо зэхъум, са­быйхэм язгъэшIагъэр къызщыдгъэлъэгъогъэ пчыхьэзэхахьэ зэхэт­щагъ. Ащ Хасэм хэтхэр, ны-тыхэр къекIолIагъэх. Къэгъэлъэгъоным афызэхэзгъэуцогъэ зэдэгущыIэгъу цIыкIухэр хэтыгъэх. Симэ цIыкIум «Синан» зыфиIорэ орэдыр къыщиIуагъ, ащ гущыIэу хэтхэм зэ нэмыIэми къахэмыукъоу къызеIом, зэхахьэм къекIолIагъэхэр лъэшэу Iэгу фытеуагъэх. ЕджапIэм кIощтыгъэп нахь мышIэми, къысэубытылIагъэу хъугъэ пшъэшъэ цIыкIум джащ фэдизэу дэгъоу бзэр къыубытышъугъ. Ныдэлъфыбзэр сабыйхэм аIулъхьэгъэнымкIэ унагъом мыхьанэшхо зэриIэр джыри зэ ащ къыщынэфагъ. СыкъэкIожьын зэхъум, Симэ цIыкIум янэ-ятэхэр къызэрэсфэразэхэр къысаIуагъ. ИлъэситIум сахэсыфэ япшъа­шъэ ор-сэрэу адыгабзэкIэ гущыIэ хъугъагъэ.— А Симэм зэпхыныгъэ дыуиIа?— Ары, Англием ар джы щэпсэу. Унагъо ис, кIэлэцIыкIуитIу иI, ясурэт бэмышIэу къысфагъэхьыгъ.ПIалъэр зеухымСафыет илъэситIу пIалъэу зэзэгъыныгъэ зэрэдашIыгъагъэр къызеухым, Иорданием и Адыгэ ШIушIэ Хасэ хэтыгъэ нахьыжъэу Шапсыгъэ Индырыс къелъэ­Iугъагъ иIофшIэн джыри илъэс зыщыплIыкIэ лъигъэкIотэнэу, ау Сафыет ащ фэдизрэ ипшъашъэ джыри кIэрычыгъэнэу фэягъэп ыкIи къыгъэзэжьыгъ.— Пчыхьэзэхахьэ сфашIыжьыгъагъ, кIэлэцIыкIухэр усэхэм къяджагъэх, ны-тыхэм IаплI фабэхэр къысащэкIыжьыгъ. Сибысымхэм адэжьи адыгэ лIыжъхэу нэбгырэ зытфых къэкIогъагъ. Джыри зэ къысэлъэIугъэх илъэситIу нэмыIэми си­IофшIэгъу пIалъэ щылъызгъэкIотэнэу. Ау сыгу зэрэсыдзыжьыгъэр агурызгъэIуагъ, ныбжьыкIэу къакIо зышIоигъохэр зэрэщыIэхэр, ахэм ныдэлъфыбзэм идесэхэр зэрэлъагъэкIотэшъущтхэр сиджэуапыгъ. Шапсыгъэ Индырысэ ащыгъум къысиIогъагъ: «КъэкIон агъотын, ау ощ фэдэ дгъотыжьынэп».Щытхъугъэ лые хэмылъэу гуфэбэныгъэр, лъэпкъ зэхашIэр, лъы зэпхыны­гъэр къышIутекIоу нахьыжъым игущыIэхэм осэшхо Сафыет афишIыгъ. КъыIотэжьырэ къэбарым ыгу къызэхегъахьэ, нэпсхэр къышIуакIох. Хымэ хэку ис тилъэпкъэгъухэм уазыхахьэкIэ джары зэрэхъурэр. ШIулъэгъуныгъэу, гуфэбагъэу къыуахьы­лIэрэр гъунэнчъ, ар зэ зэхэзышIагъэм ныбжьи щыгъупшэн ылъэкIыщтэп.Анахь Iоф къинми узфещэСафыет Иорданием къикIыжьи Адыге­им къызегъэзэжьым, редакцием Iоф щи­шIэным пиублэжьыгъ.— Пэнэшъу Хьамзэтрэ Чэсэбый Юлэрэ зэдзэкIэкIо Iэзэ дэдэу тиIагъэх. Ахэм садеIэу къыхэкIыщтыгъ. Шъоджэ Мыхьамчэрии — гуащэм ыш, зэкIэ зэгъусэхэу къысэушъыихэу аублагъ: «Урысыбзи адыгабзи дэгъоу ошIэ, зэдзэкIынхэр къыбдэхъух, зэдзэкIакIоу Iоф пшIэн фае». Сыфэягъэп, пчыхьэрэ IофшIапIэм укъы­чIэнэн фаеу хъущтыгъэ. Пщи гуащи си­Iагъэх. Японием фэгъэхьыгъэ материал горэ къатыгъэу унэм сдэсхьи зэсыдзэ­кIыжьыгъ, пчэдыжьым къызысэхьыжьым, ар зэрэзгъэцэкIагъэр лъэшэу агу ри-­хьыгъ. Аузэ сэри сыкъеуцолIагъ, сиIоф­шIэгъухэми а лъэныкъор схалъэгъукIыгъ, цыхьэ къысфашIэу сыфагъэзагъ.ШIэныгъэм иушэтынхэрТхьаркъохъо Сафыет филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Ащ епхыгъэ Iоф­шIагъэр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Научнэ Iэшъхьэтетэу иIагъэр бзэшIэныгъэлэжь цIэрыIоу Блэгъожъ Зулкъарин. ИIофшIагъэ мэхьанэ ритэу проректорэу Людмила Макаровар защитэм ыуж Тхьаркъохъо Сафыет къыкIэупчIагъ. Французыбзэмрэ урысыбзэмрэ язэдзэкIын Макаровам Iоф дишIэщтыгъэ, Алжир зэдзэкIакIоу щы­лэжьагъ. Сафыет инаучнэ IофшIагъэ дэгъу дэдэу зэригъэцэкIагъэр ащ хи­гъэунэфыкIыгъ.— IофшIагъэр къэзгъэшъыпкъэжьы зэхъум, Краснодар къикIыгъэ академикэу Немец (ары ылъэкъоцIагъэр) осэшI купым хэсыгъ. Ащ гущыIэ зештэм, «е сычIэ­быщт, е гъэшIэгъон горэ хъущт» зэсIожьы­гъагъ. Сшыпхъухэри, гуманитарнэ ушэтынхэмкIэ институтым ишIэныгъэлэжьхэри чIэ­сы­гъэх, Советыр зезыщэщтыгъэр Бырсыр Батырбый. Системэ зэфэшъхьафхэр зыхэлъ бзэхэу адыгабзэмрэ урысыбзэм­рэ, ахэм язэдзэкIынхэр зэрэзэзгъэпшагъэр ащ ыгъэшIэгъуагъ. «Языковые средства передачи значений лексических и фразеологических единиц в переводе с русского языка на адыгейский» — темэр хьылъагъэ. Зулкъаринэ зэфэхьысыжь гущыIэ къышIыгъагъ: «Темэр ести хым тезгъэхьагъ. Зы тхылъи зы тхыгъи зэдзэкIынымкIэ тимыIэу, ежь-ежьырэу зэригъэфэжьыгъ, къыхэсыкIыжьыгъ». Ау Зулкъарин ренэу Москва сигъэкIонэу фэягъ, Лениным ыцIэ зыхьырэ тхылъ­еджапIэм, диссертационнэ залым Iоф щысшIэнэу. Сэри унагъомрэ IофшIэнымрэ сшъхьэ къазэрахэсхыщтыр сшIэщтыгъэп, къыздеIэни сиIагъэп. «Очэпщыеп ныIа сыздэкIощтыр», — зэ джэуап зесэтыжьым, ыIэ ридзыхи «кIо хъугъэ, узэ­рэфай» къысиIожьыгъ. Джащ сыкъы­гъэущыгъ.Унагъор — лъэпсэ пытСафыет къызхэкIыгъэ унагъом зэ­шы­пхъуихэу щапIугъэх. Ятэу Нэхэе Нэ­шъэр­дин Очэпщые гурыт еджапIэм идиректорыгъ. Зы шы закъоу яIагъэр цIыкIузэ сымаджэ хъуи идунай ыхъо­жьыгъ.— ТиунагъокIэ кIэлэегъаджэу нэбгыритф къытхэкIыгъ. Сятэ директорыгъ, сянэ, Сара Тлепшевна зэреджэщтыгъэ­хэр, паспортымкIэ — Сэлимхъан, ублэпIэ классхэр ригъаджэщтыгъэх. Шыпхъу нахьыжъитIум сырящанэу сэри кIэлэегъэджэ институтыр къэсыухыгъ. Ащ нэ­пэмыкIэу врачэу, пщэрыхьакIоу еджагъэхэри тиIэх. ЗэкIэми гъэ­сэныгъэ агъотыгъ. Нэхэе Даутэ икIалэу Юрэрэ ипшъашъэу Людэрэ интернатым щеджэнэу Мыекъуапэ защэхэм, сэри ахэм сырягъусэ сшIоигъоу интернатым зыкъязгъэщэгъагъ. Сыд якъинми къызхамыгъэщэу тянэ-тятэхэм тыкъаIэтыгъ, тапIугъ, талэжьыгъ. «Дыжьыгъэр шIоеп ныIа», — тятэ ыIощтыгъ. Ежьхэм сыд къащыкIэщтми тэ тырагъэ­джагъ, на­хьышIур къытфагъэшъошагъ. Лъэшэу тафэраз.Тхьаркъохъо Сафыет унэгъо Iужъу къызэрыкIыгъэр. «Iэдэбэу, шэн-хабзэу хэлъым, ар зэригъэцакIэрэм ухигъэлъыхъухьащт» зыфаIорэм фэд. Ипшъашъэу Фатими ежь фэдэу ыгъэсагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым икIэлэегъэджэ факультет, нэужым УФ-м и Президент дэжь щызэхэщэгъэ академиер юриспруденциемкIэ къыухыжьыгъ. Илъэс 17-рэ гъэцэкIэкIо хабзэм икъэралыгъо къулыкъухэм, ащ къыкIэлъыкIоу АР-м итхылътедзапIэ Iоф ащишIагъ. Джы кIэлэеджэкIо тхылъеджапIэм ипащэу Iоф ешIэ. Сафыет пхъорэлъфитIу иI. КIалэхэр дэгъоу еджэх. Нахьыжъыр «Умники и умницы» зыфиIорэ телевизионнэ зэнэкъокъум хэлажьи, бгъэхалъхьэ къырихыгъагъ. АКъУ-м июридическэ факультет щеджэ. НахьыкIэм я 7-рэ классыр къеухы.Бзэр уахътэм диштэуИлъэс 47-рэ фэдиз гъэзетэм Iоф щызышIэгъэ Тхьаркъохъо Сафыет уахътэм диштэу зэхъокIыныгъэу иIофшIэн фэхъугъэхэмкIэ сеупчIыгъ. АдыгабзэкIэ къатIорэ гущыIэхэр нахьыбэ зэрэхъу­гъэр, зэдзэкIыным урыс гущыIэу къыхафэхэрэр нахь макIэ джы зэрашIырэр ащ къы­Iуагъ.— Совещаниер, заседаниер, конференциер — мы гущыIэхэр къэдгъэнэ­жьыщтыгъэх. Политическэ хэукъоныгъэ ашIы­ным тIэкIу тещыныхьэщтыгъэх. Джы адыгабзэкIэ нахьыбэ зэтыдзэкIыжьы хъугъэ. Бзэм игъэкIотыгъэу тыдэлажьэ. Къыхэтыутырэ тхыгъэхэр бэмэ ашIогъэ­шIэгъон, темэ зэфэшъхьафхэр къэтэIэтых — ныбжьыкIэхэри, нахьыжъхэри, нэжъ-­Iужъхэри еджэх.— Нахь IэшIэхы хъугъа зэдзэкIыныр?— Илъэсыбэ хъугъэшъ зэдзэкIакIоу Iоф зысшIэрэр, материалыр къахьы къэс, сыушъэфынэп, тIэкIу сэгумэкIы. Джащ фэдэу тапIугъ, интернатэу сызщеджагъэ­ми къыщытхалъхьагъ. Дэгъу дэдэу сшIы сшIоигъу, сегугъу.Сафыет имэфэкI мафэкIэ тыфэгушIо. Псауныгъэ пытэ иIэу, бэгъашIэ хъунэу тыфэлъаIо.Тэу Замир.

IофшIэкIэшIумшIэныгъэр ылъапсАрэущтэу зэрэщытым ищыс илъэсипшI пчъагъэхэм «Адыгэ макъэм» зэдзэкIынымкIэ иотдел иредакторэу Тхьаркъохъо Сафыет иIофшIакIэ.Илъэс 47-рэ фэдиз хъугъэу урысы­бзэкIэ редакцием къагъэхьыгъэу адыгабзэм Софэ рилъхьажьызэ гъэзетым къыхиутыгъэр тхылъ пчъагъэ хъущт. Ахэм янахьыбэр ЛIышъхьэм иунашъох, законых, узыхэукъо, зыгорэ зыщыдэбгъэзы мыхъущт тхыгъэх. Мыщ дэжьым хэткIи гъэнэфагъэ хъурэр бзитIури — адыга­бзэри урысыбзэри — дэгъоу умышIэхэмэ, а IофшIэныр бгъэцэкIэн зэрэмылъэкIыщтыр ары.Софэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат, идиссертации зэдзэкIын Iофыр ары зыфэгъэхьыгъэр. IэпэIэсэныгъэу а лъэныкъомкIэ IэкIэлъ хъугъэм икъэ­кIуапI еджапIэм, институтым, аспирантурэм шIэныгъэу къачIихыгъэр.ЦIыф гумыпсэф, зыфежьагъэр гъунэм нимыгъэсэу, аужырэ хьарыфым нэсэу зэхимыфэу ыгъэтIылъыщтэп, ыуж икIыщтэп, ар ишэн шъхьаIэхэм ащыщ. Ары институтым тыщеджэ зэхъуми тикIэлэегъэджагъэхэм ащыщыбэм Софэ научнэ IофшIэн рагъэтхынэу зыкIыфаещтыгъэхэр.Илъэситфырэ тызэдеджагъэшъ, «мыр къин къысщэхъу» е «сыгу рихьырэп мы предметыр» ыIоу зэхэсхыгъэп, ежь шIэныгъэу иIэр ыуплъэкIужьырэм фэдэу общежитие унэм дисыгъэхэм ушэтынхэм зафагъэхьазырынымкIэ IэпыIэгъу афэ­хъущтыгъ. Непи хэт еолIагъэми, иамал къызэрихьэу деIэным фэхьазыр.Ныбжь дахэ унэсыгъ, Соф! УимэфэкI ехъулIэу сыпфэлъаIо сшIоигъу уипсауны­гъэ къыкIимычэу, уи Фатимэ, ащ ишъэо­жъыехэу ппсэ зыхэтIагъэхэм яхъяр плъэгъоу, цIыфхэм уалъытэу илъэсыбэ къэбгъэшIэнэу.ЖакIэмыкъо Аминэт.

ИшIогъэшхокъысэкIыгъИлъэс 40-м ехъурэ уздэлэжьэгъэ цIы­фым укъытегущыIэныр, лъэныкъо пстэури къыдэплъытэзэ уасэ къептыныр Iоф къызэрыкIоп. Тхьаркъохъо Софэ нэIуасэ сызыфэхъугъэр ревизионнэ корректорэу «Социалистическэ Адыгеим» сыщылажьэ зэхъур ары. Хэгъэнагъэу иIоф зэригъэцакIэрэм, зэдзэкIынымкIэ «ыцэ удэмыплъэжь» зыфаIохэрэм зэращыщым гу лъыстагъ. А лъэхъаным гъэзетым изэ­дзэкIакIохэр IофшIэгъу ужми редакцием чIэсынхэ фаеу бэрэ хъущтыгъ. Анахьэу мэфэкI мафэхэм демонстрациехэр зэхащэ, КПСС-м и Генеральнэ секретарь е нэмыкI пащэхэм докладхэр къашIы зыхъукIэ, чэщыр хэкIотагъэу яунэ ахэр ихьажьыщтыгъэх.ЗэдзэкIынымкIэ отделым сыкъызащэ­жьым, IофыкIэр сIэ къизгъэхьанымкIэ Чэсэбый Юлэрэ Софэрэ яшIогъэшхо къысагъэкIыгъ.Тхьаркъохъо Софэ илъэс 47-рэ фэдиз хъугъэ республикэ гъэзетым гуетыныгъэ фыриIэу зыщылажьэрэр. А уахътэм къы­кIоцI официальнэ ыкIи нэмыкI материалхэу ащ адыгабзэм рилъхьагъэхэр зэхэуугъуаемэ, тхылъ пчъагъэ икъущт. Мэхьанэ гори химынэу, икъоу купкIыр къыриIотыкIызэ, официальнэ унашъохэр зэрэзэридзэкIырэм къеушыхьаты ащ иIэпэIэсэныгъэ лъэгэпIэшхом зэрэнэсыгъэр. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист», медалэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ» зыфиIорэр, Урысыемрэ Адыгеимрэ яжурналистхэм я Союзхэм, Урысые Федерацием зэпхыныгъэмкIэ ыкIи коммуникацие жъугъэхэм­кIэ и Министерствэ, Къэралыгъо Ду­мэм идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ, Адыгэ Респуб­ликэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэрал­хэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет, Адыгэ Хасэм ыкIи нэмыкI къулыкъухэм ярэзэныгъэ, ящытхъу тхылъхэр къыфагъэшъо­шагъэх.Софэ профессиональнэ зэдзэкIакIоу щыт. Гъэзетым Iофышхо зэрэщигъэца­кIэрэм дакIоу Адыгэ къэралыгъо универ­ситетым иаспирантурэ ащ къыухи, кан­ди­дат диссертациеу «Языковые средства передачи значений лексических и фра­зеологических единиц в переводе с русского языка на адыгейский» зыфи­Iорэр 2006-рэ илъэсым гъэхъагъэ хэ­лъэу къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Инаучнэ пэща­гъэу Блэгъожъ Зулкъарин джащыгъум мырэущтэу къыриIогъагъ: «Шъуиредакцие сыкъызычIахьэу, материалхэр ренэу къыогъэтIылъэкIыгъэу узыслъэгъукIэ, кIочIэшхо зыпэIухьэрэ Iоф къин зэрэбгъэца­кIэрэр ары къэс нэрылъэгъу къысфэхъу­щтыгъ. «Мыщ фэдиз Iоф зытегъэкIэгъэ бзылъфыгъэ цIыкIум кандидат диссертациер фэухышъуна, ащ ипхырыгъэкIын кIочIэгъу фэхъушъуна?» сIоти сегупшысэщтыгъ».Соф, уимэфэкI мафэкIэ сыпфэгушIо! Уипшъашъэ, уипхъорэлъфхэм, пшыпхъу­хэм, ахэм къатекIыжьыгъэхэм уадат­хъэу, яхъяр адэплъэгъоу ущыIэнэу, Тхьэр псау­ныгъэкIэ къыотэнэу, джыри гъэзетым бэрэ ущылэжьэнэу уикъарыу къыхьынэу сыпфэлъаIо!ЛIышэ Саныет.