Къыблэ федеральнэ университетыр
Урысыем шъолъыр кIоцI зекIоным непэ хахъохэр щешIых. Джы ар зы IофшIэнышхо псау хъугъэу, зыбгъэпсэфыным пае ищыкIагъэр зэкIэ озыгъэгъотырэ лъэныкъу: логистикэм къыщегъэжьагъэу хьакIэм ыгъотыгъэ зэхашIэхэм анэсыжьэу. ЗекIом джыри зэ а чIыпIэм къыгъэзэжьынэу фэеным пае акъыл хэлъэу гъогуонэ гъэшIэгъон пэбгъохын фае. Аужырэ уахътэм ащ изэхэгъэуцонкIэ шIэныгъэ IофшIагъэхэр IэубытыпIэ ашIыхэ хъугъэ. Ащ ишIуагъэкIэ зекIуабэхэр гъогууанэхэм къаращалIэх, къэралыгъом ыкIи шъолъыр шъхьафхэм яэкономикэ зыкъегъэIэтыгъэным яIахьышIу халъхьэ.ЧIыопс гъэлъэгъопIэ зэмылIэужыгъоу тихэгъэгу иIэхэм псыкъефэххэм чIыпIэ шъхьаф щаубыты. Анахь псыкъефэх цIыкIуми чIыналъэм хьалэмэтыгъэ къыхилъхьан елъэкIы ыкIи зекIон индустрием, зекIо гъогууанэхэм жъугъэу ащагъэфедэх.ЗекIонымкIэ анахь къекIурэ псыкъефэххэр Къыблэ федеральнэ университетым ишIэныгъэлэжьхэмрэ Череповецкэ икъэралыгъо университет иIофышIэрэ агъэунэфыгъ. Ушэтынхэм апае Мурманскэ хэкум ыкIи Адыгеим япсыкъефэххэр къыхахыгъэх. IэубытыпIэ ашIыгъэр ячIыопс гъэпсыкIэ изэмылIэужыгъуагъ. Мурманскэ хэкум илъэгъупхъэ чIыпIэхэр арктическэ тундрэм хэтых, тиреспубликэ иехэр Темыр Кавказым ичъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зыщызэхэпхъэгъэ мэзым щыIэх.— ИдэхагъэкIэ макIэу ыкIи псыкъефэх инхэм талъыхъугъэп, ау чIыопсэу зыхэтхэр зэфэшъхьафынхэм тынаIэ тедгъэтыгъ, — къыIуагъ КъФУ-м икафедрэ идоцентэу Дмитрий Рубан.ШIэныгъэлэжьхэм яушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, псыкъефэхыр зекIом ыгу рихьыным пае лъэныкъуабэ къыдыхэлъытэгъэн фае. ГущыIэм пае, зытет бгым дэкIоегъуая, мэзым иIужъуагъ, къехыжьыгъор зыфэдэр, ощх ужым цIэнлъагъомэ, лъагъор ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэмэ ыкIи нэмыкIыбэр. Мы пстэумэ къапкъырыкIыхэзэ рагъэкIокIыгъэ уплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэмкIэ, псыкъефэх Iэрыфэгъу дэдэ щыIэп. Лъэгъупхъэ чIыпIэ пэпчъ идэхагъэ икъоу плъэгъуным чIыопсым инэшанэхэр пэрыохъу фэхъух. Ары нахь мышIэми, зекIохэмкIэ ахэм ямэхьанэ къеIыхырэп, ары пакIошъ, туристическэ IофшIэныр дэгъоу, гъэшIэгъонэу зэхэпщэным ищыкIагъэр къыбгурыIон амал къыуаты. Ушэтынхэм нафэ къашIыгъ — къулыкъу зэфэшъхьафхэм узэдэмылажьэу зекIоным хахъо ебгъэшIын плъэкIыщтэп.— ЗекIоным дэлажьэхэрэм шIэныгъэлэжь-географхэм, культурологхэм, экологхэм ыкIи гъэIорышIэным щылажьэхэрэм Iоф адашIэн фае. Ащ шIэныгъэу къыхахырэр щыIэныгъэм щыгъэцэкIэгъэн ыкIи студентхэу тапэкIэ зекIоным щылэжьэщтхэм аIэкIэгъэхьэгъэн фае, — къыхигъэщыгъ Дмитрий Рубан.КъэIогъэн фае, аушэтыгъэ псыкъефэххэм ащыщхэр Къыблэ федеральнэ университетым иеджакIохэм практикэ зыщакIурэ чIыналъэхэм къахеубытэх, арышъ, уплъэкIунхэм къакIэкIогъэ шIэныгъэхэр егъэджэным хагъэщэнхэу агъэхьазырых.КъФУ-м общественнэзэпхыныгъэхэмкIэ и Гупч.