Форумым иIофшIэн къыдыхэлъытагъэу

Кавказ инвестиционнэ форумэу Адыгеим илIыкIо куп зыхэлэжьагъэм къы­ды­хэлъытагъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ IукIагъ УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиным.

Премьер-министрэм Урысыем и ­Къыблэ иэкономическэ хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэ иэкспозициеу шъолъыр ыкIи хэхъоныгъэхэмкIэ институт 13 зэзыпхыгъэм нэIуасэ зыфишIыгъ.Адыгэ Республикэм иэкспозицие шъолъырым зызэриушъомбгъурэр, инвестициехэмкIэ амалэу иIэр, гъэхъэгъэ шъхьаIэхэр, социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр езыгъэшIырэ лъэныкъохэр къыщыгъэлъэгъогъагъэх.Анахьэу промышленностыр, мэкъумэщ хъызмэтыр ыкIи зекIоныр къыхэгъэ­щыгъагъэх. ЧIыпIэ шъхьаIэр «ДжэгокIо гъэхъунэм» ипроект зытет макетым ыубытыщтыгъ. Джащ фэдэу Адыгеим истенд мэкъумэщ хъызмэтшIэпIэ пэрытхэм къыдагъэкIыхэрэр, промышленностым ылъэныкъокIэ лъэхъаным къыздихьыгъэ шIыкIэхэр зыгъэфедэрэ компа­ниехэм къашIыгъэхэм ялъэпкъ зэфэ­шъхьафхэр тетыгъэх. Ахэм анэмыкIэу промышленнэ паркэу «Инэмым», нэмыкIэу республикэм ыгъэхьазырыгъэ проект пэрытхэм афэгъэхьыгъэ материалхэр хагъэхьагъэх.Форумыр мэкIофэ Адыгеим истенд зэдэгущыIэгъухэр, IофшIэгъу зэIукIэгъу­хэр зыщыкIуагъэхэу, зэзэгъыныгъэхэм зыщакIэтхэгъэхэ площадкэу щытыгъ. Кавказ инвестиционнэ форумым Адыге­имрэ инвесторхэмрэ зэзэгъыныгъи 10-мэ ащыкIэтхагъэх.Мы уахътэм республикэм щыпхыращырэр проект 20 мэхъу, ахэм пстэумкIи сомэ миллиарди 101-рэ инвестициеу къакIэкIощт. 2025-рэ илъэсыр пштэмэ, республикэм иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллиард 80,4-рэ. Мы лъэныкъомкIэ Къыблэ Федеральнэ шъолъырым исубъект апэрищым Адыгеир ащыщ хъугъэ.Адыгеим истенд зэрагъэлъэгъугъ ыкIи шъолъырым инвестициехэм ыкIи экономикэм алъэныкъокIэ амалэу иIэм нэIуасэ зыфашIыгъ УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиным, ащ игуадзэу Александр Новак, УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Максим Решетниковым.Михаил Мишустиныр гъэхъэгъэ шъхьа­Iэхэм ыкIи проектэу пхыращыхэрэм къакIэупчIагъ. ЗэшIохыгъэ хъугъэхэм ыкIи хэхъоныгъэхэм афэIорышIэрэ лъэ­ныкъо шъхьаIэу зыдэлажьэхэрэм къатегущыIагъ республикэм и ЛIышъхьэ. КъумпIыл Мурат Михаил Мишустиным ыкIи УФ-м и Правительствэ хэтхэм республикэм щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъ шъхьаIэхэм язэшIохынкIэ IэпыIэгъу къызэрафэхъухэрэм фэшI зэрафэразэхэм къыкIигъэтхъыгъ.АР-м и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщы­гъэмкIэ, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ыкIи Правительствэм яIэпыIэгъукIэ республикэм иэкономикэ икъэгъэлъэгъонхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ашIы. Аужырэ илъэси 3-р пштэмэ, шъо­лъырым къыщыдагъэкIырэм ыкIи фэIо-фашIэу щагъэцакIэрэм къакIакIорэр фэди 1,2-кIэ, промышленностым къыдигъэкIырэр процент 13-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Мэкъумэщ хъызмэтми хэхъоныгъэхэр мымакIэу иIэх. БлэкIыгъэ илъэсым коцым изы гектар, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 61,3-рэ къырахыгъ. Ар Урысыер зэрэщытэу пштэмэ, къэгъэлъэгъон анахь ин. Пынджэу тонн мин 53,2-рэ къаугъоижьыгъ. Мы лэжьыгъэр шъолъы­рым къызщагъэкIырэм къыщыублагъэу ящэнэр ащ фэдэ пчъагъэхэм занэсыхэрэр. Къуаеу ыкIи къуае зыхэлъ продукциеу къыдагъэкIырэм, бренд шъхьаIэу адыгэ къуаери зэрахэтэу, хэхъо. ПстэумкIи гъомылапхъэу блэкIыгъэ илъэсым къыдагъэкIыгъэм ииндекс проценти 103,4-рэ хъугъэ.Джащ фэдэу псэупIэу республикэм щашIэу щатырэм хэхъо. 2025-рэ илъэсым псэолъэшIыным хахъоу иIэр проценти 137-рэ хъугъэ. Къыблэ Федеральнэ шъолъырым ятIонэрэ чIыпIэр щиубытыгъ. Мы уахътэм проект 16 щыпхыращы. Ахэм 2035-рэ илъэсым нэс квадрат метрэ миллиони 3,86-рэ къатыщт.Инвесторхэр къегъэблэгъэгъэнхэмкIэ шъолъырхэм яIофхэм язытет зызэра­гъапшэм, Адыгеим я 16-рэ чIыпIэр ыубытыгъ. Ар къэгъэлъэгъон дэгъухэм ащыщ. ЛэжьапкIэу республикэм илъыр фэди 1,6-кIэ нахьыбэ хъугъэ, IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэм япчъагъэ зы процент хъужьы­рэп, цIыфхэм ягъашIэ гурытымкIэ ­илъэс 76-м нэсы.АР-м и ЛIышъхьэ къызэрэкIигъэтхъы­гъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм ыкIи инвестицие проектэу пхыращыхэрэм гъэхъэгъэ пстэур къакIэкIуагъ. Лъэпкъ проектхэр загъэ­кIэжьыгъэ апэрэ илъэс дэдэм, къэралы­гъо программэхэм яшIуагъи хэлъэу, псэолъи 170-м ехъу шъолъырым щашIыгъ е щагъэцэкIэжьыгъ. Мы илъэсымкIэ псэолъи 154-рэ агъэнэфагъ. Ахэм пстэумкIи сомэ миллиард 48-рэ апэ­Iухьащт.Адыгеим и ЛIышъхьэ шъолъырым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Унэе программэм хэлэжьэнхэ амал къазэраратыгъэм фэшI УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ «тхьауегъэпсэу» риIуагъ. 2025 — 2030-рэ илъэсхэм зэшIуахын фэе Iофтхьабзэу ащ къыщыдэлъыта­гъэхэм ащыщыбэр бизнесым IэпыIэгъу етыгъэным ыкIи экономикэм илъэныкъо шъхьаIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным афытегъэпсыхьагъэх.Михаил Мишустиным иупчIэхэм джэуап­хэр къаритыжьызэ, АР-м и ЛIы­шъхьэ мэкъумэщ хъызмэтыр, промышленностыр ыкIи зекIоныр шъолъырым истратеги­ческэ лъэныкъоу зэрэщытхэр къыхигъэ­щыгъ. Джащ фэдэу КъумпIыл Мурат промышленнэ паркэу «Инэмым», ащ непэ Iоф щызышIэхэрэм, тапэкIэ къыдэуцонэу зэзэгъыныгъэм зыдыкIэтхэгъэ инвесторхэм, гугъэпIэ инхэр къэ­зытырэ паркэу «Теучежский» зыфиIорэм, зекIоным ылъэныкъокIэ проектхэу «Лэгъонакъэм», «ДжэгокIо гъэхъунэм» къатегущыIагъ.КъумпIыл Мурат сомэ миллиард 40 фэдиз инвестициеу къызкIэкIощт проектэу «ДжэгокIо гъэхъунэм» имакет Михаил Мишустиныр нахь игъэкIотыгъэу нэIуасэ фишIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгеим зекIоу къихьэрэр блэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ миллионым нэсыгъ.Михаил Мишустиным инвесторхэм якъегъэблэгъэнкIэ шъолъырым икомандэ Iофэу ышIэрэм осэ ин къыфишIыгъ, Адыгеир инвесторхэмкIэ хъопсагъо зышIырэ лъэныкъохэм ягъэпытэнкIэ анаIэ зытырагъэтын фаеу ылъэгъухэрэр къыхигъэщыгъэх. А зэпстэумэ япхырыщын пае шъолъырым федеральнэ Iэпы­Iэгъу къызэрэIукIэрэм къыкIигъэтхъыгъ. ГущыIэм пае, бюджетым къыхэхыгъэ ыкIи хэушъхьафыкIыгъэ чIыфэхэмкIэ инфраструктурэр гъэпсыгъэ мэхъу.«2030-рэ илъэсым нэс зэшIохыгъэн фэе мурадэу Адыгеим иIэ пстэур Президентыр зыкIэтхэ­жьыгъэ лъэпкъ проектхэм, «Еди­нэ Россием» инароднэ программэхэм япхыгъэх. ТиIофшIэн лъытэгъэкIуатэ. Президентым, Урысыем и Правительствэ, ­Михаил Мишустиным ежь ышъхьэ­кIэ IэпыIэгъоу къытатырэм апае лъэшэу тафэраз. Адыге­им щыпсэухэрэр тигъусэхэу республикэм хэхъоныгъэу едгъэшIыхэрэр лъыдгъэкIотэщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.Мы форумым АР-м и ЛIышъхьэ хэгъэ­гум ишъолъырхэм ыкIи Урысыем ныб­джэгъуныгъэ къыдызиIэ къэралы­гъохэм ащыщхэм япащэхэм зэдэгущы­Iэгъухэр ащыдыриIагъэх, зэрэзэдэлэ­жьэщтхэм фэ­гъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэхэм адыкIэтхагъ.

Адыгэ Республикэм и ЛIы­шъхьэу Къум­пIыл Муратрэ Рес­публикэу Абхъазым и Президентэу Бадра Гунбэрэ IофшIэгъу зэIукIэгъухэм къадыхэлъытагъэу зэдэгущыIэгъухэр зэ­дыряIагъэх. Абхъаз Респуб­ликэм и Премьер-минист­рэу Владимир Делбэ ащ хэлэжьагъ.Урысыемрэ Абхъазымрэ язэдэлэжьэныгъэ зэрэгъэпсыгъэщтым иIофыгъохэм лъэныкъохэр анэсыгъэх. Дунэе экономическэ форумэу «Абхазия — инвестиции в будущее» зыфиIоу бэмышIэу щыIагъэм Адыгеим илIыкIохэр зыщыхэлэжьэгъэхэ лъэхъаным щызэ­дашIыгъэ зэзэгъыныгъэхэм хэу­шъхьафыкIыгъэу анаIэ атырагъэтыгъ.Адыгеим и ЛIышъхьэрэ Абхъазым и Премьер-министрэрэ зэIукIэгъоу зэдыряIагъэхэм якIэухэу бгъуитIумкIи федэ хъущт IофшIэным, республикитIумэ зэдэлэжьэныгъэу азыфагу илъыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм аIапэ кIадзэ­жьыгъ. Экономикэ зэпхыны­гъэхэм зягъэушъомбгъугъэным ыкIи шъолъыр, отраслэ кооперациер гъэпсыгъэным апае Урысые Федерациемрэ Респуб­ликэу Абхъазымрэ зэдашIыгъэ Зэзэгъыныгъэм къыпкъырыкIы­хэзэ, бгъуитIумкIи нахь федэ хъущт лъэныкъохэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэн зэрэфаер къыхагъэ­щыгъ. Адыгеимрэ Абхъазымрэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэдызэхагъэуцогъэ проектхэм ыкIи программэхэм япхырыщын анаIэ тырагъэтыщт, творческэ купхэмкIэ зэхъожьыщтых, ныбжьыкIэ ыкIи нэмыкI общест­веннэ организациехэм зэдэлэжьэныгъэ-гъусэныгъэ азы­фагу илъыным анаIэ тырагъэтыщт. Дунэе ыкIи IэкIыб экономическэ зэпхыныгъэхэм нахь хэхъоныгъэ ашIыным пае лъэныкъуитIуми къэбархэмкIэ зэхъожьыхэзэ ашIыщт, семинархэр, конференциехэр зэхащэщтых.Шъугу къэтэгъэкIыжьы Дунэе экономическэ форумэу «Аб­хазия — инвестиции в будущее» зыфиIорэр къызызэIуахым, Абхъазым и Президентэу Бадра Гунбэ къыхигъэщыгъагъ цыхьэшIэгъу гъусэгъухэр иIэхэ зы­хъукIэ, Абхъазым амалышхоу IэкIэлъхэри нахь нафэ къышIынхэ, джырэ уахътэм дэбэкъорэ къэралыгъохэу нахь гъэхъэгъэшхохэр зышIыхэрэм азыфагу епэсыгъэ чIыпIи щиубытын зэрилъэкIыщтыр.КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ Урысыемрэ Абхъазымрэ азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэмкIэ шъолъырхэм язэдэлэжьэныгъэ мэхьанэшхо зэриIэр.«Титарихъи, бэшIагъэу тазыфагу илъ хъугъэ къошныгъэ зэфыщытыкIэхэми, IофшIэнымкIэ пшъэрылъэу тиIэхэми тызэрапхы. Проектыбэ зэшIотхын тлъэкIыгъ, культурнэ-гъэсэныгъэ программэхэу зэдызэхэдгъэуцогъагъэхэри дгъэцэкIагъэх. Адыгеир хьазыр лъэныкъо зэ­фэшъхьафхэмкIэ къош респуб­ликэм дытиIэ зэдэлэжьэныгъэм зыригъэушъомбгъунэу. Зэзэгъы­ныгъэу тызызэдыкIэтхагъэр тазыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм язичэзыу, ахэм амал къатыщт тапэкIэ къытпыщылъ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр итхъухьанхэмкIэ. IофшIэным епхыгъэ ыкIи къошныгъэ зэфыщытыкIэхэу тазыфагу илъхэр джыри нахь гъэпытэгъэнхэм тызэгъусэу тыдэлэжьэщт, урысые-абхъаз зэфыщытыкIэхэми ягъэпытэн тиIахь хэтшIыхьащт», — къыхигъэ­щыгъ КъумпIыл Мурат.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъукъытырэ къэбархэмкIэХъут Нэфсэт,Тхьаркъохъо Сафыет.