Унагъом игъэпытэн

УФ-м и Президент Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ и Полномочнэ лIыкIоу Владимир Устиновым УФ-м и Президент Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ и Пол­номочнэ лIыкIо дэжь щызэхэщэгъэ Советым изэхэсыгъо пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу тыгъуасэ зэхищэгъагъ. Адыгеир къэзгъэлъэгъуагъэр АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Джащ фэдэу зэхэсыгъом хэлэжьа­гъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрэу Евгений Лебедевыр, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ министрэу Мэрэтыкъо Рустем, программэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIорэм хэлэжьэрэ Сергей Ковалевыр.ДемографиемкIэ Iофхэм язытет на­хьышIу шIыгъэным иIофыгъохэр ары зытегущыIэнхэу агъэнэфагъэхэр. Полно­мочнэ лIыкIоу Владимир Устиновым агу къыгъэкIыжьыгъ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным цIыфхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ ыкIи унагъохэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэм мэхьанэу яIэр. В. Устиновым къызэрэхи­гъэщы­гъэмкIэ, демографиемкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр — зэкIэми зэдыряIоф, къэралыгъом ипащэ кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектэу «Унагъор» ащ пае агъэцакIэу аублагъ. Проектыр зыфытегъэпсыхьагъэр унагъом IэпыIэгъу етыгъэныр, ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу унэгъо хэбзэшIухэр гъэпы­тэгъэнхэр, унагъохэм ясоциальнэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэр.«IэпыIэгъу ятыгъэным пае къэралыгъом игъэкIотыгъэ Iофтхьа­бзэхэр зэрехьэх: кIэлэцIыкIухэм апае ахъщэ IэпыIэгъу ареты, унэгъо ипотекэр агъэфедэ, цIыфхэр зычIэс унэхэр нахьышIу шIыгъэнхэмкIэ программэр лъагъэкIуатэ, социальнэ зэзэгъыныгъэхэр адашIых ыкIи нэмыкIхэр. Лъэпкъ проектым къыпкъырыкIыхэзэ Iофтхьэбзэ зэфэ­шъхьафэу 20 фэдиз шъолъырхэм ащызэшIуахы. Ахэм кIэухышIухэр афэхъух. ФэгъэкIотэныгъэ зыхэлъ IэпыIэгъоу аратырэр сомэ миллион 700 фэдиз мэхъу», — къыхигъэ­щыгъ Владимир Устиновым.Сабыйхэр зэрыс унагъохэм фэгъэ­кIотэныгъэхэр афашIыхэ зыхъукIэ, административнэ пэрыохъуныгъэхэм къа­кIегъэчыгъэн зэрэфаем Полномочнэ лIыкIом анаIэ тыраригъэдзагъ. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, унагъохэм яфитыныгъэхэр укъуагъэ мыхъунхэм, къулыкъу зэфэшъхьафхэм акIуачIэ зэхалъхьаным мэхьанэшхо яI. Ащ нэужым шъолъырхэм япащэхэм кIэлэцIыкIоу къэхъухэрэр нахьыбэ шIыгъэнхэм ыкIи сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ятыгъэным апае чIыпIэу зыфэгъэзагъэхэм ащы­зэшIуахырэ Iофтхьабзэхэм афэгъэхьыгъэу къаIотагъ.Ащ пае сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ федеральнэ Iофтхьабзэхэр, партиеу «Единэ Россием» ипроектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэр Адыгеим щызэшIуахых. Ахэм анэмыкIэу шъолъырхэм фэгъэкIотэныгъэхэр ыкIи ахъщэ тынхэр ащаIэкIагъахьэ. ГущыIэм пае, сабыибэ зэрыс унагъохэм якIэлэцIыкIухэм ыпкIэ хэмылъэу Iэзэгъу уцхэр аратых, об­щественнэ транспортми ыпкIэ лъатырэп. Джащ фэдэу сабыибэ зэрыс унагъохэм яунаеу чIыгу Iахьхэр аратых, псэупIэ-­коммунальнэ фэIо-фашIэхэм атефэрэ ахъщэм итынкIи фэгъэкIотэныгъэхэр яIэх. Социальнэ зэзэгъыныгъэм тегъэ­псыхьагъэу ахэм IэпыIэгъу арагъэгъоты. ГущыIэм пае, 2025-рэ илъэсым респуб­ликэм социальнэ зэзэгъыныгъэ 1047-рэ щызэдашIыгъ, ащ щыщэу 333-р сабыибэ зэрыс унагъохэм япхыгъ.IофтхьэбзакIэхэри зэшIуахыхэ хъугъэ: джы сабыибэ зэрыс унагъохэм къа­рыкIырэ кIэлэцIыкIухэр ыпкIэ хэмылъэу музейхэм, къэгъэлъэгъопIэ зэфэшъхьафхэм ащыIэнхэ алъэкIыщт. ИлъэсыкIэ еджэгъур къызщихьащтым ехъу­лIэу еджапIэм зэрэкIощтхэ ыкIи спорт щыгъынхэр къаращэфынхэм пае суб­сидиехэр аратых. Сомэ мини 100-м нэсэу шъолъыр ны мылъкур нахьыбэ ашIыгъ. 2025-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу сабыибэ зэрыс унэгъо ныбжьыкIэхэм кIэлэцIыкIу къызафэхъукIэ сомэ мин 300 араты хъугъэ. Джыри мэхьанэшхо зиIэ Iофтхьабзэхэм зыкIэ ащыщ псэупIэхэм апае ипотекэ чIыфэ араты зыхъукIэ сабыибэ зэрыс унэгъо ныбжьыкIэхэм субсидиеу аратырэм зэрэхагъэхъуагъэр.Сабый къызфэхъунэу щыт студенткэхэр учетым зыхагъэуцохэкIэ, сомэ мини 100 зырыз къараты. Илъэс 26-м шIомыкIыгъэ бзылъфыгъэхэм апэрэ ыкIи ятIонэрэ кIэлэцIыкIур къызафэхъукIэ, зэтыгъо ахъщэу сомэ мин 25-рэ зырыз аIэкIагъахьэ. Бзылъфыгъэ консультациехэм къулыкъу гъэнэфагъэхэр ащызэхащагъэх, кIэлэцIыкIухэу къэхъущтхэм зафагъэхьазырынымкIэ ахэм яшIуагъэ ащырагъэкIы. Ащ нэмыкIэу къулыкъоу «Пункт проката» зыфиIорэм Iоф ышIэу ригъэжьагъ, гъот макIэ зиIэ унэгъо ныбжьыкIэхэм анахь ящыкIэгъэ пкъыгъохэр ыпкIэ хэмылъэу ащ къащаратых. Сабыйхэр зэрыс унэгъо ныбжьыкIэхэм япсэупIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм пае илъэс къэс субсидиехэр къаратых.Джыри мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ «корпоративнэ социальнэ политикэкIэ» заджэхэрэр. Сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъоу аратырэм зырагъэушъомбгъуным къыхагъэлажьэх IофшIэн язытыхэрэри бизнесри. Хэу­шъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм яунагъохэм арысхэми Iэпы­Iэгъу араты, IофшIэн къагъотынымкIэ яшIуагъэ арагъэкIы, анахьэу зыныбжь имыкъугъэ кIэлэцIыкIухэр зиIэ ны-тыхэм. Илъэсэу икIыгъэм ащ фэдэ нэбгырэ 247-мэ IофшIэн арагъэгъотыгъ, ахэм ащыщэу 171-р бзылъфыгъ. Сабыибэ зэрыс унэгъуи 10-м къыщымыкIэу ­илъэс къэс Адыгеим шIухьафтынхэр щафа­гъэшъуашэх. Урысые зэнэкъокъоу ­«Илъэсым иунэгъо анахь дэгъу» зыфиIорэм Адыгеим илIыкIохэми текIо­ныгъэр къащыдахы ыкIи шIухьафтынхэр къащафагъэшъуашэх.Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ащ фэдэ IофшIэнэу зэ­шIуахырэм кIэух гъэнэфагъэхэри къетых: сабыибэ зэрыс унагъохэм япчъагъэ ренэу хэхъо. НепэкIэ республикэм ащ фэдэ унагъоу исыр мини 9,6-м ехъу, ахэм кIэлэцIыкIу мин 31,5-м ехъу ащапIу.«Унэгъо Iужъу пытэхэм ренэу шъхьэкIафэ тишъолъыр щафашIы. Ныхэмрэ унэгъо хабзэхэм ягъэпы­тэнрэ мэхьанэу яIэм зыкъегъэIэ­тыгъэным ренэу тынаIэ тетэгъэты. Президентым иунашъоу де­мографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, унагъохэм ящыIакIэ зыкъегъэIэтыгъэным япхыгъэхэр тапэкIи дгъэцэкIэщтых. Республикэм исоциальнэ политикэкIэ анахь лъэныкъо шъхьаIэхэм ахэхьэх а пшъэрылъхэр. Лъэпкъ проектэу «Унагъор» зыфиIорэмрэ партиеу «Единэ Россием» ипрограммэрэ атегъэпсы­хьагъэу лъэныкъо пстэумкIи Iоф­шIэныр лъэкIуатэ. Джыри зэ къэсэIожьы: цIыфхэм яамалхэр нахь икъоу къызэIухыгъэнхэмкIэ, щы­IэкIэ-псэукIэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ республикэм исхэм яфедэ зыхэлъ Iофыр лъыдгъэкIотэщт», — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэТхьаркъохъо Сафыет.