Шэн-хабзэхэр — сурэтшIыгъэхэмкIэ

Культурнэ гъэсэныгъэ проектэу «ЩыIэныгъэм итхыпхъ» зыфиIоу зы­гъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» щыпхыращырэм иятIонэрэ едзыгъо шэм­бэтым рагъэкIокIыгъ.

Культурэ гухэлъхэмкIэ Президент фондым игрант IэпыIэгъукIэ федеральнэ мэхьанэ зиIэ проектыр лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэс къыдыхэлъытагъэу агъэцэкIэ.Адыгэ шэн-хабзэхэм я Фес­тивалэу «ЩыIэныгъэм итхып­хъэ» иятIонэрэ едзыгъо хэлэ­жьагъэх Адыгеим, Къэбэртэе-­Бэлъкъарым, Абхъазым, Да­гъыстан ыкIи Краснодар краим ясурэтышIхэр. Нэбгырэ пэпчъ джырэ сурэтшIыным ыбзэкIэ лъэпкъ хабзэхэр яIэшIагъэхэм къыщыриIотыкIын ылъэкIыгъ.— Кавказым ыкIи Урысыем и Къыблэ исурэтышI 13 ыкIи культурэмкIэ къэралыгъо институтэу Москва дэтым икIэлэ­егъаджэ студенткиплI игъусэу типроект иятIонэрэ едзыгъо къыхэлэжьагъэх. Мэлылъфэгъум и 12 — 19-м зыми фэмыдэ арт-псэуалъэхэм яшIын ахэр пы­лъыгъэх, тхыпхъэр философием, культурнэ шIэжьым абзэу зэрэщытыр панно хъурэешхо­хэм къащыраIотыкIыныр пшъэ­рылъэу яIагъ. ЯIофшIагъэхэм кIэух зэ­фэхьысыжь къафэсшIымэ, лъэгэпIэ инхэм атетэу сэлъытэ. Шъхьадж иIэпэIэсэныгъэ творческэу къыриIотыкIын, лъэпкъ шэн-хабзэхэр джырэ искусствэм къыщигъэлъэгъон ылъэкIыгъ, — хигъэунэфыкIыгъ проектым икIэщакIоу, зыгъыпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» игъэIорышIакIоу Татьяна Мамонтовам.

ЯтIонэрэ едзыгъом икураторэу Макерэ Сусаннэ къызэрэхигъэ­щыгъэмкIэ, культурнэ ушэтын куоу проектыр плъытэ хъущт.— Художественнэ кIэухым тызэрэфакIорэм имызакъоу, культурнэ едзыгъуакIэ дгъэпсын тлъэкIыгъ. Псэуалъэ пшIын за­къор арэп мэхьанэ зиIэр, шэн-­хабзэхэр зэбгъэшIэнхэ, ахэр угукIэ зэхэпшIэнхэшъ, джырэ искусствэм ыбзэкIэ къипIотыкIы­жьышъуныр ары. Шъолъыр зэ­фэшъхьафхэм ясурэтышIхэр зы бзэкIэ зэдэгущыIэхэ зыхъукIэ, культурнэ щыIэныгъакIэ агъэ­псы. Нафэ къызэрэтфэхъугъэмкIэ, авторхэм яхэхъоныгъэу мыр щыт ыкIи джыри ащ къыфэб­гъэзэжьынэу уфаеу мэхъу, — еIо Макерэ Сусаннэ.Къэбэртэе-Бэлъкъарым къи­кIы­гъэ сурэтышIэу ДышъэкI Мурат Iофтхьабзэр лъэшэу ыгу рихьыгъ, мэхьанэ ин ритыгъ. Джащ фэдэу нэмыкI лъэпкъ сурэтышIхэу ащ хэлэжьагъэхэм Мурат яупчIэжьэгъугъ. Адыгэ шъуашэм хадыкIырэ тхыпхъэм итеплъэ цыпэ-цыпэу зэхэтэу ежь иIофшIагъэ къыщыриIотыкIыгъ.— ЗэхэщакIохэм шIыкIэу къы­хахыгъэр — тызэхэтэу зэ­кIэми а зы чIыпIэм сурэт щытшIыныр — гъэшIэгъон дэдэу сэлъытэ. ТиблэкIыгъэрэ тинепэрэ зэппхынхэр IэшIэхэп, ар зэкIэми зэфэшъхьафэу алъэгъу. Арышъ, мыщ фэдэ проектхэр гъэшIэгъоных, тапэкIи уахэлажьэ пшIоигъо мэхъу, — хигъэунэфыкIыгъ ДышъэкI Мурат.Iофтхьабзэм къекIолIэгъэ пстэуми лъэшэу ашIогъэшIэ­гъоныгъ Дагъыстан щыщ сурэтышIэу Закарья Закарьяевым иIофшIагъэ. Быгъушъхьэр тхыпхъэм хэшIыхьагъэу къыриIо­тыкIыгъ, ащкIэ шъо шIуцIэр, гъуаплъэр ыгъэфедагъэх.— Кавказ лъэпкъхэм ятамыгъэу щыт быгъушъхьэр къыхэс­хи, тхыпхъэм къызэрекIоу хэс­шIыхьагъ. АщкIэ бэ згъэфедагъэр: шъонхэр зэрытыгъэ бан­кэхэу радзыжьыхэрэр, пхъэр, шъор, нэмыкIхэри. Джы шъулъэ­гъузэ тесэхъокIыкIы, сисурэт нахь къыхэщы мэхъу, — иIоф­шIэн лъигъэкIуатэзэ къытфиIотагъ Закарья.Фестивалым ипшъэрылъ шъхьа­Iэх адыгэ лъэпкъым икультурнэ кIэн къызэтегъэнэгъэныр ыкIи хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр, лъэхъаныкIэм диштэу шэн-ха­бзэхэр къэгъэлъэгъогъэнхэр, лъэпкъ зэгуры­Iоныгъэр гъэпы­тэгъэныр, лIэужхэм зэпхыныгъэ яIэныр.Проектым икупкIыр адыгэ тхыпхъэр ары. Лъэпкъым икультурэ, идунэееплъыкIэ, изекIуа­кIэ, игушъхьэбаиныгъэ ятамыгъэу ар зэрэщытыр ятIонэрэ едзыгъом къыгъэшъыпкъэжьыгъ.Проектым икIэщакIоу Татьяна Мамонтовам къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мыщ къыдыхэлъытагъэу ашIыгъэ арт-пкъыгъохэр зэкIэ бгъэкощыхэрэм афэдэщтых. Арышъ, фестивалым ыуж ахэр къыращэкIыхэзэ Адыгэ Республикэми, Москва мэфэкI Iофтхьабзэу щызэхащэщтхэми къащагъэлъэгъощтых.ЗыгъэпсэфыпIэу «Лэгъона­къэ» чIыопсыр, культурэр ыкIи цIыфым игушъхьэбаиныгъэ зы­щызэолIэхэрэ, гукъэкI ямы­шIыкIэхэр къызщежьэрэ чIыпIэ хъугъэ.IЭШЪЫНЭ Сусан.