Пэнэжьыкъое къоджэ коим ихэхъоныгъэхэр

ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым ишIуагъэкIэ республикэм икъоджэ псэупIэ­хэр нахь зэтегъэпсыхьагъэ зэрэхъухэрэр нэрылъэгъу. Урысые Федерацием и Президент къыдыригъэштагъэу, партиеу «Единэ Россиер» икIэщакIоу Iофыгъохэр зэшIуахых.

АР-м финансхэмкIэ и Министерствэ къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэхэр зэрашIыщт гухэлъхэр къырахьылIэх, зэнэ­къокъу шIыкIэм тетэу ахэр къыхахых, текIоныгъэ къыдэзыхыхэрэм ахъщэ IэпыIэгъур афагъэшъуашэ. Ыпэрэ илъэс­хэм сомэ миллион къафатIупщыщтыгъэ­мэ, аужырэ илъэсхэм миллионитIум нагъэсыгъ. Республикэ мылъкум игъусэу цIыф жъугъэхэм, юридическэ лицохэм яахъщэ ыкIи псэупIэм иадминистрацие ибюджет къыхэхыгъэр зэхэгъэхъуагъэу гухэлъыр щыIэныгъэм щыпхыращы.

Пэнэжьыкъое къоджэ псэупIэм мы шIыкIэм ишIуагъэкIэ хэхъоныгъэхэр зэришIыгъэхэр къытфиIотагъ ащ иадминистрацие ипащэу Кушъу Аслъан. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мыщ ишIуагъэ­кIэ джы Пэнэжьыкъуае щыпсэухэрэр зэрыгушхохэрэ аркэ дахэ яIэ хъугъэ, футбол ешIэпIэ зэтегъэпсыхьагъэ ашIыгъ. Пэнэжьыкъуае, Пщыкъуйхьаблэ, Нэчэрэзые анахь цIыкIухэр зыщыджэгущтхэ чIыпIэхэр ащагъэпсыгъэх, хъэренэ зэфэшъхьафхэр ахэм арагъэуцуагъэх. Ащ нэмыкIэу, къуаджэу Нэшъукъуае парк зэтегъэпсыхьагъэ щашIынэу ауб­лагъ. Ащ иапэрэ Iахь аухыгъ, мы илъэ­сым IофшIэным лъыпадзэжьынэу щыт. Къо­джэдэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, языгъэпсэфыгъо уахътэ шIуагъэ хэлъэу агъэкIоным мы проектыр афытегъэпсыхьагъ.

— Къоджэ псэупIэхэм щыкIагъэ горэ тиIэ зэпыт. Къуаджэхэр нахь зэтегъэ­псыхьагъэ хъунхэм пае федеральнэ, республикэ программэ зэфэшъхьафхэм тахэлажьэ. ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым ипроекти IэпыIэгъушхоу тиI. МиллионитIур макIэп, дгъэ­цэкIэжьыщт е дгъэпсыщт чIыпIэхэм цIыф зэхахьэхэм тащатегущыIэ, гухэлъыр зэдэтэштэшъ, ищыкIэгъэ тхьапэхэр тэгъэхьазырых. Нэбгырэ пэпчъ икъуаджэ нахь кIэракIэ зэрэхъущтым пылъ. Къы­хэзгъэщымэ сшIоигъу, шапхъэхэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, республикэ ыкIи къоджэ бюджетым къыхэхыгъэ ахъщэм нэмыкIэу цIыфхэми къаугъоинэу щыт. Апэрэ мафэм къыщегъэ­жьагъэу тикъо­джэдэсхэр ягуапэу мыщ къыхэлажьэх. Проект пэпчъ къыфаугъоинэу щытым нахьыб къатырэр, ащ ишIуагъэкIэ дгъэ­псыгъэ чIыпIэхэр нахь дахэ, кIэракIэ тшIыгъэх. Тигопэшхо хъугъэ, къоджэ псэупIэхэм ащыщхэр, Краснодар, Шъачэ ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм ащыпсэухэри ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ IэпыIэгъу къызэрэтфэхъугъэ­хэр,— еIо Кушъу Аслъан.

Спортым фэщэгъэнхэрПэнэжьыкъое дэхьагъум пэмычыжьэу шъоф нэкI иIагъэти, кIэлэцIыкIухэр футбол щешIэнэу ар агъэпсыгъ. ЫпэкIэ къэлапчъэм ычIыпIэкIэ чырбыщхэр агъэ­тIылъхэти, щыджэгущтыгъэх. 2020-рэ илъэсым цIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэ­псырэ бюджетым иугъоин апэрэу Пэнэжьыкъое къоджэ псэупIэр фежьагъ ыкIи ащ ишIуагъэкIэ пшъэрылъхэу зыфагъэуцужьыгъагъэхэр гъэцэкIагъэ хъу­гъэх. Миллионрэ мин 400-рэ зытефэщт проект-сметэ документыр зэхагъэуцуи, зэнэкъокъум хэлэжьагъэх. А лъэхъаным анахьыбэу сомэ миллион къатIупщыщтыгъэр, ащ хагъэхъуагъ цIыфхэм ыкIи юридическэ лицохэм къатыгъэр, къоджэ псэупIэ администрацием ибюджет къы­хэхыгъэр, зэхэтэу сомэ мин 400 хъугъэ. КIэлэцIыкIу джэгупIэ чIыпIэр агъэпсыгъ ыкIи футбол зыщешIэщтхэ чIыпIэ ашIыгъ, ащ чэу Iуагъэуцуагъ. Теуцожь район администрацием ипащэу УдыкIэко Адам ихьатыркIэ футболым фэгъэпсыгъэ алрэгъу тырабзэжьыгъ. Ащ ыужи мы чIыпIэр къэзыгъэнэфыщт пкъэухэр агъэу­цугъэх. Непэ мыр цIыф кIуапIэу щыт, кIэлэцIыкIухэр ренэу щэджэгух, зэнэкъо­къу зэфэшъхьафхэри щызэхащэх.

Къуаджэр къыгъэдэхагъПэнэжьыкъое дэхьагъум дэжь аркэ щытынэу зэрэфаехэр къоджэдэсхэм бэрэ Кушъу Аслъан къыраIощтыгъ. Ащ ахъщэшхо зэрэпэIухьащтым пае фежьэщтыгъэхэп. ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэ­псырэ бюджетым ишIуагъэкIэ гухэлъыр 2025-рэ илъэсым щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ хъугъэ. ЗекIохэр бэу зэрыкIорэ федеральнэ гъогум тетхэм Пэнэжьы­къуае ыцIэ дахэу къалъэгъу, къуаджэм фэгъэхьыгъэ къэбар кIэкI ащ тет. Ахъщэр аугъоинэу зырагъажьэм, зэрэщымыгугъыгъэхэу къычIэкIыгъ, ищыкIагъэм бэкIэ нахьыбэу къаугъоигъ. Къуаджэм щыпсэухэрэр ягуапэу къыхэлэжьагъэх, джащ фэдэу предпринимательхэм лъэш дэдэу яшIуагъэ къэкIуагъ. АхъщэкIэ къыхэлэжьагъэхэм адакIоу, материалхэм язэгъэгъотынкIэ зишIогъэшхо къэзыгъэ­кIуагъэхэри ахэтых. ГущыIэм пае, сме­тэм хэтыгъэ чырбыщыр нахь дахэу, фэдэ пчъагъэк1э нахь лъапIэу къуаджэм щыщ предпринимателым къыщэфыгъ. Джащ фэдэу бетонэу хэхьагъэр зэкIэ, асфальтэу Iуалъхьагъэр, автобусхэр къызыщыуцухэрэ чIыпIэм нэсэу, ыпкIэ хэмылъэу къафашIыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ ахъщэу аугъоигъэм къелыжьыгъэмкIэ аркэр нахь агъэкIэрэкIагъ. Дахэу къэ­нэфэу ашIыгъ, плиткэхэр Iуалъхьагъэх. Мафэ къэс IофшIэныр зэрэкIорэм цIыф­хэр лъыплъагъэх, мылъкум имызакъоу, цIыфхэм якъарыу къыхалъхьагъ.

— IофшIэныр зетэгъэжьакIэм къиныгъохэм тарихьылIагъ: газрыкIуапIэр, электролиниехэр нэмыкI чIыпIэ ахьы­жьынхэ фае хъугъэх, ахэми ахъщэ атефэнэу щытыгъ, ау IофшIэнхэр зэпхыгъэ организациехэр IэпыIэгъу къытфэхъу­хи, ежь-ежьырэу ахэр зэшIуахыгъэх. Аркэм миллиони 2-рэ мин 700-рэ тефэнэу проектыр дгъэхьазырыгъагъэ, ау цIыфхэм нахьыбэ къызэраугъоигъэм ишIуагъэкIэ, хэмытыгъэ горэхэр хэдгъэ­хьажьыгъэх. Къызэхэплъытэжьмэ сомэ миллиони 4 фэдиз ащ тефагъ — еIо тигущыIэгъу.Пэнэжьыкъое дэхьагъур къэзыгъэ­дэхэрэ аркэр ашIы зэхъум анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр чылэм ыцIэ дахэу тетхэгъэныр ары. Къуаджэм ыцIэ нэмыкIэу дэхьагъумкIэ «Шъукъеблагъ», дэкIыгъомкIэ «Гъогумаф» адыгабзэкIи, урысыбзэкIи атетхагъ. Къуаджэр зытIысыгъэм фэгъэхьыгъэ къэбар кIэкI, гербхэр ащ тетых.Къоджэдэсхэр рэгушхохПэнэжьыкъуае щыпсэухэрэм ацIэкIэ культурэм иIофышIэу Iэшъынэ Оксанэ къэгущыIагъ. ИкIыгъэ илъэсым къуаджэм хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм зэрарыгушхо­хэрэр ащ къыIуагъ. Чылэ дэхьагъур аркэм къызэригъэдэхагъэр игуапэу къы­хигъэщыгъ.— Узыщыпсэурэ къуаджэм хэ­хъоныгъэ ышIы зыхъукIэ, уимыгъэгушIон плъэкIырэп. Апэрэ остыгъэ цIыкIухэр къызыхагъа­нэхэм дгъэшIэгъуагъэ, аущтэу дэхэ дэдэ хъущтми тшIагъэп. Тиаркэ такъыхигъэщыгъ, ащ идэхагъэ Урысые Федерациеми нэсыгъ, анахь аркэ дахэу ашIыгъэ­хэм язэнэкъокъу хэлэжьагъ. Адыгеим икъоджэ цIыкIу Урысыем щызэлъашIэ хъугъэ, тымакъэ дахэкIэ зэрэIугъэр тэркIэ гушIогъошху, хэхъоныгъэшхоу тэлъытэ,— еIо бзылъфыгъэм.КIэлэцIыкIухэм яджэгупIПщыкъуйхьаблэ программэ зэфэшъхьафхэм яшIуагъэкIэ хэхъоныгъэхэр ышIыгъэх: лъэсрыкIо гъогухэр щагъэпсыгъэх, къэзыгъэнэфырэ пкъэухэр дагъэуцуагъэх, фельдшер-мамыку IэзапIэ, культурэм и Унэ кIэу ашIыгъэх. ЗызэхэгущыIэжьхэм, къуаджэмкIэ кIэлэцIыкIу­хэр зыщыджэгущтхэ чIыпIэр нахь ящыкIагъэу алъытагъ. 2024-рэ илъэсым сомэ миллиони 2-рэ мин 300-рэ зыпэIухьэгъэ джэгупIэр зэтырагъэпсыхьагъ. Бюджет пчъагъэ зэхахьи, предпринимательхэри къыхэлажьэхи дахэу ашIыгъ. Ащ ыужи чIыпIэр нахь зэтырагъэпсыхьагъ, чъыгхэр агъэтIысхьагъэх, лъэсрыкIо гъогухэр ашIыгъэх, къызэпэнэфыжьы. 2025-рэ илъэсым Нэчэрэзые джащ фэдэу площадкэ щагъэпсыгъ. Мыщи къоджэдэсхэри, предпринимательхэри агу етыгъэу къыхэлэжьагъэх. Бюджет зэфэшъхьафхэм къахахыгъэ ыкIи цIыфхэм къаугъоигъэ сомэ миллиони 2-рэ мин 600-рэ ащ пэIухьагъ.Нэшъукъуаехэм ягуIэтыпIНэшъукъуаехэм языгъэпсэфыгъо уахътэ зыщагъэкIощт чIыпIэ зэрямыIэм ыгъэгумэкIыщтыгъэх. ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым ишIуа­гъэкIэ парк ашIынэу аублагъ. ГъэрекIо программэм хэлажьэхи, миллионитIу къафагъэшъошагъ, миллионрэ мини 100-рэ къаугъоинэу щытыгъэу мин 400 фэдизкIэ нахьыбэу цIыфхэм къатыгъ. Къоджэ цIыкIумкIэ ар къэгъэлъэгъон дэгъу.Метрэ 25-рэ хъурэ чIыпIэр хъураеу гъэпсыгъэ. Ащ бетон тырагъэчъыхьагъ, резинэ тыралъхьажьыгъ, хъэренэхэр тырагъэуцуагъэх. Спонсорхэм къаугъоигъэ ахъщэм къелыгъэм ишIуагъэкIэ чэур Iуагъэуцуагъ, ятIэ къащагъ, чъыг­хэр агъэтIысхьагъэх, псыри, электричествэри ращэлIагъэх, лъэсрыкIо гъогу­хэр фашIыгъэх. ​

ЧIыпIэр къоджэдэсхэмкIэ гуIэтыпIэ хъугъэ. Нэфынэр къызэрекIуалIэрэм ишIуагъэкIэ кIымафэм елкэу дгъэуцу­гъэр зэпэнэфыщтыгъэ. Ини, цIыкIуи мыщ мафэ къэс къакIощтыгъэх. ИлъэсыкIэ мэфэкIыр елкэ зэпэнэфрэм ыпашъхьэ щырагъэкIокIыгъ. ЯтIонэрэ IахьымкIэ джыри хэхъоныгъэхэр ашIыщтых. Гузэгур нэкIэу, Iофтхьабзэхэр щызэхащэнэу къагъэнэщт. КIэлэцIыкIу джэгун комплексхэмрэ, спорт тренажерхэмрэ ыбгъукIэ щытыщтых. Ныбжь зэфэшъхьаф зиIэ кIэлэцIыкIухэр, нахьыжъхэр ащ къекIолIэн алъэкIыщт.— ТызэхэгущыIэжьи, къуаджэм нахь чIыпIэ инэу иIэр къыхэтхыгъ. Хэхъоныгъэ инэу тэлъытэ, апэрэ Iахьми IофшIэнышхохэр хэгъэкIыгъэ хъугъэ. ЦIыфхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ мыщ щагъакIо. Район администрацием къыти­тыгъэ чъыгхэр къедгъэтIысэкIыгъэх. Сыд фэдэ IофшIэн мыщ щэкIоми, къоджэдэс­хэр, кIэлэеджакIохэр ягуапэу къыхэла­жьэх. ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым шIогъэшхо пылъ, къоджэ­дэс­хэм ягухэлъхэр ащ ихьатыркIэ зэ­шIо­хыгъэ мэхъу. Мы паркым Нэшъукъуае дахэкIэ къахигъэщыщт, — еIо къуаджэм щыпсэурэ ЕхъулIэ Руслъан.ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым ишIуагъэкIэ Пэнэжьыкъое къоджэ псэупIэм джыри хэхъоныгъэхэр ышIынхэу рехъухьэ. Мы илъэсым зэрагъэнафэрэмкIэ, Нэшъукъуае дагъэуцогъэ паркым иятIонэрэ IахькIэ зэнэкъокъум хэлэжьэщт. Ащ нэмыкIэу Пэнэжьыкъуае къэжъэу дэтыр къашIыхьан мурад яI.Мы Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэмкIэ район администрацием ипащэу УдыкIэко Адам ишIогъэшхо къызэригъэкIуа­гъэр ыкIи ащкIэ зэрэфэразэхэр кIэухым Кушъу Аслъан къыIуагъ.ДЕЛЭКЪО Анет.