Театрэм имэфэкI

Тихэгъэгу икультурнэ кIэн къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ театрэм мэхьанэшхо иI — цIыф­хэм ящыIакIэ къегъэбаи, лIэужхэр зэрепхых. Адыгеим иIэх зитворчествэкIэ зэрыгушхон ылъэкIыщт ар­тистхэр, нахьыжъхэу зыцIэ чыжьэу Iугъэхэм ачIыпIэ ихьащтхэри зызщыдагъасэхэу лъэхъаным диштэрэ теат­рэ­хэр. Лъэпкъ театрэу И. С. Цэим ыцIэ зыхьырэм ыкIи Урыс къэралыгъо драмтеатрэу А. С. Пушкиным ыцIэкIэ щытым яIо­фышIэхэм мэфэкIым ипэгъокIэу тигъэзет заIуигъэкIагъ.

Сыда театрэр къызщежьэрэр?Искусствэм зиIахьышIу хэзылъхьэгъэ цIыф цIэрыIоу теат­рэм щылажьэрэ пэпчъ ар къегъэпсы. Театрэм неущырэ мафэ иIэным фэшI сэнаущыгъэ зыхэлъ актерхэр, режиссерхэр, сурэтышIхэр, дэкIо-бзакIохэр, нэмыкIхэр щэлажьэх.Хьакъуй Анзаур, Адыгэ Рес­публикэм изаслуженнэ артист, искусствэхэмкIэ колледжым ите­атральнэ отделение къызеу­хым, Лъэпкъ театрэм иактерэу Iоф ышIэнэу ыублагъ. Роль 60 фэдиз сценэм къыщишIыгъ. Исэ­нэхьат шIу елъэгъу, фэшъып­къэу рылажьэхэрэм ащыщ. Уры­сые сериалхэм рольхэр къащишIэу хъугъэ. Трагедием нахьи комедиер къэпшIыныр бэкIэ нахь къинэу елъытэ. ­Илъэс 30-м ехъугъэу ащ Iут, Краснодар, Налщык, Казань, Къырым, Тыркуем къащагъэлъэгъогъэ спектакльхэм ахэлэжьагъ. Зыхьэ Заур сценэм ролыбэ къыдишIы­нэу хъугъэ, ащ ыпсыхьагъ, кIы­рыплъыгъ, актер сэнэхьатым инэшэнэ шъхьаIэхэр къыригъэштагъэх. Актер ныбжьыкIэхэр хэтэу «Псэлъыхъохэр» агъэуцун зэхъум, Хьэпапэ ироль къыфагъэшъошагъ. Зыхьэ Заур ычIыпIэ ар джы Хьакъуй Анзаур къешIы. Ар пшъэдэкIыжь инэу елъытэ, шIу алъэгъурэ спектак­лым игерой шъхьаIэу Зыхьэ Заур къышIызэ зэсагъэхэм ычIы­пIэ уиуцоныр IэшIэхэп. Арэу щытми, къыдэхъугъ, илъэс пчъа­гъэм къызIэкIигъэхьэгъэ сэнау­щыгъэм иушэтыпIэу ар хъугъэ.АртистымкIэ анахь шъхьаIэр гухэм, псэхэм, акъылхэм зэра­нэсышъурэр ыкIи цIыф насыпым къэгъэзапIэ зэрэфишIын ылъэ­кIыщтыр зэрэзэхишIэрэр ары.— Колледжыр къызысэухым, сыныбжьыкIэ дэдэу театрэм сыIухьагъ. Ар илъэс 30-м къе­хъугъэу сищыIэныгъэ щыщ хъу­гъэ, унэ сфэхъугъ. Тиартист на­хьыжъхэу ТхьакIумэщэ Налбый, Уджыхъу Мариет, Зыхьэ Заурбый ыкIи нэмыкIхэр щысэтехыпIэ сфэхъугъэх. Творческэ IофшIэныр сыгу етыгъэу зэрэз­гъэцэкIэщтым сыпылъ. Лъэпкъ театрэм гукIи псэкIи уфэлэжьэным фэшI адыгабзэр пшIэн фае. Тыбзэ дахэ, бай. ЛIэужыкIэм бзэр едгъэшIэн, тыдэлэжьэн фае. Гъэзетэу «Адыгэ макъэм» щылэжьэщт журналист ныбжьыкIэхэм зэрадэлажьэхэрэм фэ­дэу, тэри театрэм иактер ныб­жьы­кIэхэм тадэлэжьэн фаеу сэлъытэ. ЕтIанэ театрэм ­неущрэ мафэ иIэщт, — еIо артистым.Театрэр шIудэдэ зэрилъэгъу­рэр артистым игущыIэхэм къагъэшъыпкъэжьы. Къэгъэ­лъэгъон пэпчъ ащ кIуачIи шIэныгъи хелъхьэ, игеройхэм яоб­разхэр ифэшъуашэм тетэу сце­нэм къы­тырехьэх.

— Къэгъэлъэгъоныр зыуухыкIэ, ролым укъыхэкIыжьышъун фае. Сценэмрэ щыIэныгъэмрэ азыфагу гъунапкъэ дэлъынэу щыт. Ау роль къинхэр щыIэх укъамытIупщыжьэу, ащ узэрэ­хэхьагъэм икууагъэ къыбгурэIо, зэхэошIэ. Лъэпкъ театрэм бэмы­шIэу ыгъэуцугъэ къэгъэлъэгъо­нэу «ЧIыгу Iэбжыб» зыфиIорэр сыгучIэ нэсыгъ. ЗичIыгу гупсэ егъэшIэрэу зышIокIодыгъэ убых лъэпкъым тхьамыкIагъоу пэ­кIэ­кIыгъэр зэхэсшIагъ. ЦIыф ­лъэпкъ пэпчъ ыбзэ къыухъумэн фае. Сценэм утетэу къапIорэ гущы­IэхэмкIэ залым чIэс цIыфхэр бгъэгъынхэ е бгъэгушIонхэ олъэ­кIы. Артист сэнэхьатыр цIыфым ыпсэ нэсыхэрэм ащыщ. Сэ непэ театрэм сыщымылажьэщтыгъэмэ, сызэрылажьэщты­гъэ­гъэ сэнэхьатыр къысфэгъотырэп, — къыIуагъ Анзаур.

Сихъу Рэмэзан Адыгэ Рес­публикэм инароднэ сурэтышI. Илъэс 38-рэ хъугъэу театрэм щэлажьэ. Ащ икъэгъэлъэгъонхэм ядекорациехэр, бутофорхэр ешIых. Къэгъэлъэгъони 100-м нахьыбэм адэлэжьагъ.— СурэтышIым исэнэхьат зэмылIэужыгъоу щыт, театрэм икъэгъэлъэгъонхэм атегъэпсы­хьагъэу, спектаклыр зэхьылIэгъэ уахътэм ифэмэ-бжьымэ еплъы­рэм ылъэгъуным фэшI Iофышхо тэгъэцакIэ. Джырэ уахътэм ди­штэрэ декорациехэр сценэм щыдгъэпсынхэ фае. СурэтышIым иIофшIэн къызщежьэрэр пьесэм иеджэн, ащ ыуж режиссерым, актерхэм, сурэтышIхэм, композиторхэм, звукорежиссерхэм, балетмейстерым адэлэжьэныр. Ащ ишIошIхэр зэкIэ тхьапэм ригъэкIунхэшъ, нэужым сценэм къытырихьажьынхэ фае, — къе­Iуатэ Сихъу Рэмэзан.АР-м и Театральнэ зэхахьэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэпымыоу Iоф ешIэ. Къэгъэлъэ­гъоныкIэхэм адэлажьэ, артистхэм режиссер зэфэшъхьафхэм Iоф адашIэ, бэшIагъэу ­агъэуцугъэ спектакльхэм ар-тист ныбжьыкIэхэр ахагъахьэ­хэзэ, ­лъэпкъ драматургием итхыгъэ шIагъохэр непэрэ ма­фэми теат­рэм къыщагъэлъагъо. КъэгъэлъэгъоныкIэ пэпчъ мы­пшъыжьхэу сурэтышIхэм яIоф­шIэн агъэ­цакIэ.— Къыхэзгъэщы сшIоигъу, АР-м искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, АР-м и Теат­ральнэ зэхахьэ ихудожественнэ пащэу Ацумыжъ Рустам театрэр лъэоенакIэ тыригъэуцуагъ. Ар мыпшъыжьэу проектыкIэхэм адэ­лажьэ, лъэныкъуакIэхэр, амалыкIэхэр къегъотых. Игу­къэкIхэр щыIэныгъэм щытэгъэцакIэх. Тицех нэбгырэ 12 щэлажьэ, сурэтышI ныбжьыкIэхэри къытфэкIуагъ, ахэм тагъэгу­шхо. Апэрэ къэгъэлъэгъонэу сыздэлэжьэгъагъэр «ТэлIэми, тэтхъэ» зыфиIорэ спектаклыр ары. Джы непэрэ мафэхэм къагъэлъэгъорэ «Пачъыхьэу Эдип» фэдэхэр пштэмэ, Iофэу тшIэрэр зэрэнэсыгъэ лъэгапIэр нафэ къэхъу, — къыIуагъ Сихъу Рэмэзан.

Лия Теленковар АР-м изаслуженнэ артист, А. С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэ Урыс драматическэ театрэм итарихъ хэхьэгъэ артист хьалэмэтхэм ясатырэ хэт. Адыгэ кIэлэегъэ­джэ колледжым ыуж, кIэлэегъа­джэу лэжьэн гухэлъ иIагъ, ау культурэмкIэ ыкIи искусствэмкIэ Пшызэ университетыр къыухи, театрэм илъэс 25-м ехъугъэу ищыIэныгъэ епхыгъ.Апэрэ спектаклэу зыхэлэжьагъэхэм ащыщэу «Судьбу не об­мануть» зыфиIорэр артистым ищыIэныгъэ фэгъэхьыгъэу елъытэ.— СыныбжьыкIэ дэдэу А. С. Пушкиным итхыгъэу «Борис Годунов» зыфиIорэм хэт пшъа­шъэм ироль къысатыгъагъ. А ролым ыуж сыд фэдэрэ герои къысэхьылъэкIыжьыгъэп, джарэу хьылъагъэ. Комедийнэ ыкIи дра­матическэ роль 50-м ехъу къэсшIыгъ. Аужырэ къэгъэлъэгъонэу «Агъэмысагъэхэр» зыфи­Iорэм апэрэ бзылъфыгъэу зилI зыукIыгъэм ироль къыстефагъ. Хэгъэгу зэфэшъхьафхэм ащы­псэурэ бзылъфыгъэхэм зэра­хьэгъэ бзэджэшIагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарибл спектак­лым ылъапсэр. ЦIыфхэу театрэм къэкIуагъэхэм къыхахыгъ а бзылъфыгъэхэм ащыщэу зы­фэбгъэгъун плъэкIыщтымрэ об­ществэм пэIапчъэу пшIын фаемрэ. Сэ сигероине цIыфэу спектаклым къекIолIагъэхэм ышIагъэр фагъэгъугъ. Хьазабышхо лIым ащ ригъэлъэгъугъ, имэхъэджагъэ ыгу зэпикIыгъ. Ау спектаклыр заухым, сынапIэ къэсIэтэу цIыфмэ сыкъяплъы­шъугъэп, бзылъфыгъэм ышIа­гъэм сытеукIытыхьэжьыгъ, — еIо Лия Теленковам.Непэ Лия Теленковам ищыIэныгъэ тIоу гощыгъэ. БлэкIы­гъэм ар насыпышIоу, IофшIэным ыгу етыгъэу лажьэщтыгъ. Джы гу­мэкIыгъо къыфыкъокIыгъ — Урыс драматическэ театрэм иартис­тэу, ишъхьэгъусэу Константин Мездриныр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щыI. Заор аухынышъ, псаоу къэкIо­жьыным Лие кIэхъопсы.

Светлана Фоменкэр илъэс 29-м ехъугъэу театрэм щэлажьэ, «ыIапэ дышъэр къыпэзы» зыфаIохэрэм ащыщ, дэн-бзэным фытегъэпсыхьагъ. Театрэм ща­гъэуцурэ спектаклыбэу лъэхъан зэфэшъхьафхэм яхъугъэ-шIа­гъэхэр зыщыгъэу­нэфыгъэхэм ахэт артистхэм щыгъын-шъуа­шэр ащ «афегъэчъы», ащкIэ артист пэпчъ ролым икъызэIухынкIэ хэлъ сэнаущыгъэр нахь кIегъэтхъы, образ пэпчъ егъэшъуашIо. Щыгъын-шъуашэм гъэпсыкIэ-шIыкIэу нэбгырэ пэпчъ хэлъыр нахь къыригъэлъэгъукIыныр фызэшIокIы ыкIи шъошэ гупсэф дахэм ар зыщыгъым нахь кIуачIэ къыхелъхьэ.— СицIыкIугъом щыублагъэу дэныр сикIас. Я 79-рэ Мые­къопэ колледжым дэн-бзэным сыщыфеджи, цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ Унэм сыщылэжьагъ, ащ ыуж театрэм сыкъэкIуагъ.ЩысэшIу зытесхыгъэ сурэтышI-модельерэу, АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Даур Людмилэ сыдэлэжьэныр синасып къыхьыгъ. Апэ сыдыгъэ адыгэ шъуашэхэр сщыгъупшэ­хэрэп, ахэм ядышъэидагъэ къиныгъуабэ къыпыкIыгъ. Творческэ пшъэрылъ инэу тиIэр спектаклэ зэфэшъхьафыбэр щы­гъынкIэ дгъэкIэрэкIэныр ары. Спектаклэ пэпчъ зэмылIэужыгъо шъуашэхэр фэтыдызэ, театрэм ищыIэныгъэ хэгъэщагъэ тэхъу.

Регина Хомяковар Урыс драматическэ театрэм иартист ныбжьыкI. Тхьабысымэ Умарэ ыцIэкIэ щыт колледжыр Регинэ къызеухым, театрэм къыIу­хьагъ. ИлъэситIум роль гъэшIэгъонхэр къышIынэу инасып къы­хьыгъ. «А зори здесь тихие», «Агъэмысагъэхэр», «Морозко», «Золушка» зыфиIохэрэм ахэлэжьагъ. КъэгъэлъэгъоныкIэу «Зэшыпхъуищ» зыфиIорэм ящэ­нэрэ шыпхъоу Иринэ ироль къыщешIы.— Апэрэ ролэу сиIагъэр «А зори здесь тихие» зыфиIорэм хэт зенитчицэу Лиза Бричкинам ироль ары. Къызэрэздэхъущтыр сыгу пытэу исыубытэгъагъ, лъэ­шэу сыгумэкIыщтыгъ, ау сироль дэгъоу къэсшIыгъ.Актерым театрэр шIу елъэгъу къодыекIэ хъущтэп, сценэм къытехьаным ыпэкIэ лъэпэрэпэрэ гу зэIухыгъэ иIэн фае. Гу чъыIэ уиIэу уартистын плъэкIыщтэп. Режиссерэу Александр Мурити ыгъэуцугъэ «Агъэмы­сагъэхэр» зыфиIорэм я 4-рэ бзылъфыгъэм ироль къэсшIыгъ. Сэ ащ дезгъаштэрэп. Джырэ дунаимкIэ мэхьанэшхо зиIэ купкI шъхьаIэ зыхэлъ Iофыгъоу спектаклым къыщаIэтыгъэхэм нахь куоу урагъэгупшысэ. ЦIыф лъэпкъыр лъызыгъэкIотэрэ бзылъфыгъэм идунай, ыгу щы­шIэрэр, изэхашIэхэр зэрэзэблэ­хъухэрэр, ыгу зыгъэцIыкIурэр, насыпышIо зышIырэр, щыIэныгъэм чIыпIэу щыриIэр герой шъхьаIэхэм къыраIотыкIыгъ. Не­пэрэ мафэмкIэ театрэр сищыIэныгъ. СапэкIэ илъ IофшIэным сыкIэгушIоу сэлажьэ, — къыIуагъ Регина Хомяковам.Театрэр шIудэдэ зэралъэ­гъурэр ары ащ щылажьэхэрэм кIуачIэ къязытырэр. Ащ лъэбэ­къукIэхэр ышIыхэзэ, проектыкIэхэр щыIэныгъэм гъэхъагъэ хэлъэу зэрэщыпхыращыщтым дэлажьэх.Лъэпшъыкъо Фатим.