Адыгабзэр ашIогъэшIэгъонэу зэрагъашIэ

Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет адыгабзэр игъэкIотыгъэу щызэрагъашIэ.

Илъэс зэкIэлъыкIохэм мыщ къычIэкIыгъэхэр ары непэ кIэлэ­егъэджэ пэрытэу, журналист цIэрыIоу Адыгеим исхэр. ШIэныгъэлэжь хъугъэ­хэри мымакIэу ахэтых. Непэрэ мафэм мы факультетым адыгэу щеджэхэрэм ямызакъоу, нэ­мыкI лъэпкъхэм къахэкIыгъэхэри чIэсых, зыщыпсэухэрэ респуб­ликэм иныдэлъфыбзэ, икультурэ, ишэн-хабзэхэр ашIогъэшIэгъонэу зэрагъашIэ, адыгабзэр аIулъэу, еджакIи, тхакIи ашIэу апшъэрэ еджапIэм къы­чIэкIых. Адыгабзэм епхыгъэ сэнэхьат зэзыгъэгъоты зышIоигъо­хэри къахэкIых.

Лъэпкъ факультетым къызэрэщыта­IуагъэмкIэ, непэ мыщ урысэу нэбгырэ 29-рэ щеджэ, ахэм анэмыкIэу зы грузин кIалэ, ермэл пшъэшъищ чIэс. Апэрэ курсым къыщегъэжьагъэу адыгабзэр зэрагъашIэ. Мы аужырэ илъэситIум адыгабзэр тIоу гощыгъэу арагъэхьы: адыгэхэм — нахь игъэкIотыгъэу, нэ­мыкI лъэпкъхэм къахэкIыгъэхэр е къин дэдэ бзэр къызыфэхъухэрэр нахь программэ псынкIэкIэ рагъаджэх. Практическэ курскIэ егъэджэныр рагъажьэ, ятIонэрэ курсым къыщегъэжьагъэу я 5-м нэс теориер, грамматикэр, морфологиер, фонетикэр — зэкIэ адыгабзэм изэгъэшIэн къыхиубытэрэр игъэкIотыгъэу зэрагъа­шIэ, адыгэ литературэм исыхьатхэм адыгэ тхакIохэм япроизведениехэр ащызэхафых

.НэмыкI лъэпкъхэм къахэкIыгъэу адыгабзэр анахь дэгъоу зышIэу къытаIуагъэр Игорь Филиныр ары. Ар къыушыхьатэу кIэлэ ныбжьыкIэр адыгабзэкIэ къыддэгущыIагъ, мэкъэ Iужъухэм якъэIо­ни къин къызэрэщымыхъурэм гу лъыттагъ. КъызэрэчIэкIыгъэмкIэ, Игорь джыри цIыкIоу ищыIэныгъэ гъогу адыгэ унагъом епхыгъэ хъугъэ, дунаим къытезыгъэхъогъэ ны-тыхэм къычIадзыжьи Мэрэтыкъомэ яунагъо щапIужьыгъ. Илъэс 12-м къыщегъэжьагъэу адыгэхэм ахэс, зыпIужьыгъэ унагъом щыщ шъыпкъэ хъугъэ. Адыгэ кIалэу бэмэ къызэрашIошIырэр Игорь игуапэу къытеIо.— Мафэ къэс зэхэсхырэ бзэр бэ темышIэу къызгурыIо хъугъэ, мэкIэ-макIэу сыкъэгущыIагъ. ГущыIэхэм къызгурымыIохэрэр къахэкIыми, мэхьанэу яIэр зэхэсэшIэ, къыздэгущыIэрэм сыдэгущыIэжьышъу. Адыгэмэ ятарихъ, якультурэ нахь игъэкIотыгъэу зэзгъэшIэнэу лъэпкъ факультетым сыкъычIэхьагъ. Апэрэ курсым къыщегъэжьагъэу адыгабзэр игъэкIотыгъэу зэд­гъэшIэнэу тыублагъ. ЫпэрапшIэу алфавитыр зэдгъэшIэн фэягъ, ар къысфэкъиныгъ, ау макъэхэр дэгъоу къасIоу зызгъэсагъ, адыгэ литературэм седжэныр сикIас. ГущыIэ зы­рызхэр къызгурымыIоу мэхъу, ау сызаджэрэм имэхьанэ дэгъоу зэхэсэшIэ. Адыгабзэм изэгъэшIэн джыри лъызгъэкIотэщт. Адыгеим щыпсэурэ пэпчъ ныдэлъфыбзэу мыщ илъыр ышIэн фаеу къысшIошIы, – еIо кIэлэ ныбжьыкIэм.

Игорь яплIэнэрэ курсым щеджэ, ныбжьыкIэ чан, адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ факультетым щызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэ. Бэмы­шIэу мыщ щатхыгъэ адыгэ диктантымкIэ зиушэтыгъ. Адыгэ журналистикэм зыфи­гъэзэнэу ыгукIэ фэягъ, «Адыгэ макъэм» практикэр щихьыгъ, ау ар тIэкIу къы­шIокъин, джыри нахь куоу адыгабзэр зэрэзэригъэшIэн фаер къыгурыIуагъ. Игорь Филиныр Адыгеим исынэу зэрэ­хъу­гъэм рэгушхо. Къызщыхъугъэр нэмыкI чIыпIэми, адыгэхэм ащыщ хъугъэ, иныбджэгъухэм янахьыбэр адыгэх.Арина Додильнаяр я 4-рэ курсым щеджэ, литературнэ творчествэм епхыгъэу сэнэхьат зэрегъэгъоты. Пшъэшъэ­жъые ныбжьыкIэм адыгабзэр дэгъоу зэригъэшIагъ. Анахьэу литературэм ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшIухэр ешIых.— СыдигъокIи адыгэ литературэр сыгу рихьыщтыгъ, джары адыгэ лъэпкъ факультетыр къызкIыхэсхыгъэри. Адыгабзэм нахь сыфэщагъэ хъугъэ, къин къысщыхъугъэми, ар зэзгъэ­шIагъ. Мэкъэ Iужъухэр къэсIонхэр къысшIокъин, ау илъэс къэс сишIэныгъэхэм нахь ахэсэ­гъахъо, гущыIэхэм янахьыбэм къарыкIырэр къызгурэIо, ­седжэшъу ыкIи сэтхэшъу, — еIо пшъэ­шъэжъыем.Аринэ творчествэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр иIэх. Пшъэшъэжъыем илъэ­сихым усэ ыкIи рассказ цIыкIоу тфы ытхыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае, итхыгъэ­хэм янахьыбэмкIэ IэубытыпIэ ышIырэр адыгэ культурэр, адыгэ шэн-хабзэхэр ары. Лъэпкъ факультетым щигъотыгъэ шIэныгъэхэр егъэфедэх. Апэ ытхыгъэр нарт эпосым фэгъэхьыгъ, нартэу Пэтэрэз къытегущыIэ. Романэу «Эхо корней» зыфиIорэм адыгэ лъэпкъым ищыIэкIэ-псэукIэ къыщыреIотыкIы. Джыри зы рассказ ытхынэу рехъухьэ. Студент пшъэшъэжъы­ер апшъэрэ еджапIэм редакторэу къы­Iунэжьынэу рехъухьэ. Факультетым щызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэ, илъэс къэс адыгэ диктантыр етхы. Рес­публикэу Къырым щызэхащэрэ фестивалэу «Таврида.АРТ» зыфиIорэм аужырэ илъэсхэм чанэу хэлажьэ, литерату­рэмкIэ ныбжьыкIэ творческэ сообщест­вэм хагъэхьагъ, мыгъи ащ рагъэблэ­гъагъ.Зыщыпсэурэ республикэм икультурэ, адыгабзэр шIогъэшIэгъонэу адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ факультетым Жанна Губренкэр чIэхьагъ. Апэрэ курсым щеджэрэ пшъэшъэжъыер адыга­бзэр зэригъэшIэнэу игъо ифагъ. ШI­къин, ау ыгу рехьы. Адыгэ тхакIохэм япроизведениехэм яджэшъуным кIэхъопсы ыкIи ар къызIэкIигъэхьаным чанэу ыуж ит.

ДЕЛЭКЪО Анет.