«АдыгэбзэкIэ уэрэд жыIэным сыт утезыгъэгушхуэр апхуэдэу?» — жысIэу сыщыупщIэм, «Ди бзэр псом нэхърэ нэхъ сигу ирохь, зыми емыщхьу зэрыщытымкIэ. Абы и фIагъымрэ и беягъымрэ, и IукIэ дахэр цIыху нэхъыбэм язгъэлъагъуну сыхуейщ», — къызитыжащ жэуапу Малэ Зеленчук (Ботэщей) къуажэм щыщ уэрэджыIэ ныбжьыщIэ Лъхукъуэщауэ Саният.
Урысу, къэзакъыу, чынтыуэ Краснодар къалэм абы къыдеджэхэм яфIэгъэщIэгъуэнщ адыгэбзэкIэ итхыурэ иужьрей зэманым къыдигъэкI уэрэдхэр, ирехъу ахэр цIыхубэ фIылъагъуныгъэ зыгъуэтахэм ящыщ, е иджырей усакIуэхэм я къалэмыпэ къыщIэкIа.Езы пщащэм, Краснодар крайм и Адыгэ Хасэм къызэригъэпэща «Гухэлъ» ансамблым зэрыхыхьэрэ, щIыпIэ Iэджэми и творческэ сэнаущым и зэфIэкIыр наIуэ къищIыну лъэкIащ икIи щIэх дыди куэдым ягу дыхьащ. А ансамблым хэтщ пхъэцIычауэрэ шыкIэпшынауэрэ, уэрэджыIитIрэ пшынауитIрэ. Хасэм и тхьэмадэ МэшылI Руслан лъэпкъ щэнхабзэм игу, и псэ етауэ хуэлажьэ ныбжьыщIэхэм зэрадэIэпыкъуным пылъщи, Саният абы фIыщIэ лей хуещI сыт и лъэныкъуэкIи заужьыну къару къазэрыритым папщIэ.Илъэс кIуам Адыгэ Республикэм щекIуэкIа адыгэ кхъуейм и фестивалым Саният хэтыну и насып къыщихьым, уэрэдус Сэнэшокъуэ Ася хуитха «Щауэм къытрешэ нысэр», Магомаев Муслим и «Синяя вечность» уэрэдхэр сценэ нэхъыщхьэм гунэсу щыжиIащ. Абдеж шыкIэпшынауэ ГъукIэлI Суандэрэ езымрэ пасэрей адыгэ уэрэдыжь зыбжанэ щагъэзэщIащ, фестивалыр къызэзыгъэпэщахэм ди лъэпкъ щэнхабзэм хухаха плIанэпэм екIуалIэхэм я гукъыдэжыр къаIэту.«Гухэлъ» гупым къинэмыщIауэ, Саният Iуэху ядещIэ Краснодар щыIэ «Девчата» урыс ансамблми. Мы гупым егъэзащIэ 1980-1990 гъэхэм цIэрыIуэ хъуа уэрэдхэр, къафэ зэхуэмыдэхэр егъэув, сценэм зэрытет фащэхэри езым едыж.Иджы дыдэ Саният дунейм къытригъыхьащ нарт IуэрыIуатэм къыхэкIа Мэзгуащэ теухуауэ нэщхъей нэхумрэ гукъэкIыж жыжьэмрэ зэIузыщэ уэрэд. Тыркум щыпсэу ди нэхъыжьыфI Къущхьэ Догъэн игъэзащIэу щыта «Гум и уэрэд»-ми щIэуэ итхыжыну щеувалIэм, псалъэхэм мыхьэнэуэ яIэр хэткIи гурыIуэгъуэ хъун папщIэ, тхакIуэ Тохъутэмыщ Хъызыр ипхъу Анетэ урысыбзэкIэ щхьэхуэу хузэридзэкIащ, уеблэмэ Инжыдж ЦIыкIу и Iуфэхэм видеонэтыни (клип) щыхутрихащ.Ебланэ классым хэсу абы жыджэру зыкъыщегъэлъагъуэ Хьэбэз районым щекIуэкI «Джэгурэш» нэгузыужь зэпеуэм икIи, текIуэныгъэр къэзыхьахэм яхохуэри, егъэджакIуэ Шэрджэс Расьят зи пашэ ныбжьыщIэ цIыкIухэм ящIыгъуу Тыркум щыхьэщIэну и кIэн къокI. Уэрэдыр дэни зи Iэпэгъу пщащэм абдеж щимыгъэзащIэу хуэшэчкъым хэхэс адыгэхэм я гум мыкIыжу телъ уIэгъэр зыхуэдэр къыбжезыIэ «Истамбыл гъуэгур».Саният 2005 гъэм мэлыжьыхьым и 28-м къихъухьащ Лъхукъуэщауэ Артуррэ Галинэрэ я унагъуэм. ШыпхъуитI иIэщ. Абы ищхьэ щIэныгъэ нобэ къыщыщIех щэнхабзэмкIэ Краснодар къэрал институтым телерадиовещанэмрэ театр гъуазджэмрэкIэ, эстрадэ-джаз уэрэд жыIэныгъэмкIэ и факультетым, еплIанэ курсым хэсщ. И диплом лэжьыгъэр триухуащ «Сохранение адыгских музыкальных традиций в вокальной исполнительской практике современной черкесской эстрады» темэм.Институтым щIыхьэным ипэ ар илъэсийкIэ щеджащ Хьэбэз къуажэм Сидакъ СулътIан и цIэр зезыхьэу дэт сабий музыкальнэ еджапIэм. Мызэ-мытIэу япэ увыпIэхэр къыщихьащ урысейпсо, къэралыбэ мыхьэнэ зиIэ зэхьэзэхуэхэм. И закъуэуи, гупым хэтуи уэрэд жеIэ адыгэбзэкIэ, инджылызыбзэкIэ, франджыбзэкIэ, чынтыбзэкIэ.2025 гъэм Лъхукъуэщауэм къыхуагъэфэщащ «Бэст» продюссер купсэм гъуазджэмрэ творчествэмрэкIэ гъэ къэс иригъэкIуэкI «Гъатхэ уахэ» лъэпкъыбэ зэпеуэм и Гран-прир. Санкт-Петербург щыIэ «Нарт» къэфакIуэ гупым и лэжьыгъэр къипщытэжу мы дызэрыт гъатхэпэ мазэм икIэхэм концерт иригъэкIуэкIын и гугъэщи, абы Саният ирагъэблэгъащ лъэпкъым папщIэ итх уэрэд купщIафIэхэмкIэ игъэгуфIэнкIэ къыщыгугъыу.«Зыщыщ лъэпкъым емылъытауэ, сэ дяпэкIэ стхыну зыхуэзгъэнакIэ адыгэ уэрэдхэр сыхуейщ бэм зэхазгъэхыну. Ахэр зэштегъэууэ къащымыхъуу, атIэ гурэ псэкIэ зыхащIэмэ, сщIэр псыхэкIуадэ хъунукъым. Нэхущ Чэрим, Сокъур Ольгэ сымэ хуэдэ артист пажэхэм я творческэ лъагъуэр щапхъэфIу солъытэ. Адыгэ щэнхабзэр, зымащIэкIэ нэхъ мыхъуми, нобэ сэ къэсIэтыну лъэкIыныгъэ щызгъуэтакIэ, сызыщымысхьыжу сылэжьэнщ», — къыддогуашэ пщащэр.Саният ядолажьэ уэрэдусхэу Тэмазэ Лидэ, Сэнэшокъуэ Ася, Чэнджэщауэ Артур, Хасанов Артур сымэ. Адыгэм и классикхэу Къырымызэ Жанэ, Тхьэбысым Умар, МэшбащIэ Исхьэкъ сымэ я щIэин уасэншэр хуэсакъыу, фIэфIу къегъэщхьэпэ. Псори зэхэту къапщтэмэ, бзэ зэхуэмыдэхэмкIэ тхауэ уэрэд тIощIитIым зэрынэхьэс и IэмыщIэ илъщ.
ЛЫХЬ Тимур.