ДзэкъулыкъушIэм игъогу кIыхьэ къэзыкIугъэ офицерэу, патриотэу, Iэшэ зэIуупIэныгъэхэу Чэчэным, Къыблэ Осетием, Сирием, Украинэм, зэгъэшIужь Iофтхьабзэхэу Абхъазым, Грузием ащыкIуагъэхэм апхырыкIыгъэ Одэжьдэкъо Руслъан ухъумакIохэм ямэфэкI ипэгъокIэу «Адыгэ макъэр» IукIагъ. Ар лIыхъужъныгъэм ыкIи лIыблэнагъэм ябгъэхалъхьэхэм язехьакIу, нэмыкI къэралыгъо тын лъапIэхэр къыфагъэшъошагъэх.

Къэралыгъом ищынэгъончъагъэ зыгъэ­пытэхэрэм, цIыфхэм мамыр щыIакIэ языгъэгъотыхэрэм, тихэгъэгушхо хэхъоныгъэ ышIыным фэбанэхэрэм сыдигъокIи лъытэныгъэ ин афэтэшIы. ТиблэкIыгъи тинепи ятамыгъэу щыт мэфэкIым ахэм ящытхъу тэIо. Ежь къызхэхъухьэгъэ советскэ лъэхъаным диштэу къэтэджыгъэ кIэлэ ныбжьыкIэм къыхихыщт сэнэхьатыр теубытагъэ хэлъэу ышIэщтыгъ.
— Аскъэлэе гурыт еджапIэм сыщеджэзэ, ТекIоныгъэм и Мафэ тефэу Мые­къуапэ къикIыхи ветеранхэр къытфэкIо­гъа­гъэх. Ахэм къытфаIотэгъэ къэбархэр, зыпхырыкIыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр зэкIэми тшIогъэшIэгъоныгъэх. Ащ ыпэкIи кинофильмэхэм сяплъыщтыгъ, дзэ шъуа­шэр сыгу рихьэу щытыгъ, теубытагъэ хэлъэу офицер сыхъу сшIоигъуагъ, — хи­гъэунэфыкIыгъ Одэжьдэкъо Рус­лъан.
Джащ фэдэу кIэлэ ныбжьыкIэм щысэ зытырихын икъун иIагъ. БгъуитIумкIи ятэжъхэр Хэгъэгу зэошхом хэлэжьа­гъэх, лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэм яшыхьатэу бгъэхалъхьэхэр, орденхэр къафагъэшъо­шагъэх.

Руслъан анахьэу зыфэягъэр пограничнэ дзэхэм ахэхьаныр ары. ЕджапIэр къызеухым, пограничнэ училищэу Алма-Ата дэтым кIогъагъэ, ау чIэхьашъугъэп. Зы гухэлъыр къыдэмыхъугъэми, щыIэныгъэм нахь гъэшIэгъон гъогу къыфигъэхьазырыгъ. АвтоеджапIэм мэзиплIэ зыщеджэ ужым, ыныбжьыкIэ къытефэрэ дзэ къулыкъум 1989-рэ илъэсым ащагъ. Дзэ-космическэ кIуачIэхэм ахэфагъ, космодромэу «Плесецк» зыфиIорэм агъакIо. Къулы­къур ащ ехьыфэ ЧIыгум иискусственнэ спутник тIупщыгъо 13-мэ ахэлэжьагъ, ахэм ащыщыгъ я 100-рэ юбилейнэ тIупщыгъоу инженернэ полкым иIагъэр. Руслъан а мэхьанэ зиIэ хъугъэ — шIа­гъэм зэрэхэлэжьагъэмкIэ щытхъу тхылъэу къыратыгъэр къахигъэщыхэрэм ащыщ.
— Ракетэм сыризаправщикыгъ, идгъа­хъощтыгъэр азотымрэ кислородымрэ. Ракетэм ылъачIэ метри 10 фэдизэу шахтэм чIахьэщтыгъ. Ащ сычIэтэу ыбгъу­хэм атет блокхэм арызгъахъощтыгъ. А Iофым сыхьати 4-м ехъу, спутникым итIупщын мэфэ заулэ атекIуадэщтыгъ. Сыгу къинэжьыгъэхэм ащыщ я 100-рэ юбилейнэ тIупщыгъор. 1991-рэ илъэс, Дзэ-космическэ кIуачIэхэм якомандующэу, генерал-полковникэу Владимир Ивановыр зипэщэ лIыкIо куп къэкIуагъ. ГущыIэу ащ къыIогъагъэхэр джынэс сыгу къэкIыжьых: «Ирак иуIэшыгъэ кIуачIэхэр зэхагъэтэкъонхэм фэшI американцэхэм Iофтхьабзэу «Буря в пустыне» зыфиIорэр Персидскэ хытIуалэм непэ щызэрахьэ, ащ пае мы спутник-разведчикыр тэтIупщы». А лъэхъаным сыныбжьыкIэ дэдагъ, къызгурыIорэр мэкIагъэ. Илъэс пчъагъэ зытешIэжьым ащ мэхьанэу иIагъэр зэхэс­шIагъ, — еIо тигущыIэгъу.
ЫныбжьыкIэ къытефэрэ дзэ къулы­къур къызеухым Руслъан зыщыщым къэкIожьыгъ. Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым (джы университетым) идзэ кафедрэ чIэхьэ, дэщынымкIэ ыкIи физическэ ухьазырыгъэнымкIэ кIэлэегъаджэу, лейтенантыцIэр иIэу ащ къычIэкIы.
Апшъэрэ еджапIэм ыуж Мыекъопэ я 131-рэ щэрыокIо бригадэм хэ­хьэ, ащ ихэушъхьафыкIыгъэ батальон ия 527-рэ взвод икомандирэу къулыкъур регъажьэ. Гухэлъ чыжьэхэр сыдигъуи зыдэзыIыгъы­гъэ дзэкъулыкъушIэр илъэс заулэкIэ батальоным икомандир мэхъу.
Джащ ыуж къежьэ изэо гъогухэр, 2001-рэ илъэсым Гелаевым ибандэ Абхъазым къызехьэм зэгъэшIужьакIоу ихьагъэхэм ахэтэу Руслъан макIо. Ащ дэжьым Абхъаз Республикэм ибгъэхалъхьэу «За отвагу» зыфиIорэр къыратыгъ. Абхъаз дзэкIолIэу аубытыгъэр шъхьафит шIыжьыгъэным зэрэхэлэжьагъэм фэшI ятIонэрэу бгъэхалъхьэу «За отвагу» къыфагъэшъошагъ.
Командованием къыфигъэуцурэ пшъэ­рылъхэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэщтыгъэхэм ишыхьат IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм зэраIутыгъэр. 2004-рэ илъэсым къалэу Гудаутэ икъэухъумэн фэгъэзэгъэ купым иштаб ипащэу агъэнэфагъ. Ащ къулыкъур зыщехьым ыуж Москва дэт дзэ академием чIэхьагъ. Дэгъоу еджагъэхэм зыдэкIонхэу ашIоигъо чIыпIэр къыхахын фитэу щытыгъэти, Руслъан Чэчэным щыIэ я 71-рэ гвардейскэ щэрыокIо полкым ия 42-рэ дивизие икомандир игуадзэу макIо. Терроризмэм пэшIуекIорэ Iофтхьабзэу ащ щызэхащэхэрэм ахэлажьэ.
Ащ къыкIэлъыкIуагъ Къыблэ Осетием щыкIогъэ зэпэуцужьыр.
— 2008-рэ илъэсым шышъхьэIум и 8-м тревогэкIэ тыкъаIэтыгъ. Пшъэрылъ гъэнэфагъэ къытфагъэуцугъ — грузины­дзэхэр къызтебэнагъэхэм тадеIэныр, Къыблэ Осетием имамыр цIыфхэр къэтыухъумэнхэр. Танкхэм ыкIи БМП-2-м тарысэу колоннэу тызэхэтэу пчэдыжьым шышъхьэIум и 9-м тынэсыгъ. Апэрэ зэпэуцужьыр Цхинвал щытиIагъ, грузин подразделениехэр ащ къыдэтфыгъэх. Псыхъоу Лиахва тызэпырыкIи, къоджэ псэупIэхэр шъхьафит тшIыжьыгъэх. ЗаокIэ Гори тынэси, пыим итехникэ, идзэ базэ къызIэкIэдгъэхьагъэх, — къыддэгуащэ игукъэкIыжьхэмкIэ Одэжьдэкъор.
ЛIыгъэу ыкIи псэемыблэжьныгъэу къыхэфагъэхэм афэшI Адыгеим икIэлэ пIугъэ бгъэхалъхьэу «За службу на страже мира в Южной Осетии» зыфи­Iорэр Къыблэ Осетием и Президентэу Эдуард Кокойтэ къыритыгъ.
2009-рэ илъэсым дзэм зэхъокIыныгъэ­хэр фэхъунхэу къызежьэхэм Руслъан Ханкала ия 18-рэ бригадэ иштаб ипащэу щытыгъ. Нэужым Къыблэ Осетием я 4-рэ дзэ базэр щагъэпсы зэхъум ар агъэ­кIуагъ ыкIи полковник щыхъугъ.
2010-м Руслъан Адыгеим къыгъэзэжьи, республикэ дзэ комиссариатым тIэкIурэ Iоф щишIагъэу дзэ Iофым фигъэзэжьыгъ. Я 252-рэ гвардейскэ щэрыокIо полкэу къалэу Богучар дэтым агъэкIуагъ. А полкым икомандирэу агъэнэфагъ, ИГИЛ-м ибандэхэр гъэкIодыгъэнхэ пшъэрылъ яIэу Сирием щыкIогъэ зэпэуцужьым хэлэ­жьэнэу мэхъу.
— Мы уахътэм кIорэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зэпэуцужь пстэоу сызхэлэжьагъэхэм афэдэп, Iашэу агъэфедэрэмкIи, къэралыгъоу къыхэлажьэ­хэрэмкIи атекIы. ТидзэкIолIхэм зэрифэшъуашэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх, ТекIоныгъэр къызэрэдахыщтым сицыхьэ телъ, — хигъэунэфыкIыгъ Руслъан.
ТигущыIэгъу илъэс зэкIэлъыкIохэм щытхъу тхылъэу, бгъэхалъхьэу къыфагъэ­шъошагъэр макIэп. Ахэм ащыщых: ЛIы­хъужъныгъэм иорден, бгъэхалъхьэу Суворовым ыцIэ зыхьырэр, «Участнику специальной военной операции», «За боевые отличия», «За отличие в военной службе» зыфиIоу а I-рэ, я II-рэ ыкIи я III-рэ шъуашэ зиIэхэр.
Мы уахътэм запасым щыс офицерыр АР-м идзэ комиссар патриотическэ пIуныгъэмкIэ иIэпыIэгъу. Мы IофшIэныр зэрэфэлъэкIыщтымкIэ егъэцакIэ, ныбжьыкIэхэм, курсантхэм, юнармейцэхэм аIукIэзэ, Хэгъэгур къэухъумэгъэным, ар шIу плъэгъуным имэхьанэ агурегъаIо.
Руслъан ежь ятэжъ пIашъэхэм ялъагъо зэрэтеуцуагъэм фэдэу, икIэлитIуи ухъумэн Iофыр къыхахыгъ. Ахэр хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ университетэу Краснодар дэтым щеджэх, Батыр шIэхэу къычIэ­кIыщт лейтенант хъугъэу, Азэмат чIэхьэгъакI. Ахэм къакIэлъыкIорэ Заринэ колледжым щеджэ, Гунэф джыри кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм макIо.
Одэжьдэкъо зэшъхьэгъусэхэм унагъо ашIэнымкIэ пкъэушхоу кIэтыр Руслъан изакъоп, Альбини фэлъэкIыщтыр ешIэ. Ишъхьэгъусэ игъусэу дзэ къулыкъу гъогур къыдикIугъ. Ари запасым щыIэ сержант, санитаркэу, связисткэу, противотанковэ отделением икомандирэу Iоф ышIагъ.
— Джырэ ныбжьыкIэхэм гъэсэныгъэ дэгъу аIэкIэлъ. ЩыIэныгъэм диштэу дэлъэбакъох, техникэм, Iашэм, цIыф зэрымыс быбырэ пкъыгъохэм ягъэIорышIэн дэгъоу къызIэкIагъэхьанхэ алъэкIы. ИщыкIагъэ хъумэ тэщ фэдэу ахэр я Хэгъэгу къаухъумэным зэрэфэхьазырыщтхэм сицыхьэ телъ, — къыхигъэщыгъ полковникым.
Iэшъынэ Сусан.