Мэзаем и 21-м ныдэлъфыбзэхэм я Дунэе мафэ хагъэунэфыкIы. Нэбгырэ пэпчъ иныдэлъфыбзэ лъым хэлъэу къэхъу, ар ыгъэлъэпIэн, рыгушхон фае. Тишъолъыр адыгабзэм икъызэтегъэнэжьын, хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мэхьанэшхо щыраты. Мыщ епхыгъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэми, гурыт еджапIэхэми игъэкIотыгъэу Iоф ашIэ, гъэхъэгъэшIухэр яIэх, кIэлэцIыкIухэм яныдэлъфыбзэ ибаигъэ агурагъаIо.

Адыгэкъалэ дэт гурыт еджапIэу Лъэу­стэн Юсыф ыцIэ зыхьырэм илъэс 34-рэ хъугъэу Iоф щызышIэрэ ХъокIо Муслъи­мэт Алый ыпхъур (нахьыбэмэ СусанэкIэ ашIэ) пэублэ классхэмкIэ кIэлэегъаджэу зэрэщытым дакIоу анахь цIыкIухэм адыгабзэр дэгъу дэдэу арегъашIэ. Iоф­шIэным хэшIыкIышхо зэрэфыриIэр джыри зэ къыушэтыгъ 2024-рэ илъэсым «НыдэлъфыбзэмкIэ ыкIи литературэмкIэ кIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъум хэлажьи, муниципальнэ ыкIи шъолъыр уцугъохэм текIоныгъэ къащыдихи, урысые уцугъом зэрифэ­шъуашэу Адыгеир къызэрэщигъэлъэгъуа­гъэм. НыдэлъфыбзэмкIэ кIэлэегъэджэ анахь дэгъу нэбгыри 100-м ехъу къалэу Казань щызэрэугъоигъагъэх, шIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ ахэр зэхъожьыгъэх. «Жемчужины народной мудрости» зыфиIорэ мастер-классэу Муслъимэт къыгъэлъэгъуагъэр зэкIэми ашIогъэшIэгъоныгъ.
Мэхьанэ ин зиIэ зэнэкъокъум зыхэлэжьэ уж кIочIэ ин иIэу кIэлэегъаджэр иеджапIэ къыгъэзэжьыгъ, непэ иIофшIэн зэрэзэхищэрэмкIэ ар къыддэгощагъ.
— Мыщ фэдэ зэнэкъокъухэм уахэлэжьэным мэхьанэшхо яI. КIэу бэ къэс­лъэгъугъэр ыкIи ахэр сиIофшIэнкIэ джы сэгъэфедэжьых. Тигурыт еджапIэ адыгабзэм изэгъэшIэн мэхьанэшхо щетэты. Нэбгырэ пэпчъ иныдэлъфыбзэ ышIэн, ыгъэлъэпIэн фае. Шъыпкъэ, ар непэрэ мафэм IэшIэхэп, урысыбзэр нахь ашIо­псынкIэу рэгущыIэх, ау ащ тезэгъы хъущтэп, кIэлэцIыкIум ицIыкIугъом къыщегъэжьа­гъэу илъэпкъыбзэ ышIэн зэрэфаер къыгурыдгъэIоныр, ныдэлъфыбзэм идэхагъэ, ибаигъэ едгъэшIэныр типшъэрылъ, — еIо тигущыIэгъу.
ХъокIо Муслъимэт кIэлэегъэджэ училищым ыуж Адыгэ къэралыгъо университетым икIэлэегъэджэ факультет къыухыжьыгъ. Нэужым гурыт еджапIэу зычIэсыгъэм ыгъэ­зэжьи, езгъэджэгъэ кIэлэегъаджэ­хэм агоуцожьыгъэу непэ чанэу Iоф ешIэ.
— ТиеджапIэ апэ вожатэу сыкъыIухьэгъагъ. «История Адыгеи» ыIоу ащ дэжьым щыIагъ, ар апшъэ­рэ классхэм язгъашIэщтыгъ. Илъэс 19 нахь сымыныбжьэу езгъа­джэхэрэм сахэтыгъ, шъыпкъэ, псынкIагъэп, ау гъэшIэгъоныгъ. КIэлэегъэджэ нахьыжъэу чIэтыгъэхэр гуIэтыпIэу сиIагъэх. Пащэм игуадзэу щытыгъэ ЗекIогъу Гощнагъо лъэшэу сыфэраз, дунаим ехы­жьыфэ ащ Iоф къыддишIагъ, къыскъоуцуи, лъытэныгъэ къыс­фари­гъэшIыгъ, шIыкIи, IуакIи сигъэшIагъ. Нахьыжъхэм къытагъэлъэгъугъэ гъогум тытетэу тырэкIо. Типащэу ХьадэгъэлIэ Эммэ тапэ итэу, тызэгурыIожьэу типшъэрылъхэр тэгъэцакIэх, — еIо бзылъфыгъэм.
КIэлэегъэджэ пэрытым ныдэлъфыбзэр агъэлъэпIэным, рыгущыIэнхэм кIэлэ­еджакIохэр фегъасэх, ащкIэ гъэсэны­гъэм къызыдихьырэ шIыкIакIэхэр къызфегъэ­федэх.
— Зыхэр дэгъоу къэгущыIэх, адрэхэм ашIокъин, ар къызыхэкIырэр шъэфэп, адыгабзэр нахь кIасэу агъэфедэ зэрэхъу­гъэр ары. Унагъоу ныжъ-тыжъхэр зэрысхэм ащапIурэ кIэлэцIыкIухэр нахь дэгъоу къэгущыIэх. Iоф зысшIэрэр бэ шIагъэ, сыкъыхиубытагъ предметхэр зэкIэ адыгабзэкIэ ядгъашIэуи, ащ дэ­жьым урысыбзэр хъатэу ашIэщтыгъэп кIэлэцIыкIухэм. Джы нэмыкI лъэхъан тызыхэтыр, адыгабзэкIэ ятэIошъ, урысыбзэкIэ афызэтэдзэкIыжьы. Адыгабзэр инджылызыбзэм фэдэу зэрагъашIэ, мэкъэ Iужъухэм якъэIуакIэ къины къащэхъу, — еIо ХъокIо Муслъимэт.
Адыгэ кIэлэцIыкIур иныдэлъфыбзэкIэ дэгъоу гущыIэным пае кIэлэегъэджэ пэрытым къытефэрэр зэкIэ егъэцакIэ. Анахьэу гущыIэжъхэр егъэфедэх, лъэпкъым идэхагъэ, шэн-хабзэу хэлъхэр ащкIэ къагурегъаIо. Джащ фэдэу ребусхэр къарегъэшIых, усэ цIыкIухэр зэрагъэшIэнхэу ареты.
КIэлэегъэджэ гъогур ХъокIо Муслъи­мэт къызэрэхихыгъэм зы мафи рыкIэгъожьырэп, сыда пIомэ, сабыйхэм ахэтыныр, шIэныгъэ аригъэгъотыныр лъэшэу ыгу рехьы, исэнэхьат кIуачIэ къыреты. Непэ зэкIэплъэжьымэ, кIэлэегъаджэу езыгъэджагъэхэм ар яхьатырэу елъытэ. Нэбгырэ пэпчъ фэразэу ящытхъу еIо.

ДЕЛЭКЪО Анет.