ИлъэсипшI тешIагъэу

Ныбэ Анзор

Дунэе спорт хъугъэ-шIэгъэшхом — кIымэфэ Джэгунхэу 2014-рэ илъэсым
зэхащэгъагъэхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкI мафэр Шъачэ щыхагъэунэфыкIыгъ.
Анахь лъэгъупхъэ Iахьэу общественнэ-культурнэ ыкIи спорт Iофтхьабзэу мы мафэм къахэщыгъэр олимпийскэ машIом и Эстафет ары, адыгэ лъэпкъ нэшанэхэр хэлъэу ар рагъэкIокIыгъ. Тыгъуасэм фэд ар зыхъугъэр. Спорт зэнэкъокъу шъхьаIэу илъэсиплIым зэ зэхащэрэр Урысыем щырагъэкIокIыным пае заявкэ зыщатыгъагъэр, Олимпиадэм изыфэгъэхьазырын, ежь Джэгунхэу 2014-рэ илъэсым имэзэе мазэ и 7-м къызэIуа­хыгъагъэхэр, зэкIэмэ зэралъытагъэу, анахь дэгъоу тарихъым хэхьагъэхэр — тэри ащ тыришыхьат, ахэм алъыплъагъэ­хэм, ау зэнэкъокъумэ ахэлэжьэгъэ шъыпкъэхэм ягукъэкIыжьхэр, илъэсипшI тешIэжьыгъэми, джыри уахътэм хэкIокIэнхэу игъо ифагъэхэп. Олимпиадэм икъызэIухын ыпэкIэ мэзэ пчъагъэрэ олимпийскэ машIом и Эстафетэу рагъэкIокIыгъагъэмкIэ рагъэжьэгъагъ. Ижъырэ лъэ­хъаным зэрэщытыгъэу, олимпизмэм ихэгъэгоу Грециер Джэгунхэм якъэлэ шъхьаIэкIэ кIэу къыхахыгъэ Шъачэ епхыгъэ хъугъагъэ. 2013-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ и 7-м къырахьыжьи, хэгъэ­гум ишъолъыр­хэм зэкIэми а машIор ащызэрахьагъ, нэбгырэ мин 14-мэ ар зэIэпахыгъ — ар рекордыкIэу тарихъым хэхьагъ — аужырэ чIыпIэу къыздахьы­гъэр стадионэу «Фыщтыр» ары.
Олимпиадэр зыщыIагъэр илъэси 10 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ общественнэ, спорт, культурнэ Iофтхьабзэ ыкIи акцие шъэныкъом ехъу къалэу Шъачэ щы­кIуагъ. Ахэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIагъэр Джэгунхэм ялъэхъан зыгъэпсэфыпIэм щы­шъхьарытыгъэ мэфэкI гушхоныгъэр джыри цIыфхэм зэхягъэшIыкIыжьыгъэныр ары. А мэфэкI нэшанэр анахьэу къахэзылъхьагъэр олимпийскэ машIом и Эстафетэу хъугъэ. 2014-рэ илъэсым ар къызэрэрахьакIыгъагъэм фэдэу, шъыпкъэмкIэ, хъугъэп, ащ фэдэ гухэлъи зэхэщакIохэм яIагъэп, ау мызыгъэгуми ар мамырныгъэм, зыкIыныгъэм ыкIи ныбджэгъуныгъэм ятамыгъагъ. Ащ цIыф зэфэшъхьафыбэ, динэу алэжьырэм, лъэпкъэу зыщыщхэм ямылъытыгъэу, зэфищагъэх, олимпийскэ движением ихабзэхэм атетыгъ. ЗэлъашIэрэ спорт­сменхэр, муниципалитетым иадминистрацие илIыкIохэр, Къэлэ ЗэIукIэм идепутатхэр, ухъумэкIо къулыкъухэм ялIыкIохэр ыкIи общественнэ IофышIэхэр Iофтхьэбзэ шIагъом хэлэжьагъэх.
ИлъэсипшIыкIэ узэкIэIэбэжьмэ зэрэщытыгъэм фэдэу, машIом апэрэу
пэгъокIыгъэр курортым итемыркIэ дзыгъэ ПсышIуап ары. Километрэ пчъагъэ хъурэ гъогууанэр Магри телъ лъэмыджым къы­щежьэ (Шъачэрэ ТIопсэ районымрэ яадминистративнэ гъунапкъэхэм азы­фагу), етIанэ поселкэу Шъхьафит нагъэ­сы, ащ ыуж спорт комплексэу «Лазаревское» зыфиIорэм ипчэгу ыкIи поселкэу ПсышIуапэ культурнэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ паркэу дэтым дахьэ. Аужырэ чIыпIэр — ПсышIопэ мэшIокугъогу станциер, нэужым Центральнэ, Хостинскэ ыкIи Шъачэ и Адлер­скэ районхэр.
— ЗэхэщакIомэ ягукъэкIэу щытыгъ олимпийскэ машIом и Эстафетэ адыгэнэшанэ­хэр хагъэхьанхэу, тэ ащ тигуапэу дедгъэштагъ, Шъачэ ичIыдэлъф лъэпкъхэм лъытэныгъэ къазэрафашIырэр ащ къыгъэлъагъоу тлъытагъэ, — къыхигъэщыгъ Адыгэ Хасэм итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ. — Олимпиадэм итамыгъэ тикъуаджэхэм ащыщ щыдгъэблэн закъор Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэп, ащ епхыгъэ Iофтхьабзэр дахэу, зэкIэхэмкIи шъуашэу зэрэред­гъэкIокIыщтыр ары тызпылъы­гъэр. Ощх чъыIэу къещхырэр зэпымыущтыгъэми, псэупIэу Шъхьафит ичIыпIэ анахь дахэм хьакIэ лъапIэхэр, нахьыжъхэр, Адыгэ Хасэм иобщественникхэр, ансамблэхэу
«Насыпымрэ» «Шапсыгъэмрэ» яартистхэр къыщызэрэугъо­игъэх. ЗэкIэми агу Iэтыгъагъ, сэмэркъэу дахэр къябэкIэу зэхэсыгъэх, илъэсипшIыкIэ узэкIэ­Iэбэжьмэ мыщ хъугъэ-шIэгъэ­шхоу щырекIокIыгъагъэр агу къагъэкIыжьыщтыгъ. «Олимпийскэ» проектым ишIуагъэкIэ къуаджэхэм ыкIи къалэхэм зэхъокIыныгъэшIоу ащыхъу­гъэхэм, социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэу ашIыгъэхэм нахьыжъхэр атегущыIэ­щтыгъэх.
Къэлэ ЗэIукIэм итхьаматэу Виктор Филоновым ыкIи хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ къалэу Шъачэ хэхьэрэ ПсышIопэ район ГъэIорышIапIэм полициемкIэ иотдел ипащэу Игорь Коростылевым ауж ящэ­нэрэу машIор ыхьынэу къызтефагъэр КiакIыхъу Мэджыд. Ар Iофтхьабзэм хэлажьэрэмэ апашъхьэ къихьагъ къэбэртэе шы лъэпкъэу Абдзах зыцIэм тесэу, изэкъуагъэп, ащ шыухэу КIакIыхъу Рэщыдэрэ Муратэрэ игъусагъэх.
— Шъыпкъэр пIощтмэ, гумэкIыгъоу щытыгъ, — къеIуатэ шапсыгъэмэ яобщественнэ пащэ. — IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ шыумэ сэ сащыщэп, ау Хьаджыкъо сыкъыщыхъугъэба, сицIыкIу­гъом къыщегъэжьагъэу шы гъэзекIоным зыфэзгъасэ сшIои­гъуагъ, ау зыкIи ари къыздэхъущтыгъэп. Джы, марышъ, зэ­кIэхэми тищыкIэгъэ Iофым пае зэзгъэшIэн фаеу хъугъэ. А темэр тызгъэгумэкIырэмэ ащыщ: шыхъуныр — тилъэпкъ культурэ щыщ Iахь. Адыгэ лъэп­къым ижъырэ хабзэу зэрихьэщтыгъэхэр къэгъэнэжьыгъэнхэм къыдыхэлъытагъэу, илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, шы хъунымкIэ ыкIи шы гъэчъэнымкIэ Адыгэ Хасэм комитет зэхищэгъагъ, ащ адыгэ шы лъэпкъхэр шIу зылъэгъурэ нэбгырэ пшIы пчъагъэ щызэрэугъо­игъагъ.
Бэрэ шым тесыгъэу щымытыгъэми, хасэм итхьаматэ шыуанэм дэгъоу исыгъ, ицыхьэ зытелъыжьыгъ ыкIи пшъэдэкIы­жьэу къыфагъэнэфагъэр ыгъэцэкIагъ: олимпийскэ машIор къаIихыгъ, а уахътэм тефэу адыгэ орэд макъэхэр къэIущты­гъэх, адыгэ къашъор къашIыщтыгъ. Нэужым машIор ПсышIопэ районым иадминистрацие ипащэу Максим Ермолаевым ритыгъ. Ащ къыкIэлъыкIоу, ПсышIопэ гупчэм эстафетэр спортсменмэ щылъагъэкIотагъ — самбэмрэ дзюдомрэкIэ зэлъашIэрэ Мыекъопэ еджапIэм щагъэсагъэу, дзюдомкIэ студентхэм азыфагу дунаим изэнэкъокъухэу 1988-рэ илъэсым рагъэкIокIыгъагъэхэм ячемпионкэу, 1990-рэ илъэсым студентхэм азыфагу дунаим изэнэкъокъухэу зэхащэгъагъэхэм джэрз медаль къащызыхьыгъэу Галина Нестеровам ыкIи къуаджэу Сергей Поле зыцIэм ия 85-рэ гурыт
еджапIэ чIэт клубэу «Самбэр еджапIэм» зыфиIорэм ипащэу Вячеслав Календжян олимпийскэ машIом игъогууанэ лъагъэ­кIотагъ.
Ныбэ Анзор.