КъумпIыл Мурат: «Зэдэлэжьэныгъэ пытэ зэдытиIэн фае»

АР-м ипрокуратурэ иколлегие 2023-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэр щызэфахьысыжьыгъ, хабзэм игъэпытэнкIэ пшъэрылъэу яIэхэм щатегущыIагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом хэлэжьагъ.

Алексей Гусев

Iофтхьабзэм щыIагъэх УФ-м и Генеральнэ прокурор иапэрэ гуадзэу Анатолий Разинкиныр, АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ, щынэгъончъэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ япащэхэр, структурнэ къулыкъухэм ялIыкIохэр, прокуратурэм иIофышIэхэр. АР-м ипрокурорэу Игорь Шевченкэм коллегиер зэрищагъ.
Республикэм ипрокурор зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, гъэрекIо хабзэр гъогогъу мин 11,9-м ехъурэ аукъуагъэу къулы­къум къыхигъэщыгъ, тхылъ мини 3,7-м ехъу арахьылIагъ, нэбгырэ мини 3,4-мэ пшъэ­дэкIыжь арагъэхьыгъ.
«Прокурорхэм зэрахьэгъэ Iофтхьабзэхэм апкъ къикIыкIэ IофышIэ 547-мэ яфитыныгъэхэр зыпкъ рагъэуцожьыгъэх, сомэ миллион 21,4-рэ хъурэ чIыфэу ателъыгъэр къаIахыжьыгъ. Къэралыгъо, хэбзэухъумэкIо къулыкъухэр дэгъоу зэрэзэдэлэжьагъэхэм ишIуагъэкIэ процент 13,5-кIэ бзэджэшIагъэхэр нахь макIэ хъугъэх», — къыIуагъ Игорь Шевченкэм.
Республикэм ипрокурор къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ыпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу къулыкъум ынаIэ нахь зытыригъэтыщтыр цIыфхэм яфитыныгъэхэм якъэухъумэн, предпринимательствэм къыфыкъокIырэ административнэ пэрыохъухэр щыгъэзыегъэнхэр, къолъхьэ тын-Iыхыным, бзэджэшIагъэхэм апэуцужьыгъэныр, лъэпкъ проектхэр агъэцакIэхэ, бюджет мылъкур агъэфедэ зыхъукIэ хабзэр амыукъоныр ары.
Нэужым Адыгеим и ЛIышъхьэу Къум­пIыл Мурат псалъэ къышIыгъ. Респуб­ликэм ипащэ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным еплъыкIэу иIэр къыхигъэщыгъ. Хэгъэгум ипащэ зэрилъы­тэрэмкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ якъэухъумэнкIэ, хабзэр амыукъонымкIэ прокуратурэм мэхьанэшхо иI.
«Республикэм ипрокурорхэм нахь шIуагъэ къытэу яIофшIэн зэхащэнэу тыфай. Социальнэ зыпкъитыныгъэ щыIэнымкIэ, зэкIэми тызыгъэгумэкIырэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ зэдэлэжьэныгъэ пытэ ахэм адытиIэ тшIоигъу. Ащ фэдэу зэдедгъаштэзэ, Iофхэм екIолIакIэ къафэдгъоты зыхъукIэ, тиIофшIэн нэмыкIэу дгъэпсын, республикэм ыпашъхьэ непэ ит Iофыгъохэр зэшIотхын тлъэ­кIыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
Лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ лъэныкъохэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным тегъэпсыхьэгъэ мылъкур илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэр, ахэр зэрагъэфедэрэм гъунэ лъыфыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.
Мыщ фэдэ щысэхэр къахьыгъэх: 2023-рэ илъэсым псэолъэ 88-рэ ашIыгъ ыкIи агъэцэкIэжьыгъ. Мыгъэ псэолъэ 62-рэ ашIын е агъэкIэжьын ямурад. ПстэумкIи республикэм продукциеу къыщахьыжьырэм хэхъуагъ, проценти 102,5-рэ ар хъугъэ. Промышленнэ къыдэгъэкIынымкIэ индексыр проценти 106,5-м нэсыгъ, инвестициехэр сомэ миллиард 47-рэ хъугъэ. Зэхэугъоегъэ бюджетым ихъардж­хэр сомэ миллиард 58-м шъхьадэкIы­гъэх, псэупIэ квадрат метрэ мин 570-рэ фэдиз атыгъ. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIу ибэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэр зэрэзэшIуахыгъэр, зэхэтэкъонэу щыт унэхэм цIыфхэр къа­чIэщыжьыгъэнымкIэ планыр фэди 4-кIэ нахьыбэу зэрагъэцэкIагъэр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ.
«Шъолъырхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэ­ным фэгъэзэгъэ правительствэ комиссием ирейтинг лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ къащыдэлъытэгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ гъэрекIо пэрытныгъэ щызыIыгъыгъэхэм Адыгеир ащыщыгъ. Мыгъи ащ фэдэ екIолIакIэр къызфэдгъэфедэщт, экономикэми, социальнэ лъэныкъоми нахь тащылъыкIотэщт. Адыгеим иэкономикэкIэ шIогъэшхо къэзытыщт стратегическэ проектхэм ягъэцэкIэн ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтыщтыр. Апэрэ чэзыоу ахэр промышленнэ шъолъыр инымрэ зыгъэпсэфыпIэу Лэгъонакъэрэ ягъэпсын телъытэгъэ инвестиционнэ проекты­шхохэр ары», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.
Республикэм ипащэ зэрилъытэрэмкIэ, предпринимательхэм яфитыныгъэхэм якъэухъумэни, бизнесым зэрэтеIун­кIэхэрэр къегъэIыхыгъэным нахь мымакIэу анаIэ атырагъэтын фае. Респуб­ликэм и ЛIышъхьэ IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр амыукъоным, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ хабзэр къащыдэлъытэгъэным, къолъхьэ тын- Iыхыным пэшIуекIогъэным, цIыфхэм ясоциальнэ фитыныгъэхэм якъэухъумэн япхыгъэ пшъэрылъхэм ягугъу къышIыгъ.
КIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм яфитыныгъэхэм якъэухъумэни нахь лъэшэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм ащыщ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным мы илъэсыр унагъом и Илъэсэу зэригъэнэфагъэр агу къыгъэкIыжьи, КъумпIыл Мурат анаIэ тыраригъэдзагъ ныхэм, тыхэм, кIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн, унагъом мэхьанэу ратырэм зыкъегъэIэтыгъэным, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохын нахь лъэшэу гъунэ зэрэлъафын фаер. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ яфитыныгъэхэм якъэухъумэн апшъэрэ мэхьанэ зэриIэр шъхьафэу къыхигъэщыгъ.
БзэджэшIагъэм ебэныжьыгъэныр, экстремизмэмрэ терроризмэмрэ апэуцужьыгъэныр, общественнэ-политикэ Iофхэр зэщызыгъакъохэрэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэныр, лъэпкъ, дин зэгурыIоныгъэр къэухъумэгъэныр республикэм ипащэхэмрэ прокурор IофышIэхэмрэ нахь лъэшэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэ­ныкъохэм ащыщых. Урысые Федерацием и Президент ихэдзын зэхащэ зыхъу­кIэ хабзэр амыукъоным, щынэгъончъагъэ щыIэным гъунэ лъафын фае.
Зэхэсыгъом икIэухым КъумпIыл Мурат прокуратурэм ипащэхэми иIофышIэхэми зэрафэразэр къыIуагъ шIуагъэ къытэу гъэрекIо Iоф зэрашIагъэм фэшI ыкIи яIофшIэнкIэ тапэкIи гъэхъагъэхэр ашIы­нэу афэлъэIуагъ.

АР-м и ЛIышъхьэ
ипресс-къулыкъу