ИшIушIагъэ гъунэнчъ

Зигугъу къэсшIыщтыр игупсэ Адыгеим ыкIи къош республикэхэм журналист Iэпэ-­Iэсэ дэдэкIэ зыцIэ щызэлъыIугъэу, Iофыр «къэзыгъэгущыIэщтыгъэу», мафэ къэс тхэн-гупшысэн мыухыжьым гуапэ хигъуатэу зэшIозыхыщтыгъэу, «Адыгэ макъэм» илъэсипшI пчъагъэм щытхъу хэлъэу Iоф щызышIагъэу, очеркист гъэшIэгъоныгъэу Хьаджэ­рэтбый ары.

КъуаджэмкIэ тызэгъунэгъугъ, ау ежьыр бэкIэ сэщ нахьыжъыгъ, сэ сызэцIыкIум яунэ джыри щытыгъэми, ышнахьыжъэу Нурбыйрэ ежьыррэ Мыекъуапэ къэкIожьыгъэхэу щыпсэу­щтыгъэх. Сэ 1993-рэ илъэсым «Адыгэ макъэм» IофшIэныр зыщесэгъажьэм, ЛIэхъусэжъ зэшхэу Нурбыйрэ Хьаджэ­рэтбыйрэ нахь сшIагъэх.

Анахьэу тызэзыпхыщтыгъэр нэбгырищыри къуаджэу Мамхыгъэ тызэрэщыщыгъэр ары. Тыкъызщыхъугъэ, тызыщапIугъэ къоджэ гупсэм фытиIэ гукIэгъу­шIулъэгъу мыухыжьыр гукъэкIыжьхэмкIэ ныбжьыкIи, ныбжь зиIи кIэдгъэт­хъыщтыгъ.

Сикъоджэгъу лъапIэу Хьаджэрэтбый лIы лъэпэ-лъэгэ зэкIужь дахэу, адыгэ гу­щыIэр зикIасэу зылэжьыгъэ, адыгабзэр дэгъу дэдэу зышIэщтыгъэ, лъэпкъ шэн-хабзэхэри, зекIокIэ-гъэпсыкIэхэри, нэ­мыкI щыIэныгъэ лъэныкъохэри мыпшъыжьэу гукIэ бэшIагъэу зышыпыгъэхэу, тхэным фэIэпэIэсагъ; узыфэе отделым Iоф щи­шIэн, узыфэе IэнатIэр зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIэн ылъэкIыщтыгъ. Хьаджэрэтбый шэн зэтет дэгъу иIагъ, шъырытэу, гупсэфэу, Iофым сыдигъуи ыгу факIоу щытыгъ, итхын зиухыкIэ, мыгумэкIыхэу, макIэу кIэшъуикIызэ коридорым къырыкIощтыгъ. IофшIэным ыгъэгубжыхэрэм ащыщыгъэп, тхэныр къыдэхъугъэм фэдэу, лъэшэу икIэсагъ. Ушъхьагъунчъэу сыд фэдэрэ IофшIэнэу гъэзетым чIэлъыр егугъоу ышIэщтыгъ: фотоаппаратыр шIохэлъагъэу, ручкэмрэ блокнотымрэ ыIыгъэу гъэтхэ лэжьыгъэ хэлъхьагъуми, бжыхьэ Iухыжьыгъоми командировкэ кIощтыгъ. Къызэрэсыжьэу къыхьыгъэ материалыр зэкIэ ытхыжьыщтыгъ. ЛIэхъу­сэжъ Хьаджэрэтбый изакъоу къэбгъэнагъэми, зэкIэ гъэзетыр ышIынэу игъо фифэщтыгъ, джарэу IофшIэкIошхуагъ, ар узыкIырыплъын нахьыжъ гъэшIэгъоныгъ. Непи анахь згъэшIэгъожьырэр зэрэмыпшъыщтыгъэр ары. Нэгу зэхэхыгъэ рэхьатэу, ыгукIэ зыфаер, шIоигъор ышIэу, цIыф пшъхьэпагъ сигъунэгъу лIышхор.

Хьаджэрэтбый Шэуджэн районым ит къуаджэу Мамхыгъэ шэкIогъум и 25-м 1933-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Мамхыгъэ гурыт еджапIэр къызеухым, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым щеджагъ. 1958-рэ илъэсым ищылэ мазэ хэку гъэзетэу «Социалистическэ Адыге­им» IофшIэныр щыригъэжьагъ. 1966 — 1978-рэ илъэсхэм Шэуджэн район гъэзетым иредакторыгъ, ащ ыужым хэку радиокомитетым Iоф щишIагъ, район гъэзетхэр зэхэубытагъэхэу хэку типографием къыщыдэзгъэкIыщтыгъэ купым ипэщагъ. 1994-рэ илъэсым «Адыгэ ма­къэм» иредакцие къыгъэзэжьыгъ, редакцием культурэмкIэ, зэдзэкIынымкIэ иотделхэм япэщагъ, пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарь IэнатIэри щигъэцэкIагъ. Аужырэ уахътэм редакцием мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипэщагъ. Хьаджэрэтбый хэкум, республикэм идахэ языгъэIорэ цIыф зэфэшъхьафыбэм афэтхэныр икIэ­сагъ ыкIи къыдэхъущтыгъ. Адыгэбзэ къа­бзэ IэкIэлъыгъ. Хьаджэрэтбый художественнэ кIэлэцIыкIу тхыгъэхэр зыдэт тхылъ цIыкIур ыкIи тхылъитIу хъурэ IофшIэгъэшхоу — «ШIушIагъ» ыкIи «ШIушIагъ-2» зыфиIохэрэр 2007-рэ ыкIи 2008-рэ илъэсхэм къыдигъэкIыгъэх. Мыхэр Адыгеим ис цIыф пэрытхэу зи­шIушIагъэ гъунэнчъэхэм афэгъэхьыгъэх, ахэр мэкъумэщышIэх, врачых, кIэлэегъаджэх, агрономых, пщынэо цIэрыIох, къэшъуакIох, инженерых, шIэныгъэлэжьых, журналистых, спортсменых…

А зэкIэми ежь гукIэ алъыIэсыныр, агоуцоныр къыдэхъущтыгъ. ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбый зэрэжурналист хьалэмэтыр Фэдз къыщегъэжьагъэу Псэйтыку нэсыжьэу ащашIэгъагъ, джарэу ыпсэ ифабэ иадыгэ лъэпкъ щэIэфэ хигощагъ, ишIушIагъэ гъунэнчъ. Унэгъо тынч дахэ иIагъ, ыкъо закъоу Заур исабыеу лъэшэу зажэщтыгъэр къылъэгъужьыныр инасып къыубытыгъ.

Ауми, мы къешIэкIыгъэ пстэумэ къа­хэлыдыкIэу, зыIэтэу иIагъэр икъуадж — ти Мамхыгъ, усэ дахи фитхи, «ШIу­шIагъ» зыфиIорэ апэрэ тхылъым къыдигъэхьагъ.

Си Мамхыгъ

Непэрэ мэфакIэм уегъэкIэракIэ,
УикIэлэпIугъэхэр о къыпфэраз.
ОгъашIо, олъытэ непэ уихьакIэ,
Уищытхъу Iуатэр типсыхъоу Фарз.
Мамхыгъэу сикъоджэ гупс,
Фэрзэ Iушъо узэлъыIус.
Мамхыгъэу сикъоджэ дышъ,
УицIыфхэр лэжьэкIо Iапшъ.
ЛIэшIэгъум ехъугъэу пцIэр Мамхыгъ,
Илъэсхэр уитарихъ лъэоянэх…

ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбый шIур ылэ­жьэу, цIыф къызэрыкIохэм ядахэ ыIуатэу щыIагъ, ежь ышъхьэкIи хэныгъэп шIум, орденэу «Знак Почета» зыфиIорэр, медальхэр, АР-м и Къэралыгъо Совет

— Хасэм и Щытхъу тхылъ къыфагъэшъо­шагъэх, «АР-м изаслуженнэ журналист» зыфиIорэр къыфаусыгъ, Шэуджэн районэу къызыщыхъугъэу, зыщапIугъэм ицIыф ГъэшIуагъ.
УзыкIырыплъын цIыф дахэу тыгу къи­нагъ тинахьыжъ лъапIэу, мыпшъыжьэу иадыгэ лъэпкъ фэлэжьэгъэ Хьаджэрэтбый. ЩыIагъэмэ, ыныбжь мы мафэм илъэс 90-рэ хъущтыгъэ.
Мамырыкъо Нуриет.
­